Gartner: Chuyển sang mainframe IBM có thể rẻ hơn bám trụ với VMware trong một số kịch bản

Theo Gartner, một số doanh nghiệp đang dùng VMware có thể thấy việc chuyển sang mainframe IBM máy tính công nghiệp, industrial PC rẻ hơn so với tiếp tục theo đuổi mô hình cấp phép mới của Broadcom. Mainframe là dòng máy tính cỡ lớn chuyên xử lý khối lượng giao dịch rất cao, nổi tiếng về độ ổn định và độ tin cậy trong các hệ thống ngân hàng, bảo hiểm hay chính phủ. Alessandro Galimberti, Phó chủ tịch kiêm chuyên gia phân tích của Gartner, cho biết trong nhiều trường hợp thực tế, khách hàng đang so sánh mainframe với các môi trường hạ tầng hiện đại và nhận ra hệ thống ‘big iron’ của IBM vẫn có lợi thế rõ rệt.

Galimberti cho rằng các ứng dụng đám mây đa vùng, tức triển khai trên nhiều khu vực để tăng khả năng sẵn sàng, thường buộc đội ngũ phát triển phải tự xử lý những bài toán phức tạp như đồng bộ dữ liệu và tính sẵn sàng cao. Đồng bộ dữ liệu là quá trình giữ cho dữ liệu ở nhiều nơi luôn nhất quán, còn tính sẵn sàng cao, hay high availability, là khả năng hệ thống tiếp tục hoạt động ngay cả khi có lỗi xảy ra. Với mainframe, nhiều cơ chế này đã được tích hợp ngay trong nền tảng, giúp giảm gánh nặng cho lập trình viên và hạn chế độ phức tạp trong logic ứng dụng.

Gartner không nói mainframe phù hợp với mọi loại phần mềm. Theo hãng phân tích này, những ứng dụng trọng yếu, ít thay đổi trong vòng cả thập kỷ, là nhóm phù hợp nhất. Mainframe cũng được đánh giá cao với các khối lượng công việc chạy Linux. Linux là hệ điều hành mã nguồn mở phổ biến trong doanh nghiệp nhờ tính linh hoạt và khả năng tối ưu tốt cho máy chủ, mini server. IBM còn cung cấp z/VM, một hypervisor, tức lớp phần mềm ảo hóa cho phép chạy nhiều máy ảo trên cùng một phần cứng vật lý, vẫn có thể kết nối đến thiết bị phần cứng ngoại vi cho máy ảo như: máy quét mã vạch, máy kiểm kho. Theo Galimberti, z/VM có thể giúp các máy ảo Linux vận hành hiệu quả hơn và đạt mức sẵn sàng phù hợp môi trường doanh nghiệp.

Điểm đáng chú ý là Gartner nhìn thấy sức hút của hệ sinh thái IBM đặc biệt rõ ở các doanh nghiệp đang vận hành khoảng 500 đến 700 máy ảo Linux. Máy ảo, hay VM, là môi trường máy tính được tạo bằng phần mềm để chạy như một máy riêng biệt trên cùng hạ tầng vật lý. Galimberti nói ông đã thấy nhiều bài toán kinh doanh cho thấy việc rời VMware để sang IBM là hợp lý, nhất là khi Broadcom yêu cầu khách hàng mua trọn bộ Cloud Foundation. Đây là bộ phần mềm đám mây riêng tích hợp nhiều thành phần ảo hóa, quản trị và tự động hóa, nhưng cũng có thể đẩy tổng chi phí sở hữu tăng mạnh với những doanh nghiệp không cần toàn bộ ngăn xếp công nghệ đó.

