Bất chấp cú sốc chiến sự và năng lượng, Gartner nâng mạnh dự báo chi tiêu CNTT toàn cầu nhờ đám mây và hạ tầng AI

Chỉ một ngày sau khi Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) cảnh báo xung đột giữa Mỹ/Israel/Iran đang tạo ra cuộc khủng hoảng năng lượng nghiêm trọng chưa từng có, Gartner lại đưa ra bức tranh gần như trái ngược cho ngành công nghệ: chi tiêu CNTT toàn cầu năm 2026 được dự báo tăng 13,5%, đạt 6,31 nghìn tỷ USD. Trước đó vào tháng 2, hãng phân tích này chỉ dự báo mức tăng 10,8%, tương đương 6,15 nghìn tỷ USD. Diễn biến này cho thấy ngân sách công nghệ đang phần nào “tách nhịp” khỏi cú sốc chiến tranh và giá năng lượng, thay vì phản ứng tức thì như nhiều lĩnh vực kinh tế khác.

Theo John-David Lovelock, Phó chủ tịch phân tích cấp cao của Gartner, giá dầu và khí đốt tăng mạnh hiện chưa có mối liên hệ trực tiếp đủ lớn để làm doanh nghiệp thay đổi kế hoạch công nghệ. Tác động gần nhất chỉ là giá điện có thể tăng ở một số quốc gia, đặc biệt tại khu vực châu Á – Thái Bình Dương. Tuy nhiên, điều đó chưa đủ để buộc các nhà cung cấp công nghệ hay doanh nghiệp cắt giảm đầu tư CNTT. Yếu tố đáng lo hơn là niềm tin kinh doanh và niềm tin tiêu dùng, nhưng Gartner cho biết hiện chưa thấy bằng chứng rõ ràng cho thấy tâm lý thị trường đã suy yếu đến mức ảnh hưởng lên ngân sách công nghệ.

Điểm mấu chốt trong dự báo mới nằm ở làn sóng chi tiêu khổng lồ từ các hyperscaler — thuật ngữ chỉ những nhà cung cấp đám mây siêu quy mô như AWS, Microsoft Azure hay Google Cloud, sở hữu hạ tầng trung tâm dữ liệu khổng lồ phục vụ hàng triệu khách hàng. Theo Gartner, nếu loại bỏ phần đầu tư của nhóm này vào datacenter, tức trung tâm dữ liệu, và các máy chủ tối ưu cho AI — những hệ thống phần cứng được thiết kế chuyên biệt để huấn luyện và vận hành mô hình trí tuệ nhân tạo với hiệu năng cao — thì tổng chi tiêu CNTT năm nay chỉ tăng khoảng 7,2%. Nói cách khác, phần tăng trưởng vượt trội hiện nay chủ yếu đến từ cuộc đua xây dựng hạ tầng nền tảng cho AI, chứ không phải từ nhu cầu CNTT đồng đều trên toàn bộ nền kinh tế. Thậm chí còn ảnh hưởng đến những loại chip thứ cấp được sử dụng cho máy kiểm kho, máy quét mã vạch AI

Bên ngoài khu vực đám mây và AI, bức tranh đầu tư CNTT nhìn chung vẫn khá bình thường. Gartner cho biết chi tiêu công nghệ tiêu dùng chỉ tăng 4,1%, một phần do chi phí bộ nhớ tăng cao làm ảnh hưởng đến giá thiết bị. Ngay cả mảng CNTT doanh nghiệp cũng chỉ tăng quanh mức 7%. Điều này cho thấy làn sóng bùng nổ hiện tại không lan đều sang mọi phân khúc. Các doanh nghiệp vẫn ưu tiên những khoản đầu tư có hiệu quả ngắn hạn, trong khi người tiêu dùng chưa thực sự quay lại mạnh tay với thiết bị công nghệ như Mini PC hay Panel PC

Gartner nhận định nhiều dự án AI của doanh nghiệp vẫn đang ở “trough of disillusionment”, hay còn gọi là giai đoạn vỡ mộng — một khái niệm trong chu kỳ kỳ vọng công nghệ, mô tả lúc doanh nghiệp nhận ra công nghệ mới chưa thể tạo ra giá trị nhanh và dễ như quảng bá ban đầu. Với AI agent, tức các tác nhân AI có thể tự động thực hiện nhiều bước công việc thay cho con người, Gartner dự báo năm nay sẽ xuất hiện thêm nhiều thất bại dự án. Các giám đốc CNTT (CIO) hiện có xu hướng tìm kiếm phần mềm AI từ các nhà cung cấp quen thuộc và triển khai những dự án nhỏ, mang lại cải thiện tức thời. Theo đánh giá của Lovelock, thị trường có thể bắt đầu thoát đáy vào đầu năm 2027, nhưng để AI đạt tới “plateau of productivity” — giai đoạn công nghệ trở nên ổn định, dễ dự báo và tạo năng suất thực tế — có thể phải chờ đến khoảng năm 2030.

Dù lạc quan, Gartner vẫn đặt điều kiện quan trọng cho dự báo này: xung đột hiện nay phải là một cuộc chiến tương đối ngắn. Nếu chiến sự kéo dài suốt năm và làm niềm tin vào kinh tế toàn cầu suy giảm mạnh, ngân sách của các CIO có thể bị đình lại. Tuy nhiên, ngay cả trong kịch bản đó, Gartner cho rằng cuộc đua đầu tư của các nhà cung cấp công nghệ lớn khó có thể dừng lại, bởi họ đang vận hành theo chu kỳ xây dựng hạ tầng khoảng bốn năm. Điều này đồng nghĩa với việc thị trường CNTT toàn cầu trong ngắn hạn vẫn sẽ được chống đỡ bởi các khoản chi khổng lồ cho trung tâm dữ liệu, điện toán đám mây và hạ tầng AI, bất chấp những rung lắc địa chính trị bên ngoài.