Người Anh tiếp tục muốn siết thuế Big Tech, bất chấp sức ép từ Mỹ

Một cuộc khảo sát mới do Fair Tax Foundation công bố cho thấy 67% người được hỏi tại Anh tin rằng chính phủ nên buộc các tập đoàn công nghệ lớn như Meta, Google, Apple và Amazon đóng góp nhiều hơn thông qua Thuế Dịch vụ Kỹ thuật số, hay Digital Services Tax (DST) – một loại thuế đánh vào doanh thu từ các dịch vụ số như quảng cáo trực tuyến, sàn thương mại điện tử và nền tảng mạng xã hội. Kết quả này phản ánh quan điểm khá rõ ràng của công chúng: các công ty kiếm tiền lớn từ người dùng Anh thì nên đóng góp tương xứng cho ngân sách nước này.

DST được Anh áp dụng từ năm 2020 như một giải pháp tạm thời nhằm thu thêm tiền từ các “ông lớn” internet thường tạo ra doanh thu lớn tại Anh nhưng lại ghi nhận lợi nhuận ở các khu vực có mức thuế thấp hơn. Chỉ riêng năm ngoái, sắc thuế này đã mang về khoảng 800 triệu bảng cho ngân khố. Tuy nhiên, chính sách này không được tất cả các bên ủng hộ. Tổng thống Mỹ Donald Trump từng đe dọa áp thuế quan lớn lên hàng hóa Anh nếu London không hủy DST, với lập luận rằng loại thuế này nhắm không công bằng vào các công ty công nghệ Mỹ. Thuế quan, hay tariff, là khoản thuế áp lên hàng nhập khẩu và thường được dùng như công cụ gây sức ép trong thương mại quốc tế.

Cũng với tỷ lệ 67%, người tham gia khảo sát cho rằng chính phủ Anh nên trở thành nước dẫn đầu thế giới trong việc quản lý tiền mã hóa và các tài sản số khác nhằm ngăn chặn hành vi tránh thuế và trốn thuế. Tiền mã hóa, hay cryptocurrency, là tài sản kỹ thuật số hoạt động trên công nghệ chuỗi khối (blockchain) – một hệ thống lưu trữ dữ liệu phân tán, khó chỉnh sửa. Dù blockchain thường được ca ngợi vì tính minh bạch, các tài sản số vẫn có thể bị lợi dụng trong những cấu trúc giao dịch phức tạp khiến cơ quan thuế khó theo dõi dòng tiền thực tế.

Khảo sát cho thấy sự ủng hộ không chỉ dừng ở Big Tech. Có tới 75% số người được hỏi nói rằng họ muốn làm việc cho một công ty có thể chứng minh mình đóng phần thuế công bằng. Khoảng 74% cho biết họ cũng muốn chi tiêu tại những doanh nghiệp như vậy. Hơn 7 trên 10 người ủng hộ việc yêu cầu các công ty phải có thực hành thuế minh bạch nếu muốn tham gia đấu thầu hợp đồng khu vực công, còn 82% muốn tiêu chí tương tự áp dụng cho các doanh nghiệp nhận tiền cứu trợ từ chính phủ. Điều này cho thấy vấn đề thuế không còn chỉ là câu chuyện kế toán, mà đã trở thành thước đo uy tín thương hiệu và trách nhiệm xã hội doanh nghiệp.

Paul Monaghan, giám đốc điều hành Fair Tax Foundation, cho rằng kết quả khảo sát gửi đi một thông điệp rõ ràng tới giới chính trị: cử tri muốn có thêm minh bạch về cách doanh nghiệp đóng thuế. Ông nhấn mạnh rằng thời kỳ các tập đoàn đa quốc gia như Amazon không công bố rõ doanh thu, lợi nhuận và thuế doanh nghiệp tại Anh cần phải chấm dứt. Doanh nghiệp đa quốc gia là những công ty hoạt động tại nhiều nước, và chính cấu trúc xuyên biên giới này thường khiến việc xác định nơi tạo ra lợi nhuận thực sự trở nên phức tạp. Theo Monaghan, tình trạng thiếu minh bạch về thuế, đặc biệt ở cả các doanh nghiệp siêu nhỏ, cũng đang góp phần làm gia tăng gian lận trên phạm vi toàn quốc.

Dù nhận được sự ủng hộ mạnh từ công chúng, việc biến các yêu cầu này thành chính sách lâu dài vẫn không đơn giản. Trong nhiều năm, các chính phủ đã cố gắng xây dựng một khuôn khổ quốc tế để đánh thuế các tập đoàn đa quốc gia, nhưng tiến độ còn chậm và mức độ đồng thuận không đồng đều. Trong bối cảnh đó, DST của Anh vẫn được xem là giải pháp “vá tạm” nhưng hiệu quả, ít nhất là về mặt chính trị trong nước. Khi tranh cãi giữa Big Tech, chính phủ Mỹ và giới hoạch định chính sách Anh còn tiếp diễn, có một điều dường như khá rõ: phần lớn người dân Anh vẫn hài lòng khi cơ quan thuế HMRC – cơ quan phụ trách thu thuế và hải quan của Vương quốc Anh – tiếp tục gây áp lực để Thung lũng Silicon phải nộp phần nhiều hơn cho ngân sách công.