Microsoft bật mặc định Windows Backup trên Windows 11 26H2 ngoài EU, doanh nghiệp phải tự tắt nếu lo ngại quyền riêng tư

Microsoft vừa xác nhận sẽ bật mặc định tính năng Windows Backup for Organizations trên Windows 11 phiên bản 26H2 tại tất cả khu vực ngoại trừ Liên minh châu Âu (EU). Tính năng này hiện được gọi là “Windows settings backup and restore”, tức cơ chế sao lưu và khôi phục cài đặt Windows. Về cơ bản, hệ thống sẽ lưu lại các thiết lập của thiết bị cùng danh sách ứng dụng đã cài từ Microsoft Store, sau đó cho phép khôi phục các thông tin này khi người dùng chuyển sang máy mới, thay phần cứng hoặc phải đặt lại thiết bị.

Theo Microsoft, kịch bản điển hình của công cụ này là khi laptop bị thất lạc, máy tính được nâng cấp phần cứng hoặc gặp sự cố buộc phải reset. Trong những tình huống đó, việc cài đặt sao lưu từ trước có thể giúp người dùng quay lại trạng thái làm việc nhanh hơn. Tuy nhiên, chính Microsoft cũng lưu ý đây không phải giải pháp backup đầy đủ. Nói cách khác, tính năng này không phải hệ thống sao lưu toàn bộ dữ liệu doanh nghiệp, mà chỉ là một phần trong chiến lược tăng khả năng phục hồi của Windows, còn gọi là “Windows resiliency effort” — tức nỗ lực giúp hệ điều hành phục hồi nhanh hơn sau sự cố.

Vấn đề khiến giới quản trị CNTT chú ý nằm ở cách triển khai mặc định bật sẵn, hay còn gọi là “opt-out”. Đây là mô hình trong đó tính năng được kích hoạt trước và tổ chức phải chủ động đi tắt nếu không muốn dùng. Ngược lại, “opt-in” là chỉ bật khi người dùng hoặc quản trị viên đồng ý trước. Với các doanh nghiệp có yêu cầu nghiêm ngặt về quyền riêng tư, chủ quyền dữ liệu hoặc tuân thủ nội bộ, việc cài đặt thiết bị tự động gửi dữ liệu cấu hình ra ngoài máy có thể tạo thêm gánh nặng kiểm soát thay vì giảm bớt công việc.

Microsoft cho biết hành vi bật mặc định này sẽ không áp dụng tại EU. Một trong những lý do được nhắc tới là các yêu cầu pháp lý như Đạo luật Thị trường Kỹ thuật số của EU, viết tắt là DMA (Digital Markets Act). Đây là bộ quy định nhằm kiểm soát sức mạnh của các nền tảng công nghệ lớn, đồng thời tăng quyền lựa chọn và bảo vệ người dùng. Với các tổ chức hoạt động trong môi trường bị ràng buộc bởi DMA hoặc các quy định tương tự, việc một tính năng sao lưu đám mây được bật sẵn có thể tạo ra rủi ro tuân thủ.

Không phải mọi máy Windows 11 đều bị thay đổi ngay lập tức. Microsoft nói rằng các bản Windows 11 25H2 trở về trước sẽ không nằm trong diện áp dụng. Ngoài ra, những thiết bị đã có chính sách sao lưu đặt rõ là vô hiệu hóa tính năng này cũng được loại trừ. Còn lại, các máy chạy Windows 11 26H1 sẽ được bật sao lưu sau một bản cập nhật tính năng. Windows 11 26H2, hiện đã xuất hiện với nhóm Windows Insider trong kênh Experimental, cũng sẽ đi theo hướng tương tự. Windows Insider là chương trình cho phép người dùng và quản trị viên thử nghiệm sớm các tính năng Windows trước khi phát hành rộng rãi, còn kênh Experimental là nhánh thử nghiệm có mức độ thay đổi cao hơn và ít ổn định hơn.

Microsoft khuyến nghị giữ nguyên trạng thái mặc định. Hãng cho biết các thiết bị đủ điều kiện, nếu đang ở trạng thái “Not Configured” trong chính sách Windows settings backup and restore, sẽ tự động bật sao lưu khi Windows 11 26H2 được phát hành chính thức. “Not Configured” có thể hiểu là quản trị viên chưa đặt quy tắc cụ thể cho tính năng này. Nếu doanh nghiệp không muốn bật, họ phải chủ động tạo chính sách vô hiệu hóa, và Microsoft nói rõ rằng thiết lập tắt thủ công sẽ được ưu tiên hơn mặc định hệ thống.

Mục tiêu mà Microsoft công khai cho Windows Backup for Organizations không chỉ dừng ở khôi phục cài đặt. Hãng cho biết tính năng này nhằm giúp doanh nghiệp tăng tốc chu kỳ làm mới PC, đẩy nhanh quá trình chuyển sang Windows 11 hoặc triển khai các dòng máy tính tích hợp AI. Khái niệm “cloud-first” mà Microsoft nhắc tới có nghĩa là ưu tiên quản lý thiết bị và cài đặt người dùng thông qua dịch vụ đám mây thay vì phụ thuộc chủ yếu vào hạ tầng cục bộ. Cách tiếp cận này có thể thuận tiện hơn cho doanh nghiệp phân tán, nhưng đồng thời cũng làm dấy lên câu hỏi về nơi dữ liệu được lưu, cách dữ liệu được đồng bộ và ai kiểm soát luồng thông tin đó.

Về mặt trải nghiệm, việc tự động sao lưu cài đặt chắc chắn có ích cho các tổ chức thường xuyên thay máy, cấp mới thiết bị hoặc xử lý sự cố hàng loạt. Dù vậy, với nhiều bộ phận CNTT, vấn đề không nằm ở việc backup có hữu dụng hay không, mà ở chỗ một tính năng liên quan đến dữ liệu cấu hình được bật sẵn và yêu cầu doanh nghiệp phải tự đi tắt. Trong bối cảnh chủ quyền dữ liệu — tức yêu cầu dữ liệu phải được lưu trữ và kiểm soát theo luật pháp của một quốc gia hoặc khu vực cụ thể — ngày càng trở thành ưu tiên, quyết định của Microsoft có thể tiếp tục gây tranh luận trong cộng đồng quản trị hệ thống.