Commodore trở lại thị trường di động với Callback: điện thoại gập hoài cổ chạy Sailfish OS, nói không với mạng xã hội

Thương hiệu máy tính hoài cổ Commodore vừa chính thức bước vào mảng điện thoại với mẫu máy gập mới mang tên Callback, giá khởi điểm 500 USD. Thiết bị này gây chú ý vì loại bỏ hàng loạt tính năng vốn được xem là mặc định trên smartphone hiện đại như email, trình duyệt web, mạng xã hội, ứng dụng chat công việc và cả trợ lý AI. Thay vào đó, Commodore định vị Callback như một lựa chọn tối giản, tập trung vào quyền riêng tư và giảm thời gian dán mắt vào màn hình.

Callback được phát triển cùng Jolla, công ty Phần Lan nổi tiếng với Sailfish OS. Đây là hệ điều hành di động dựa trên Linux — nền tảng mã nguồn mở phổ biến trong giới công nghệ — và có nguồn gốc từ các kỹ sư từng làm việc tại Nokia. Sailfish OS được xem là một lựa chọn thay thế Android và iOS, nhấn mạnh vào khả năng kiểm soát hệ thống và quyền riêng tư. Commodore muốn dùng nền tảng này để tạo ra một thiết bị nằm giữa feature phone và smartphone: vẫn đủ thông minh để chạy ứng dụng, nhưng không bị cuốn vào hệ sinh thái gây xao nhãng.

Điểm nhấn lớn của Callback là trải nghiệm hoài cổ. Máy dùng thiết kế gập với các nút bấm vật lý, đồng thời hỗ trợ kiểu nhập liệu T9 — phương thức nhắn tin từng rất phổ biến trên điện thoại phím bấm, nơi nhiều chữ cái được gán chung cho một phím số. Commodore cũng trang bị lớp vỏ màu be đậm chất máy tính cổ, gợi nhớ thời kỳ trước internet khi thiết bị công nghệ còn đơn giản, bền bỉ và ít gây phân tâm hơn nhiều so với smartphone ngày nay.

Dù cắt bỏ nhiều dịch vụ phổ biến, Callback không hoàn toàn là một thiết bị “ngớ ngẩn”. Máy được trang bị camera Sony 48 MP, radio FM, hỗ trợ âm thanh HD và một số trò chơi mang chủ đề Commodore. Đáng chú ý hơn, hãng cho biết thiết bị có thể chạy “99%” ứng dụng Android nhờ lớp tương thích của Sailfish OS. Lớp tương thích này có thể hiểu là một tầng phần mềm cho phép ứng dụng viết cho Android hoạt động trên hệ điều hành khác mà không cần viết lại hoàn toàn, qua đó giúp Callback giữ được sự linh hoạt dù không dùng Android gốc.

Bên cạnh yếu tố hoài niệm, Commodore đang quảng bá Callback như một chiếc điện thoại ưu tiên bảo mật. Công ty hứa hẹn không thu thập dữ liệu ẩn, không ép người dùng đăng nhập tài khoản, đồng thời tích hợp lưu trữ mã hóa. Mã hóa là kỹ thuật biến dữ liệu thành dạng chỉ người có khóa phù hợp mới đọc được, giúp bảo vệ thông tin nếu thiết bị bị mất hoặc bị truy cập trái phép. Hãng cũng mô tả mô hình kinh doanh của mình là “private not profit”, ngụ ý tập trung vào quyền riêng tư thay vì khai thác dữ liệu người dùng để kiếm tiền.

Với nhiều người yêu công nghệ lâu năm, giá trị lớn nhất của Callback có lẽ không nằm ở cấu hình mà ở thương hiệu phía trước máy. Commodore từng là cái tên gắn liền với thời kỳ vàng son của máy tính gia đình, trước khi smartphone, kho ứng dụng và các thuật toán gợi ý nội dung thống trị đời sống số. Với cả một thế hệ đam mê máy tính, Commodore gợi nhớ những ngày nạp chương trình từ băng cassette, âm thanh từ chip SID — bộ xử lý âm thanh huyền thoại trên các máy Commodore — và những giờ phút gõ từng dòng mã từ tạp chí công nghệ.

Commodore International sụp đổ từ năm 1994, nhưng thương hiệu này liên tục được nhiều chủ sở hữu khác nhau hồi sinh trong nhiều thập kỷ qua. Lý do rất đơn giản: sức nặng cảm xúc mà cái tên Commodore vẫn giữ được trong cộng đồng yêu công nghệ retro. Callback là ví dụ mới nhất cho nỗ lực biến vốn hoài niệm đó thành một sản phẩm thương mại thực thụ.

Theo công bố, Callback sẽ ra mắt ban đầu với 5 phiên bản. Bản tiêu chuẩn BASIC Beige có giá 500 USD, trong khi bản Founders Edition lên tới 640 USD và được trang bị nút Commodore mạ vàng 24 carat. Cách đặt tên “BASIC” cũng là một chi tiết mang tính biểu tượng, gợi nhắc ngôn ngữ lập trình BASIC từng rất quen thuộc trên các hệ máy Commodore đời cũ.

Câu hỏi lớn nhất vẫn là liệu sự hoài cổ và lời hứa về đời sống số tối giản có đủ để giúp Callback thành công hay không. Trong khoảng một thập kỷ qua, thị trường đã nhiều lần chứng kiến các điện thoại tối giản, tập trung vào riêng tư như Punkt xuất hiện, thu hút không ít sự chú ý truyền thông nhưng thường khó cạnh tranh về doanh số với hàng trăm triệu smartphone phổ thông bán ra mỗi năm. Dù vậy, Callback vẫn có thể tìm được chỗ đứng trong nhóm người dùng muốn một thiết bị ít gây nghiện hơn, hoặc đơn giản là nhớ thời điểm gập máy lại cũng đồng nghĩa cuộc trò chuyện đã thực sự kết thúc.