Australia siết mạnh Big Tech, điều tra 5 mạng xã hội vì không chặn được trẻ dưới 16 tuổi

Chính phủ Australia đang đẩy mạnh chiến dịch buộc các nền tảng mạng xã hội tuân thủ lệnh cấm trẻ em dưới 16 tuổi sử dụng dịch vụ. Theo thông báo mới, mức phạt dành cho các công ty không thực hiện đầy đủ biện pháp kiểm soát có thể tăng gấp đôi, lên tới 99 triệu AUD cho các vi phạm mang tính hệ thống. Đồng thời, 5 nền tảng lớn gồm Facebook, Instagram, Snapchat, TikTok và YouTube đang bị điều tra vì nghi ngờ không tuân thủ quy định. Đây là bước leo thang đáng chú ý trong cách Australia quản lý Big Tech, tức các tập đoàn công nghệ khổng lồ có ảnh hưởng sâu rộng tới đời sống số.

Động thái cứng rắn hơn được đưa ra sau khi một nghiên cứu cho thấy khoảng 80% trẻ em tại Australia vẫn tiếp tục dùng mạng xã hội dù lệnh cấm đã có hiệu lực từ tháng 12 năm ngoái. Nguyên nhân chính đến từ công nghệ xác minh độ tuổi, hay age verification/age assurance, chưa đủ hiệu quả để ngăn các tài khoản không đủ tuổi. Đây là nhóm công nghệ dùng giấy tờ, dữ liệu thiết bị, phân tích khuôn mặt hoặc tín hiệu hành vi để ước lượng hay xác nhận tuổi người dùng. Thủ tướng Anthony Albanese cho biết các nền tảng đã vô hiệu hóa hoặc hạn chế khoảng 5 triệu tài khoản kể từ khi lệnh cấm bắt đầu, nhưng chừng đó vẫn chưa đủ để bảo đảm thực thi luật.

Theo kế hoạch mới, cơ quan quản lý an toàn mạng của Australia là eSafety sẽ được trao thêm công cụ pháp lý để buộc các nền tảng cung cấp thông tin chi tiết về cách họ thực thi lệnh cấm. Không chỉ dừng ở dữ liệu nội bộ, nhà chức trách còn có thể yêu cầu thông tin từ bên thứ ba như nhà cung cấp giải pháp xác minh độ tuổi hoặc kho ứng dụng. Điều này rất quan trọng vì hệ sinh thái mạng xã hội không chỉ gồm ứng dụng chính, mà còn có app store, nhà cung cấp danh tính số và các dịch vụ kiểm duyệt hỗ trợ vận hành. Chính phủ Australia muốn chứng minh rằng trách nhiệm xã hội của các nền tảng phải đi cùng trách nhiệm pháp lý.

Ở một diễn biến khác trong khu vực châu Á – Thái Bình Dương, Qualcomm cho biết họ đã chuẩn bị các phiên bản chip trung tâm dữ liệu phù hợp với quy định kiểm soát xuất khẩu của Mỹ để có thể bán vào Trung Quốc. Chip trung tâm dữ liệu là bộ xử lý dành cho máy chủ vận hành các dịch vụ đám mây, AI và hạ tầng doanh nghiệp, khác với chip trên điện thoại ở chỗ tối ưu cho hiệu năng liên tục và quy mô lớn. Việc ‘điều chỉnh’ ở đây có thể hiểu là cắt giảm hoặc giới hạn một số năng lực kỹ thuật để đáp ứng ngưỡng mà Washington cho phép xuất khẩu. CEO Cristiano Amon nói công ty đang nhận được tín hiệu tích cực từ thị trường, giữa bối cảnh nhu cầu chip tại Trung Quốc vẫn rất lớn.

