Lenovo bác bỏ nghi vấn dùng SSD Trung Quốc bị cấm, châu Á đồng loạt nóng lên với AI, không gian và an ninh mạng

Lenovo vừa bác bỏ cáo buộc cho rằng hãng bán laptop sử dụng ổ SSD Trung Quốc bị cấm tại những thị trường không được phép. Tranh cãi xuất hiện sau khi Notebookcheck phát hiện một mẫu ThinkBook 14 G9 IPL dùng SSD của YMTC, tức Yangtze Memory Technologies Co. – nhà sản xuất chip nhớ và thiết bị lưu trữ của Trung Quốc từng bị Mỹ đưa vào diện hạn chế vì lo ngại an ninh quốc gia. Tuy nhiên, Lenovo cho biết thiết bị bị mổ xẻ không phải hàng bán tại Mỹ mà là phiên bản dành cho thị trường Đức. Nói cách khác, việc một mẫu máy lưu hành trong nội bộ châu Âu xuất hiện tại Romania hay Áo không đồng nghĩa Lenovo vi phạm lệnh cấm của Mỹ.

Dù Lenovo phủ nhận sai phạm, việc hãng dùng SSD của YMTC vẫn thu hút chú ý vì hai lý do. Thứ nhất, Trung Quốc từ lâu khuyến khích doanh nghiệp nội địa ưu tiên mua linh kiện từ các nhà cung cấp trong nước. Thứ hai, làn sóng AI đang đẩy giá chip nhớ và lưu trữ tăng mạnh. SSD, hay ổ cứng thể rắn, là thiết bị lưu dữ liệu tốc độ cao không dùng bộ phận cơ học như ổ cứng truyền thống. Trong bối cảnh các tên tuổi lớn như Samsung, Micron và SK Hynix chịu áp lực cung ứng, YMTC nổi lên như một lựa chọn thay thế đáng kể. Thậm chí, có thông tin Apple cũng muốn Washington xem xét lại lệnh cấm với YMTC để đảm bảo nguồn linh kiện cho các sản phẩm của mình.

Cơ quan Vũ trụ Quốc gia Trung Quốc, viết tắt là CNSA, thông báo đã lần đầu tiên thu hồi thành công tầng một của tên lửa Trường Chinh 10B sau khi phóng vệ tinh. Theo mô tả, tầng đẩy này được một con tàu dùng lưới bắt lại trên biển trước khi được đưa về an toàn. Tầng một là phần cung cấp lực đẩy lớn nhất lúc tên lửa rời bệ phóng, và việc tái sử dụng nó có thể giúp cắt giảm đáng kể chi phí phóng. Đây là chiến lược mà SpaceX đã theo đuổi nhiều năm, góp phần thay đổi kinh tế ngành không gian. Việc Trung Quốc đạt bước tiến tương tự cho thấy nước này đang thúc đẩy mạnh cả mục tiêu thương mại lẫn an ninh chiến lược ngoài quỹ đạo.

Không chỉ Trung Quốc, Nhật Bản cũng đang tiến gần hơn tới công nghệ tên lửa tái sử dụng. Cuối tuần qua, nước này thử nghiệm thành công một tên lửa cất cánh, bay lên độ cao 11 mét, lơ lửng trong thời gian ngắn rồi hạ xuống an toàn. Dù quy mô còn khiêm tốn, kiểu thử nghiệm này rất quan trọng để hoàn thiện khả năng hạ cánh có kiểm soát. Trong một diễn biến khác, CNSA cũng cho biết tàu thăm dò Thiên Vấn-2 đã tiếp cận tiểu hành tinh 2016HO3 ở khoảng cách 20 km. Nhiệm vụ của tàu là lấy mẫu vật từ thiên thể này và mang về Trái Đất, một dạng sứ mệnh cực kỳ phức tạp vì đòi hỏi điều hướng chính xác trong môi trường vi trọng lực.

Australia đang chuẩn bị công bố lập trường cứng rắn hơn với trí tuệ nhân tạo. Thủ tướng Anthony Albanese dự kiến đưa ra bài phát biểu về chính sách AI mới, trong bối cảnh chính phủ liên tục nhấn mạnh khái niệm “social licence” – có thể hiểu là mức độ chấp nhận và tin tưởng của xã hội đối với một công nghệ. Trước đó, giới chức Australia cảnh báo rằng sự chấp nhận này với AI hiện khá mong manh. Một chủ đề trọng tâm được chờ đợi là bản quyền, đặc biệt là khả năng sửa luật để các công ty AI được tự do dùng nội dung có bản quyền nhằm huấn luyện mô hình. “Huấn luyện mô hình” là quá trình cho AI xử lý khối lượng dữ liệu khổng lồ để học cách tạo văn bản, hình ảnh hay dự đoán kết quả. Theo nghệ sĩ Holly Rankin, chính phủ đã trấn an rằng kế hoạch sửa luật theo hướng mở cửa hoàn toàn cho Big Tech không nằm trong chương trình hiện tại.

