Cơn sốt AI đang đẩy doanh nghiệp vào tay Big Cloud: phần cứng khan hiếm, thuê lại có thể thành lựa chọn bắt buộc

Sự bùng nổ của AI đang tạo ra một bước ngoặt lớn trên thị trường hạ tầng CNTT doanh nghiệp. Các nhà cung cấp đám mây siêu quy mô, thường được gọi là hyperscaler, như Amazon Web Services, Meta hay các ông lớn tương tự, đang ngày càng chiếm ưu thế trong việc mua sắm máy chủ, bộ nhớ và thiết bị mạng. Hyperscaler là những công ty vận hành hạ tầng đám mây ở quy mô cực lớn, với hàng loạt trung tâm dữ liệu trên toàn cầu và ngân sách đầu tư khổng lồ. Nhờ sức mạnh tài chính đó, họ có thể đặt hàng trước số lượng lớn phần cứng trong bối cảnh nguồn cung toàn cầu vẫn còn hạn chế.

Theo nhận định được giới lãnh đạo ngành công nghệ nhắc tới ngày càng nhiều, con đường nhanh nhất để tiếp cận máy chủ thế hệ mới hiện nay không còn là mua trực tiếp từ nhà sản xuất phần cứng truyền thống, mà là thuê lại từ các nền tảng đám mây lớn. Điều này phản ánh thực tế rằng các hyperscaler đang được ưu tiên trong hàng chờ giao linh kiện và thiết bị. Với doanh nghiệp, hệ quả là thời gian chờ mua hạ tầng sở hữu riêng có thể kéo dài hàng tháng, trong khi nhu cầu xử lý dữ liệu, chạy ứng dụng và đặc biệt là triển khai AI lại không thể trì hoãn.

Dấu hiệu cho xu hướng này đã xuất hiện rất rõ. Các nhà sản xuất bộ nhớ như Micron và SK Hynix được cho là đang ký các hợp đồng dài hạn để đảm bảo nguồn cung cho những khách hàng lớn nhất của họ. Đây là các thỏa thuận giúp bên mua giữ được lượng hàng ổn định, đồng thời giúp nhà sản xuất duy trì biên lợi nhuận cao. Biên lợi nhuận, hay margin, là phần chênh lệch giữa chi phí và doanh thu mà doanh nghiệp giữ lại. Trong khi đó, Seagate ở mảng ổ cứng và AMD ở mảng chip xử lý cũng được cho là có những thỏa thuận ưu đãi với các khách hàng AI chiến lược như OpenAI và Meta.

Một tín hiệu đáng chú ý khác đến từ Meta. Công ty này không chỉ đầu tư mạnh vào năng lực tính toán cho AI mà còn công khai tham vọng xây dựng mô hình infrastructure-as-a-service, hay IaaS. Đây là dịch vụ cho thuê hạ tầng CNTT như máy chủ, lưu trữ và mạng qua internet, thay vì doanh nghiệp phải tự mua và vận hành tại chỗ. Theo lãnh đạo Meta, công ty đang nhận được nhiều đề nghị thuê năng lực tính toán với mức giá cao hơn đáng kể so với chi phí mà họ đã bỏ ra. Điều đó cho thấy Meta có thể đang mua phần cứng với điều kiện rất tốt, rồi sau đó kiếm lời bằng cách cho thị trường thuê lại. Khi đã bước chân vào mảng cho thuê hạ tầng AI, Meta hoàn toàn có thể mở rộng sang cung cấp năng lực tính toán và lưu trữ thông thường cho doanh nghiệp.

Amazon cũng đã nhiều lần giải thích vì sao mô hình này sinh lời mạnh. Theo hãng, chi phí đầu tư vào máy chủ và thiết bị mạng có thể được thu hồi trong chưa tới ba năm. Trong khi đó, vòng đời sử dụng hữu ích của máy chủ hiện nay có thể kéo dài ít nhất từ năm đến sáu năm. Vòng đời sử dụng hữu ích là khoảng thời gian thiết bị vẫn đủ tốt để phục vụ vận hành và tạo giá trị kinh tế. Đặc biệt, phần lớn năng lực AI hiện được ký hợp đồng trong thời hạn tối thiểu năm năm, giúp nhà cung cấp đám mây có dòng tiền ổn định sau khi đã hòa vốn. Hòa vốn, hay breakeven, là thời điểm doanh thu đủ bù chi phí đầu tư ban đầu.

