Microsoft xác nhận lỗi Windows 11 khiến dung lượng ổ đĩa phình to bất thường, không phải tính năng mặc định

Microsoft vừa âm thầm đưa ra bản sửa lỗi trong ghi chú phát hành của bản xem trước Patch Tuesday tháng 7, sau khi một số người dùng Windows 11 phản ánh tình trạng dung lượng lưu trữ biến mất khó hiểu. Theo hãng, nguyên nhân không phải do Windows được thiết kế như vậy, mà đến từ một lỗi khiến tệp CapabilityAccessManager.db-wal tăng kích thước bất thường, từ mức vài MB thông thường lên tới hàng chục, thậm chí hàng trăm GB ở một số máy.

Tệp CapabilityAccessManager.db-wal không phải cơ sở dữ liệu chính, mà là một Write-Ahead Log, thường viết tắt là WAL. Đây là cơ chế ghi nhật ký tạm thời trước khi dữ liệu được ghi chính thức vào cơ sở dữ liệu, giúp tăng hiệu năng và giảm nguy cơ lỗi khi đang xử lý giao dịch. Trong nhiều hệ thống dùng SQLite, một công cụ cơ sở dữ liệu gọn nhẹ rất phổ biến, WAL là thành phần bình thường và thường hoạt động hoàn toàn “ẩn” với người dùng. Tuy nhiên, điều không bình thường ở đây là tệp WAL của Windows lại tiếp tục phình to ngoài tầm kiểm soát.

Capability Access Manager là bộ phận của Windows phụ trách theo dõi quyền truy cập của ứng dụng, đặc biệt liên quan đến quyền riêng tư như camera, microphone, vị trí hoặc các khả năng hệ thống khác. Nói đơn giản, đây là lớp quản lý giúp Windows biết ứng dụng nào đang được phép dùng tài nguyên nào. Vì vậy, tệp nhật ký liên quan đến thành phần này thường chỉ cần chiếm rất ít dung lượng. Việc nó tăng lên tới 500 GB, như một số báo cáo ghi nhận, là dấu hiệu rõ ràng của lỗi phần mềm chứ không phải hành vi bình thường.

Điều khiến lỗi này gây khó chịu hơn là tệp nói trên được Windows ẩn dưới dạng tệp hệ thống. Các tệp hệ thống là nhóm tệp thiết yếu để hệ điều hành vận hành, nên người dùng phổ thông thường không nhìn thấy hoặc không được khuyến khích can thiệp. Kết quả là khi ổ đĩa ngày càng đầy lên, nhiều người chỉ thấy dung lượng trống giảm dần mà không biết thủ phạm là gì. Muốn xác định chính xác, người dùng thường phải dùng công cụ bên thứ ba hoặc kiểm tra qua dòng lệnh, tức command line, giao diện cho phép thao tác bằng câu lệnh thay vì cửa sổ đồ họa quen thuộc.

Microsoft cho biết bản cập nhật KB5095093, tức bản xem trước cho Patch Tuesday tháng 7, đã bao gồm sửa lỗi với mô tả “cải thiện việc sử dụng dung lượng đĩa cho tệp CapabilityAccessManager.db-wal”. Patch Tuesday là tên gọi đợt phát hành bản vá bảo mật và sửa lỗi định kỳ của Microsoft, thường diễn ra vào thứ Ba. Với những người đang gặp lỗi, cách xử lý là cài ngay bản preview này hoặc chờ đến đợt phát hành chính thức, miễn là máy vẫn còn đủ dung lượng trống để cài bản cập nhật.

Về mặt kỹ thuật, các tệp WAL có thể tăng kích thước trong quá trình hoạt động, nhưng việc tăng lên mức hàng trăm GB rõ ràng vượt xa hành vi thông thường. Sự cố lần này cũng chạm đúng một nỗi bức xúc lâu nay của người dùng Windows: hệ điều hành ngày càng nặng nề và khó kiểm soát hơn về dung lượng. Vì thế, nhiều người có thể đã không nhận ra đây là lỗi riêng biệt, mà chỉ nghĩ đơn giản rằng Windows lại tiếp tục “ngốn” ổ cứng như thường lệ.

Nếu máy tính Windows 11 của bạn đột nhiên hết dung lượng mà không rõ lý do, đặc biệt trên ổ hệ thống, rất có thể lỗi này là một trong những nguyên nhân cần kiểm tra. Người dùng nên cập nhật lên bản vá mới nhất của Microsoft càng sớm càng tốt. Trong trường hợp cần xác minh thủ công, nên cẩn trọng vì tệp liên quan nằm trong khu vực hệ thống. Việc xóa hoặc chỉnh sửa nhầm các tệp hệ thống có thể gây tác động ngược đến độ ổn định của Windows.