Bản cập nhật Windows tháng 6 gây lỗi mở tài liệu Office từ ứng dụng bên thứ ba, làm dấy lên tranh cãi quanh công nghệ OLE lâu đời

Microsoft vừa xác nhận bản cập nhật Windows phát hành trong tháng 6 đã gây ảnh hưởng đến một số phần mềm bên thứ ba khi chúng cố mở hoặc điều khiển các ứng dụng Microsoft Office. Vấn đề nằm ở cơ chế OLE, viết tắt của Object Linking and Embedding, một công nghệ lâu năm của Windows cho phép một ứng dụng gọi và tương tác với ứng dụng khác. Khi lỗi xảy ra, người dùng có thể không mở được tài liệu Word hoặc Excel từ phần mềm trung gian, thậm chí trong một số trường hợp không nhận được bất kỳ thông báo lỗi nào.

Theo Microsoft, các báo cáo ban đầu cho thấy lỗi có thể ảnh hưởng đến những phần mềm như CCH Engagement, Workpaper Manager, các phần mềm nha khoa như Dentrix và Softdent, cùng với Zotero, công cụ quản lý tài liệu tham khảo phổ biến trong giới nghiên cứu. Hãng cũng lưu ý rằng các ứng dụng khác có cách hoạt động tương tự, tức dựa vào OLE automation, cũng có thể gặp trục trặc. OLE automation là phương thức cho phép phần mềm tự động ra lệnh cho ứng dụng khác thực hiện tác vụ, chẳng hạn mở một bảng tính Excel từ phần mềm kế toán mà người dùng không cần thao tác thủ công.

Biện pháp khắc phục tạm thời mà Microsoft đưa ra là người dùng nên mở trực tiếp ứng dụng hoặc tài liệu thay vì khởi chạy từ phần mềm bị ảnh hưởng. Tuy nhiên, cách này gần như làm mất ý nghĩa của OLE, vốn được thiết kế để tạo ra quy trình làm việc liền mạch giữa các chương trình. Trong môi trường doanh nghiệp, Microsoft cho biết có một biện pháp giảm thiểu khác dành cho các thiết bị bị ảnh hưởng, nhưng tổ chức cần liên hệ bộ phận hỗ trợ khách hàng doanh nghiệp của hãng để nhận hướng dẫn.

Trong thông báo của mình, Microsoft nhanh chóng nhấn mạnh rằng các ứng dụng gặp lỗi là sản phẩm độc lập, không thuộc quyền kiểm soát trực tiếp của hãng. Công ty cũng tuyên bố không bảo đảm về hiệu năng hay độ ổn định của các sản phẩm này. Dù vậy, lập luận đó đang gây tranh cãi vì những phần mềm nói trên không sử dụng một giao diện mới lạ, mà dựa vào nền tảng hệ thống của Windows đã tồn tại từ thập niên 1990. Trong ngữ cảnh phần mềm, giao diện hay cơ chế hệ thống lâu đời như vậy thường được xem là một phần của khả năng tương thích ngược, tức năng lực giúp các ứng dụng cũ tiếp tục hoạt động sau khi hệ điều hành được cập nhật.

OLE từng là một trong những công nghệ cốt lõi giúp Windows trở thành nền tảng làm việc văn phòng thống trị. Công nghệ này cho phép một ứng dụng nhúng, liên kết hoặc điều khiển nội dung từ ứng dụng khác, ví dụ phần mềm kế toán mở trực tiếp báo cáo trong Excel hay Word. Với người dùng cuối, mọi thứ thường diễn ra âm thầm ở hậu trường. Khi một bản cập nhật Windows làm gián đoạn chuỗi này, tác động có thể lan rộng tới nhiều ngành nghề, từ kế toán, y tế đến nghiên cứu học thuật. Điều khiến giới công nghệ chú ý hơn cả là Microsoft từng thắng trong cuộc cạnh tranh công nghệ tài liệu giữa OLE và OpenDoc vào thập niên 1990. OpenDoc là nền tảng do Apple và IBM hậu thuẫn, từng được kỳ vọng trở thành chuẩn mở cho việc kết nối các thành phần phần mềm, nhưng cuối cùng không thể vượt qua hệ sinh thái Windows.

Nếu việc mở trực tiếp tài liệu cũng không giải quyết được vấn đề, người dùng thông thường hiện gần như chỉ còn cách chờ một bản cập nhật Windows khác trong tương lai. Sự cố này là lỗi đầu tiên được Microsoft chính thức thừa nhận liên quan đến đợt vá tháng 6, nhưng trên các diễn đàn hỗ trợ, nhiều người dùng cũng đang phản ánh thêm những rắc rối khác liên quan đến OneDrive và BitLocker. OneDrive là dịch vụ lưu trữ đám mây của Microsoft, còn BitLocker là tính năng mã hóa ổ đĩa giúp bảo vệ dữ liệu nếu thiết bị bị mất hoặc bị truy cập trái phép. Việc nhiều thành phần quan trọng cùng xuất hiện phản ánh tiêu cực đang làm gia tăng áp lực lên Microsoft trong việc kiểm soát chất lượng các bản cập nhật Windows.