Ba hội đồng địa phương tại Anh lao đao sau khi chuyển sang SaaS: hồ sơ quy hoạch thất lạc, giao dịch nhà đất đình trệ và sự cố dựng nhầm cột 5G

Ba hội đồng địa phương tại Vương quốc Anh đang đối mặt với hàng loạt trục trặc công nghệ sau khi chuyển hệ thống quy hoạch và tra cứu đất đai sang nền tảng SaaS, viết tắt của “software-as-a-service” – mô hình phần mềm cung cấp qua đám mây, nơi cơ quan sử dụng dịch vụ trực tuyến thay vì tự vận hành hạ tầng tại chỗ. Các sự cố được cho là đã ảnh hưởng trực tiếp đến người dân, từ việc chậm xử lý hồ sơ, thất lạc dữ liệu đến các giao dịch mua bán nhà bị đổ vỡ.

Nhà cung cấp Arcus Global cho biết họ xây dựng phần mềm dựa trên công nghệ điện toán đám mây và hiện phục vụ hơn 60 cơ quan chính quyền địa phương kể từ năm 2017. Theo công ty, khó khăn thường xuất hiện khi thay thế các hệ thống kế thừa, hay còn gọi là legacy systems – những nền tảng CNTT cũ đã vận hành nhiều năm, đôi khi chứa dữ liệu có tuổi đời tới 30 năm. Arcus khẳng định khi phát hiện lỗi, họ sẽ phối hợp với khách hàng để xử lý nhanh nhất có thể.

Tại Havant Borough Council ở miền nam nước Anh, hội đồng này ký hợp đồng với Arcus Global vào năm 2024 để triển khai phần mềm quản lý quy hoạch và land charges, tức các thông tin nghĩa vụ, ràng buộc pháp lý liên quan đến một khu đất hoặc bất động sản. Hệ thống mới được đưa vào nhằm thay thế một thỏa thuận lưu trữ trước đó với Capita. Tuy nhiên, sau khi triển khai, cư dân phản ánh dữ liệu quy hoạch bị sai lệch, bao gồm bình luận trong hồ sơ xin phép xây dựng và các tệp tài liệu bị mất. Theo các bằng chứng được đề cập, một thương vụ bán nhà trị giá hơn 1 triệu bảng Anh đã không thể hoàn tất do việc tra cứu đất đai không xong đúng hạn.

Một email nội bộ cho thấy nhân viên hội đồng từng phải làm việc trong điều kiện chỉ có quyền truy cập hạn chế vào hồ sơ, ảnh hưởng đến liên lạc và việc ra quyết định trong thời gian hệ thống tạm ngừng. Trong tài liệu trình lên Ủy ban Giám sát và Rà soát của hội đồng vào tháng 2/2026, Havant thừa nhận có nhiều vấn đề sau triển khai, bao gồm sự thiếu nhất quán về data integrity, tức tính toàn vẹn dữ liệu – khái niệm chỉ mức độ chính xác, đầy đủ và đồng bộ của dữ liệu trong hệ thống; hạn chế về báo cáo; và khó khăn trong giao diện người dùng. Hội đồng cũng cho biết mô-đun Land Charges hoạt động không như kỳ vọng và cần được đại tu lớn, dẫn tới quyết định cấu hình lại toàn bộ và di chuyển dữ liệu lần nữa.

Một dự án triển khai khác của Arcus tại Bracknell Forest Council cũng gặp trở ngại nghiêm trọng. Theo thông tin được công bố, tình trạng tồn đọng hồ sơ tra cứu đất đai đã làm chậm khoảng 500 giao dịch bất động sản. Đến giữa tháng 4, hội đồng này ghi nhận 695 yêu cầu chưa được xử lý, trong đó có 480 personal searches và 215 official local authority searches. Đây là hai dạng tra cứu phổ biến trong giao dịch nhà đất tại Anh: một loại do bên tư nhân thực hiện dựa trên dữ liệu công, và loại còn lại là kết quả tra cứu chính thức do chính quyền địa phương cung cấp.

Một thành viên nội các của hội đồng Bracknell Forest cho biết hệ thống đã được đưa vào vận hành đúng thời điểm yêu cầu, hay còn gọi là go live – thuật ngữ chỉ thời điểm hệ thống CNTT chính thức hoạt động trong môi trường thực tế. Tuy nhiên, nền tảng này không đạt được mức độ sẵn sàng, khả năng chống chịu và độ tin cậy như mong đợi. Arcus cho biết đội ngũ của họ đang làm việc với hội đồng để khôi phục dịch vụ đầy đủ trong thời gian sớm nhất. Trong lời xin lỗi chung được đưa ra ngày 16/4, hội đồng và nhà cung cấp thừa nhận đã xảy ra các vấn đề dữ liệu bất ngờ và nghiêm trọng, khiến hệ thống không thể trả về kết quả đầy đủ và chính xác cho người mua bán bất động sản.

Không chỉ các dịch vụ tra cứu đất đai bị ảnh hưởng, một sự cố khác liên quan đến hệ thống quy hoạch tại Haringey Council ở London cũng từng gây chú ý. Năm 2024, hội đồng này thừa nhận đã phê duyệt nhầm đơn xin dựng cột phát sóng 5G tại sân cricket Hornsey ở khu Crouch End, vốn nằm trong conservation area – khu vực bảo tồn có quy định nghiêm ngặt nhằm gìn giữ giá trị lịch sử hoặc cảnh quan. Theo thông tin được công bố, hội đồng dự định từ chối dự án do lo ngại công trình gây tác động thị giác mạnh và vấp phải phản đối từ cư dân địa phương cũng như câu lạc bộ cricket. Tuy nhiên, quyết định từ chối lại được ban hành muộn một ngày so với quy định.

Đại diện Haringey cho biết hội đồng đã nhận trách nhiệm và xin lỗi về sai sót này, đồng thời mô tả nguyên nhân là do một trục trặc ngoài dự kiến trong cách hệ thống CNTT của nhóm quy hoạch vận hành vào thời điểm đó. Vấn đề sau đó được khắc phục và các biện pháp bảo vệ bổ sung đã được áp dụng để giảm nguy cơ tái diễn. Dù vậy, chuỗi sự cố tại Havant, Bracknell Forest và Haringey đang cho thấy một thực tế quen thuộc trong các dự án chuyển đổi số khu vực công: việc chuyển từ hệ thống kế thừa sang nền tảng đám mây hiện đại có thể hứa hẹn hiệu quả dài hạn, nhưng nếu khâu di chuyển dữ liệu, kiểm thử và vận hành sau triển khai không đủ chặt chẽ, hậu quả có thể tác động ngay đến đời sống người dân và thị trường bất động sản.