Mỹ có thể để luật tiêu chuẩn trung tâm dữ liệu liên bang hết hiệu lực vào tháng 9, làm dấy lên lo ngại về an ninh và năng lượng

Một khung pháp lý quan trọng điều chỉnh cách các cơ quan liên bang Mỹ xây dựng và vận hành trung tâm dữ liệu (datacenter) đang tiến gần ngày hết hiệu lực mà chưa có dấu hiệu được gia hạn hay thay thế. Theo thông tin được đề cập trong nguồn tin gốc, Federal Data Center Enhancement Act (FDCEA) of 2023 sẽ hết hạn vào ngày 30/9/2026. Đây là đạo luật đặt ra các tiêu chuẩn cho những cơ sở hạ tầng số do cơ quan liên bang sở hữu toàn phần hoặc một phần, vận hành hoặc bảo trì. Nếu FDCEA biến mất mà không có văn bản kế nhiệm, các cơ quan liên bang có thể không còn bị ràng buộc bởi cùng một bộ tiêu chuẩn thống nhất khi mua sắm hoặc triển khai hạ tầng datacenter mới.

FDCEA không chỉ là một văn bản hành chính khô khan, mà là bộ quy tắc bao trùm nhiều khía cạnh cốt lõi của trung tâm dữ liệu. Đạo luật yêu cầu các cơ sở này phải đảm bảo tính sẵn sàng và thời gian hoạt động liên tục, thường được gọi là uptime, tức khả năng hệ thống duy trì dịch vụ mà không bị gián đoạn. Ngoài ra, luật còn đề cập đến việc sử dụng nguồn năng lượng bền vững, các biện pháp chống mất điện, bảo vệ trước xâm nhập vật lý, thiên tai và các lớp bảo mật CNTT. Nói cách khác, FDCEA là khung chuẩn giúp bảo đảm datacenter của chính phủ không chỉ chạy ổn định mà còn an toàn, tiết kiệm tài nguyên và có khả năng chống chịu trước sự cố.

Dưới chính quyền trước, Office of Management and Budget (OMB) – cơ quan quản lý ngân sách và điều phối chính sách vận hành liên bang – đã ban hành hướng dẫn triển khai FDCEA. Theo đó, datacenter của các cơ quan phải cung cấp hạ tầng điện toán an toàn và có độ sẵn sàng cao để đảm bảo truy cập tin cậy tới dữ liệu và hệ thống thông tin của chính phủ. OMB cũng nhấn mạnh việc vận hành hiệu quả datacenter đòi hỏi giám sát thường xuyên và tối ưu tài nguyên liên tục. Vì vậy, các cơ quan được yêu cầu tích hợp công cụ tự động vào quản trị cơ sở mới. Những công cụ này có thể theo dõi các chỉ số như mức tiêu thụ điện năng, tức lượng điện mà hệ thống sử dụng trong thực tế, từ đó hỗ trợ tối ưu chi phí và hiệu suất.

Một điểm đáng chú ý trong FDCEA là cách đạo luật gắn hoạt động datacenter với bài toán tài nguyên. Trung tâm dữ liệu hiện đại tiêu thụ lượng điện và nước rất lớn, đặc biệt khi phục vụ khối lượng xử lý cao như điện toán đám mây hay AI. OMB từng lưu ý rằng chi phí, sự khan hiếm và tác động môi trường của điện năng và nước buộc các cơ quan phải đánh giá datacenter theo các thước đo tiêu thụ tài nguyên và thông lệ tốt nhất. Điều này đặc biệt quan trọng trong bối cảnh nhiều khu vực tại Mỹ đang lo ngại lưới điện quá tải. Lưới điện là hệ thống truyền tải và phân phối điện trên diện rộng; khi nhu cầu từ datacenter tăng nhanh, nguy cơ thiếu công suất hoặc tăng giá điện cho người dân cũng tăng theo.