Ngoài các tác vụ giao dịch truyền thống, Gartner cho rằng trí tuệ nhân tạo cũng là một mảng mà một số khách hàng có thể triển khai hiệu quả trên mainframe. Lý do là IBM gần đây đã nâng cấp các bộ gia tốc Spyre. Bộ gia tốc, hay accelerator, là phần cứng chuyên dụng được thiết kế để tăng tốc một loại tác vụ nhất định, trong trường hợp này là các phép tính phục vụ AI. Theo Gartner, những động thái như Spyre cho thấy IBM vẫn tiếp tục đầu tư và đổi mới, thay vì để mainframe trở thành một nền tảng cũ kỹ chỉ sống nhờ di sản.

Galimberti nhận định quan điểm cho rằng mainframe là ngõ cụt công nghệ đã tồn tại nhiều thập kỷ. Dù từng có thời điểm nhận định này có cơ sở, ông cho rằng không ít đơn vị tư vấn đã quảng bá việc di cư khỏi mainframe như một chiến thắng gần như chắc chắn, trong khi đánh giá thấp độ khó thực tế. Di cư hệ thống ở đây không chỉ là chuyển phần mềm từ nền tảng này sang nền tảng khác, mà còn liên quan đến dữ liệu, quy trình vận hành, bảo mật, tích hợp và rủi ro gián đoạn kinh doanh. Gartner hiện dự báo đến năm 2030, khoảng 75% nhà cung cấp dịch vụ ‘mainframe exit’ có thể phải đổi hướng kinh doanh hoặc biến mất, và chỉ khoảng 10% người dùng mainframe thực sự muốn rời bỏ nền tảng này vào thời điểm đó.

Dù đưa ra góc nhìn tích cực, Gartner cũng nhấn mạnh các nhược điểm rất rõ. Trước hết là hệ sinh thái phần mềm bên thứ ba cho mainframe vẫn hạn chế. Điều đó có nghĩa doanh nghiệp có ít lựa chọn hơn và các nhà cung cấp còn lại có thể tăng giá. Vì vậy, khi cam kết với mainframe, doanh nghiệp phải dành nhiều thời gian đàm phán điều khoản giá và gia hạn hợp đồng, thay vì chỉ tập trung vào giá trị kinh doanh mà giải pháp mang lại.

Một điểm yếu khác là nguy cơ lock-in, tức bị phụ thuộc sâu vào một nhà cung cấp hoặc một nền tảng đến mức việc rời đi trở nên tốn kém và phức tạp. Nỗi lo này có thể khiến doanh nghiệp chần chừ trong việc tùy biến hệ thống, vì càng tùy biến sâu thì càng khó thoát ra sau này. Bên cạnh đó là bài toán kỹ năng. Mainframe đòi hỏi đội ngũ có chuyên môn đặc thù, trong khi lực lượng lao động trẻ ngày nay thường ưu tiên các công nghệ đám mây, container hoặc DevOps hơn. DevOps là cách kết hợp phát triển phần mềm và vận hành hạ tầng để tăng tốc triển khai và giảm lỗi. Dù vậy, Gartner cho biết ngày càng có nhiều nhà cung cấp dịch vụ đầu tư vào chương trình mainframe, và việc Linux hiện diện trên nền tảng này cũng có thể giúp thu hẹp phần nào khoảng cách kỹ năng.

Kết luận của Gartner là mainframe sẽ còn hiện diện trong thời gian dài. Lý do không chỉ nằm ở công nghệ, mà còn ở cách IBM phục vụ nhóm khách hàng cực kỳ thận trọng, những tổ chức ưu tiên tính ổn định, khả năng tương thích ngược và vòng đời hệ thống kéo dài nhiều năm. Tương thích ngược, hay backward compatibility, là khả năng phần cứng hoặc phần mềm mới vẫn chạy được các ứng dụng và quy trình cũ mà không cần sửa đổi lớn. Trong bối cảnh chi phí ảo hóa thay đổi và AI ngày càng cần hạ tầng mạnh, mainframe đang có cơ hội được nhìn nhận lại, không phải như di sản lỗi thời, mà như một lựa chọn chiến lược trong những bài toán rất cụ thể.