Lợi thế của hyperscaler không chỉ nằm ở việc mua phần cứng rẻ hơn hoặc nhanh hơn. Họ còn sở hữu các datacenter, tức trung tâm dữ liệu, có tuổi thọ khai thác rất dài, lên tới vài chục năm. Sau khi chi phí xây dựng cơ sở vật chất được khấu hao hết, phần lợi nhuận tạo ra từ các máy chủ đặt bên trong có thể còn cao hơn nữa. Khấu hao là cách doanh nghiệp phân bổ chi phí đầu tư tài sản lớn theo thời gian sử dụng. Điều này giúp mô hình đám mây quy mô lớn ngày càng có lợi thế về chi phí so với việc doanh nghiệp tự sở hữu hạ tầng riêng.

Về lý thuyết, các hãng đám mây nói rằng họ vẫn đầu tư hạ tầng dựa trên dự báo nhu cầu thị trường. Nhưng nếu phần lớn phần cứng sẵn có đều rơi vào tay một nhóm nhỏ hyperscaler, nhiều tổ chức sẽ không còn nhiều lựa chọn ngoài việc thuê lại chính năng lực đó từ họ. Nói cách khác, nguồn cung bị tập trung có thể tự tạo ra nhu cầu cho mô hình thuê hạ tầng. Đây là một vòng lặp có lợi cho Big Cloud: càng mua được nhiều phần cứng, họ càng dễ hút thêm khách hàng; càng có nhiều khách hàng, họ càng có lý do để tiếp tục được ưu tiên nguồn cung.

Các nhà sản xuất máy chủ truyền thống như Dell, HPE, Lenovo hay Supermicro vẫn còn một lợi thế rõ ràng: doanh nghiệp mua hạ tầng riêng thường dễ kiểm soát chi phí hơn và ít gặp các hóa đơn phát sinh bất ngờ. Đổi lại, họ phải chấp nhận hạ tầng kém linh hoạt hơn. Tính linh hoạt, hay elasticity trong ngữ cảnh đám mây, là khả năng tăng giảm tài nguyên nhanh chóng theo nhu cầu sử dụng. Tuy nhiên, lợi ích của mô hình sở hữu đang bị bào mòn khi thời gian giao hàng kéo dài, báo giá có thể khó giữ nguyên và thiết bị mới trở nên ngày càng khó tiếp cận.

Không chỉ doanh nghiệp mua trực tiếp gặp khó. Các nhà cung cấp đám mây quy mô nhỏ hơn cũng đang chịu tác động từ chuỗi cung ứng căng thẳng. Một số hãng đã phải tăng giá dịch vụ mạnh, trong khi các đối thủ lớn hơn vẫn chưa cần điều chỉnh giá cho khách hàng. Điều này cho thấy lợi thế quy mô đang phát huy tác dụng rất rõ: công ty càng lớn, càng dễ thương lượng giá tốt, đảm bảo nguồn hàng và hấp thụ biến động chi phí. Với nhà sản xuất linh kiện, phục vụ một nhóm khách hàng khổng lồ cũng hấp dẫn hơn vì giúp giảm chi phí bán hàng và tiếp thị, đồng thời bảo toàn lợi nhuận.

Bức tranh tổng thể cho thấy AI không chỉ tạo ra cuộc đua mô hình ngôn ngữ hay chip tăng tốc, mà còn đang tái định hình toàn bộ thị trường phần cứng doanh nghiệp. Những tổ chức muốn tiếp tục sở hữu hạ tầng riêng có thể phải chấp nhận chờ đợi lâu hơn và đối mặt rủi ro về giá. Trong khi đó, các hyperscaler đang ở vị thế biến sự khan hiếm phần cứng thành đòn bẩy mở rộng ảnh hưởng. Nếu xu hướng này tiếp diễn, tương lai mà phần lớn khối lượng công việc doanh nghiệp, tức workloads, được vận hành trên đám mây có thể đến sớm hơn dự kiến. Workload là tập hợp ứng dụng, dữ liệu hoặc tiến trình xử lý mà hệ thống CNTT phải chạy và quản lý hằng ngày.