Ngoài vấn đề môi trường, FDCEA còn nhấn mạnh tính reliability và resiliency của hạ tầng. Reliability, hay độ tin cậy, là khả năng hệ thống hoạt động ổn định trong thời gian dài. Resiliency, hay khả năng phục hồi, là năng lực tiếp tục vận hành hoặc nhanh chóng khôi phục sau sự cố như mất điện, tấn công mạng hoặc thiên tai. Với datacenter liên bang – nơi lưu trữ và xử lý dữ liệu chính phủ – đây là yêu cầu sống còn. Luật yêu cầu các cơ sở phải triển khai biện pháp bảo mật thông tin và bảo vệ vật lý phù hợp để đáp ứng nhu cầu vận hành liên tục của các hệ thống được lưu trữ bên trong.

Theo nguồn tin được trích dẫn, cả Quốc hội Mỹ lẫn chính quyền Tổng thống Donald Trump hiện chưa cho thấy động thái rõ ràng nhằm gia hạn FDCEA hoặc ban hành luật thay thế. Điều này phù hợp với định hướng rộng hơn của chính quyền Trump, vốn thường tỏ ra không thiện cảm với các quy định mang tính bắt buộc, đặc biệt là quy định liên quan đến bảo vệ môi trường. Thay vì siết chuẩn trên toàn quốc, chính sách gần đây tập trung vào việc đẩy nhanh quy trình cấp phép liên bang cho datacenter, nhất là các cơ sở phục vụ huấn luyện và phát triển mô hình AI. Mô hình AI là hệ thống trí tuệ nhân tạo được đào tạo trên lượng dữ liệu lớn để thực hiện các tác vụ như tạo nội dung, phân tích hoặc dự báo.

Một báo cáo gần đây cho biết chính quyền Trump không có xu hướng áp đặt yêu cầu hay khuyến nghị môi trường trên phạm vi toàn quốc đối với ngành datacenter. Thay vào đó, lãnh đạo Cơ quan Bảo vệ Môi trường Mỹ, tức EPA (Environmental Protection Agency), cho rằng từng bang và từng cộng đồng địa phương hiểu rõ nhất điều gì phù hợp với họ. Cách tiếp cận này có thể giúp các dự án được triển khai nhanh hơn, nhưng cũng mở ra nguy cơ tiêu chuẩn vận hành bị phân mảnh. Nói đơn giản, cùng là datacenter nhưng mỗi nơi có thể tuân theo mức yêu cầu khác nhau về phát thải, nước làm mát, hiệu quả năng lượng hay bảo vệ hạ tầng.

Trong khi Washington có vẻ nghiêng về hướng giảm ràng buộc pháp lý, làn sóng phản đối xây dựng datacenter tại Mỹ lại đang gia tăng. Người dân lo ngại về ô nhiễm không khí, mức tiêu thụ nước, tiếng ồn và khả năng hóa đơn điện tăng mạnh. Mối lo này càng lớn với AI datacenter, tức trung tâm dữ liệu chuyên phục vụ huấn luyện và vận hành trí tuệ nhân tạo, bởi loại cơ sở này thường yêu cầu mật độ máy chủ cao và tiêu thụ điện năng khổng lồ. Một khảo sát gần đây cho thấy hơn 70% người được hỏi phản đối việc xây dựng một datacenter AI ngay trong khu dân cư của họ.

Kịch bản đáng lo nhất là sau khi FDCEA hết hạn, các cơ quan liên bang sẽ không còn một bộ chuẩn chung về bảo mật, năng lượng, giám sát và khả năng chống chịu cho hạ tầng số mới. Điều đó không đồng nghĩa mọi cơ quan sẽ lập tức hạ chuẩn, nhưng sự thiếu vắng quy định thống nhất có thể khiến cách triển khai trở nên chắp vá, phụ thuộc vào từng đơn vị hoặc từng nhà thầu. Trong bối cảnh datacenter ngày càng trở thành nền móng cho dịch vụ công, an ninh quốc gia và cả cuộc đua AI, việc để khoảng trống pháp lý xuất hiện có thể tạo ra tác động vượt xa phạm vi kỹ thuật thuần túy.