Cơn khát bộ nhớ AI đẩy doanh thu DRAM tăng 369%, người mua máy tính chịu sức ép

Cuộc đua xây dựng hạ tầng trí tuệ nhân tạo đang tạo ra một nghịch cảnh trên thị trường bộ nhớ: nhà sản xuất thu lợi lớn, trong khi khách hàng ngày càng khó mua đủ hàng với giá hợp lý. Theo Counterpoint Research, doanh thu DRAM toàn ngành trong quý III/2026 tăng 369% so với cùng kỳ năm trước, lên gần 200 tỷ USD.

DRAM là loại bộ nhớ truy cập ngẫu nhiên động, thường được dùng làm RAM trong máy tính, điện thoại và máy chủ để lưu tạm dữ liệu đang xử lý. Điểm đáng chú ý là tổng dung lượng bộ nhớ xuất xưởng trong quý chỉ tăng khoảng 4%, theo chuyên gia phân tích cấp cao Jeongku Choi của Counterpoint. Khoảng cách giữa tốc độ tăng lượng hàng và doanh thu cho thấy giá bán đang đóng vai trò quyết định.

Ông Choi nhận định AI đã biến bộ nhớ từ một mặt hàng phổ thông thành tài nguyên khan hiếm có giá trị cao. Thay vì tập trung thương lượng giá, người mua giờ phải cạnh tranh để giành nguồn cung.

Nhu cầu mở rộng trung tâm dữ liệu và triển khai chip tăng tốc AI là động lực chính của đợt tăng trưởng này. Chip tăng tốc AI là bộ xử lý chuyên đảm nhiệm các phép tính phục vụ huấn luyện hoặc vận hành mô hình trí tuệ nhân tạo; để hoạt động hiệu quả, chúng cần hệ thống bộ nhớ đủ lớn và truyền dữ liệu đủ nhanh.

Trước nhu cầu đó, các hãng bộ nhớ ưu tiên những sản phẩm phục vụ máy chủ có khả năng sinh lời cao hơn. Nguồn cung cho máy tính cá nhân, điện thoại và các thiết bị khác vì thế bị thu hẹp.

Theo Counterpoint, tốc độ tăng giá đã chậm lại so với những đợt leo thang mạnh trong nửa đầu năm, nhưng giá bán DRAM bình quân vẫn đạt 1,90 USD mỗi gigabit. Gigabit là đơn vị đo dung lượng theo bit, không phải gigabyte thường thấy trên thông số RAM; một gigabyte tương đương tám gigabit.

Sức ép từ linh kiện đang lan tới túi tiền người dùng. Trong mùa hè vừa qua, giá bán trung bình của máy tính xách tay và máy tính để bàn tại châu Âu tăng ở mức hai chữ số tính theo phần trăm. Lượng máy xuất xưởng suy giảm khi nhà cung cấp vừa khó bảo đảm linh kiện, vừa đối mặt với người mua chùn bước vì giá cao.

Thị trường điện thoại cũng chịu tác động tương tự, với lượng xuất xưởng giảm ít nhất một phần năm theo thông tin trong bài nguồn. Chi phí bộ nhớ tăng khiến các mẫu giá rẻ khó duy trì hiệu quả kinh doanh, thúc đẩy nhà sản xuất tập trung hơn vào thiết bị cao cấp.

Điều này tạo ra sức ép kép: người mua phải trả nhiều tiền hơn, trong khi lựa chọn ở phân khúc vừa túi tiền có nguy cơ ít đi.

Samsung dẫn đầu thị trường với 38% doanh thu DRAM, theo Counterpoint. Trong một công bố riêng, tập đoàn dự báo lợi nhuận hoạt động toàn công ty quý III đạt khoảng 80 tỷ USD, so với 9 tỷ USD cùng kỳ năm trước. Đây là chỉ tiêu của toàn Samsung, không chỉ riêng mảng bộ nhớ.

SK hynix ghi nhận mức tăng trưởng so với quý trước mạnh hơn, qua đó lấy lại một phần thị phần đã mất hồi đầu năm. Hãng báo lợi nhuận 62,8 tỷ USD và dự đoán tình trạng thiếu bộ nhớ sẽ kéo dài ít nhất tới năm 2030.

Doanh thu DRAM của Micron tăng chậm hơn các đối thủ, nhưng kết quả kinh doanh chung vẫn nổi bật. Lợi nhuận ròng quý IV tài chính đạt 37,7 tỷ USD, vượt cả doanh thu 23,8 tỷ USD mà hãng ghi nhận trong quý II tài chính.

Giám đốc nghiên cứu MS Hwang của Counterpoint dự báo giá bộ nhớ tiếp tục ở mức cao trong năm 2027. Một yếu tố đáng chú ý là HBM, hay bộ nhớ băng thông cao, đang tăng giá để bắt kịp DRAM phổ thông sau giai đoạn tăng chậm hơn trong năm nay. HBM sử dụng các lớp chip nhớ xếp chồng để cung cấp tốc độ truyền dữ liệu lớn, đặc biệt quan trọng với hệ thống AI.

Theo ông Hwang, các thỏa thuận cung ứng dài hạn, thường được gọi là LTA, đang góp phần nâng đỡ mặt bằng giá. Điều khoản khác nhau có thể khiến kết quả giữa các nhà cung cấp chênh lệch trong ngắn hạn, nhưng về lâu dài, xu hướng giá vẫn được dự báo đi lên.

Khả năng bổ sung nguồn cung cũng chưa thể đến ngay: các nhà máy chế tạo chip lớn mới dự kiến phải tới năm 2028 mới bắt đầu sản xuất. Với người mua, thông điệp là rõ ràng: đà tăng giá có thể chậm lại, nhưng điều đó chưa đồng nghĩa bộ nhớ sẽ sớm rẻ hơn.