Nhà thiết kế chip Trung Quốc Loongson cũng vừa tung ra bộ xử lý máy chủ 3C3000 với 16 nhân, xung nhịp 1,5 đến 1,8GHz và mức tiêu thụ điện 40W. CPU, viết tắt của Central Processing Unit, là bộ xử lý trung tâm của máy tính và máy chủ. Mẫu chip này sử dụng kiến trúc tập lệnh độc quyền, tức instruction set architecture, dựa trên nền tảng MIPS và RISC. ISA là bộ quy tắc quy định phần mềm giao tiếp với phần cứng như thế nào; còn RISC là triết lý thiết kế chip ưu tiên tập lệnh đơn giản để tăng hiệu quả. Loongson cho biết sản phẩm phù hợp cho các tác vụ phổ thông như máy chủ tệp, máy chủ cơ sở dữ liệu và máy chủ web. Dù thông số chưa thể so với AMD hay Intel, lợi thế lớn nhất của Loongson là phù hợp với chủ trương ưu tiên phần cứng nội địa của Bắc Kinh.

Chính phủ Nhật Bản đã quyết định đổi tên Lực lượng Phòng vệ Trên không thành Lực lượng Phòng vệ Hàng không Vũ trụ từ năm tới, phản ánh việc không gian ngày càng trở thành một mặt trận chiến lược. Bộ trưởng Quốc phòng Shinjiro Koizumi cho rằng khi các dịch vụ dựa trên vệ tinh như GPS đã trở thành nền tảng cho dẫn đường, liên lạc và nhiều hệ thống quốc phòng, Nhật Bản cần có năng lực bảo vệ lợi ích quỹ đạo của mình. Cùng với việc đổi tên, đơn vị Space Operations Squadron sẽ được nâng cấp thành Space Operations Command với 880 nhân sự. Đây là dấu hiệu cho thấy khái niệm ‘quốc phòng không gian’ đang chuyển từ biểu tượng sang năng lực tổ chức thực tế.

Một nghiên cứu mới về tình trạng Internet tại Iran cho thấy nước này có thể đang vận hành mô hình truy cập phân tầng, trong đó mỗi nhóm người dùng được hưởng mức kết nối khác nhau. Theo nhà nghiên cứu Imad Payande, trong giai đoạn đầu của xung đột, quyền truy cập tương đối mở chủ yếu dành cho nhà báo và người có liên hệ tổ chức, còn phần lớn người dân gần như không thể vào Internet toàn cầu. Sau đó xuất hiện các ‘cấu hình kết nối’ được rao bán, cho phép truy cập Internet mở thông qua giao thức thay thế thay vì VPN truyền thống. VPN, hay mạng riêng ảo, là công cụ mã hóa lưu lượng và giúp người dùng vượt qua giới hạn truy cập. Việc dùng các giao thức khác cho thấy có thể tồn tại một hạ tầng cổng truy cập được kiểm soát chặt chẽ. Song song, các nhà mạng còn giới thiệu SIM hạn chế theo mô hình gọi là ‘Pro Internet’, cấp cho doanh nghiệp hoặc nhà nghiên cứu sau quá trình sàng lọc. Điều này gợi ý rằng kiểm soát Internet tại Iran không chỉ là chặn nội dung, mà là phân phối quyền truy cập ngay từ lớp hạ tầng viễn thông.

Công ty phần mềm logistics WiseTech của Australia tiếp tục gặp rắc rối khi các nhà nghiên cứu từ Searchlight Cyber phát hiện lỗ hổng bảo mật nghiêm trọng trong sản phẩm của hãng. Theo báo cáo, phần mềm chứa hard-coded master keys, tức các khóa truy cập cấp cao được nhúng cố định trong mã nguồn thay vì tạo động hoặc quản lý an toàn. Kiểu thiết kế này cực kỳ nguy hiểm vì nếu khóa bị lộ, kẻ tấn công có thể đăng nhập mà không cần mật khẩu, giả mạo khách hàng hoặc đối tác thật để truy cập tài liệu tài chính và thông tin liên hệ của nhân viên. Searchlight Cyber cho biết đã thông báo cho WiseTech trước khi công bố, và công ty đã vá một phần nhưng vẫn đang tiếp tục triển khai các biện pháp giảm thiểu rủi ro. Vụ việc là lời nhắc mạnh mẽ rằng trong ngành SaaS, tức phần mềm cung cấp như một dịch vụ qua Internet, sai sót ở khâu quản lý khóa và xác thực có thể nhanh chóng biến thành khủng hoảng diện rộng.