Cơn sốt xây dựng datacenter, tức trung tâm dữ liệu – nơi đặt máy chủ, hệ thống lưu trữ và hạ tầng tính toán cho dịch vụ số và AI – nay đã lan tới Bhutan. Quốc gia nhỏ ở dãy Himalaya này có lợi thế lớn về thủy điện, nguồn năng lượng tái tạo ổn định và sạch. Công ty Canada Sato dự định xây trung tâm dữ liệu tại Gelephu Mindfulness City, khu vực nằm sát biên giới Ấn Độ, để phục vụ nhu cầu AI đang bùng nổ từ thị trường láng giềng. Chính quyền địa phương cam kết dành trước 100 MW điện ổn định cho dự án, và về sau có thể tăng lên 500 MW. Theo Sato, cơ sở này sẽ cung cấp năng lực tính toán AI với độ trễ thấp cho các trung tâm nhu cầu lớn của Ấn Độ. “Độ trễ thấp” nghĩa là thời gian phản hồi giữa người dùng và hệ thống được rút ngắn, yếu tố rất quan trọng với các ứng dụng AI thời gian thực.

APNIC, tổ chức quản lý tài nguyên số Internet cho khu vực châu Á – Thái Bình Dương, vừa gửi ý kiến tới chính phủ Malaysia về đề xuất thành lập NIR, tức National Internet Registry hay sổ đăng ký Internet quốc gia. Theo APNIC, việc lập NIR về cơ bản sẽ không tạo ra khác biệt lớn như nhiều người kỳ vọng. Tổ chức này cho rằng các mục tiêu như tăng cường an ninh mạng, thúc đẩy IPv6 hay cải thiện hỗ trợ nội địa không phụ thuộc vào việc có NIR hay không. IPv4 và IPv6 là hai phiên bản giao thức địa chỉ Internet; IPv4 đang cạn kiệt địa chỉ, còn IPv6 được thiết kế để cung cấp không gian địa chỉ gần như vô hạn. APNIC cũng nhấn mạnh rằng một NIR mới sẽ không giúp Malaysia có thêm địa chỉ IPv4, không thay đổi tiêu chí cấp phát IPv6 hay số hiệu hệ tự trị, còn gọi là ASN, vốn là mã định danh cho các mạng lớn trên Internet.

Lĩnh vực an ninh mạng cũng ghi nhận diễn biến đáng lo ngại khi ThreatLocker phát hiện mã độc giả dạng trình cài đặt Kuailian VPN, còn được biết đến với tên LetsVPN. VPN, hay mạng riêng ảo, là công cụ giúp mã hóa lưu lượng Internet và thường được người dùng tại Trung Quốc tận dụng để vượt qua “Vạn lý tường lửa”, tức hệ thống kiểm soát và lọc nội dung trực tuyến của nước này. Theo ThreatLocker, phần mềm giả mạo cài xuống một RAT được mã hóa – RAT là viết tắt của Remote Access Trojan, loại mã độc cho phép kẻ tấn công điều khiển máy tính nạn nhân từ xa và truy cập dữ liệu gần như toàn diện.

Song song đó, Trung tâm Ứng cứu Virus Máy tính Quốc gia Trung Quốc, viết tắt là CVERC, cũng phát hiện một biến thể mới của Trojan tài chính trên Android núp bóng ứng dụng giáo dục. Trojan là loại phần mềm độc hại giả dạng hợp pháp để lừa người dùng cài đặt. Biến thể này có khả năng chặn tin nhắn, đánh cắp danh bạ, lấy mật khẩu điện thoại, truy cập camera, ghi màn hình và thậm chí bật microphone để thu âm môi trường xung quanh. Các liên kết phát tán được lan truyền qua tin nhắn văn bản và mạng xã hội, cho thấy thủ đoạn tấn công ngày càng tinh vi và đánh trực diện vào thói quen cài ứng dụng từ nguồn không chính thống.