Nhóm cố vấn định danh số của chính phủ Anh họp kín, tiếp tục né câu hỏi về ngân sách và cách chọn thành viên

Một tranh cãi mới đang nổi lên quanh kế hoạch định danh số tại Anh, sau khi Bộ Nội các cho biết biên bản của nhóm cố vấn về digital ID sẽ không được công bố. Digital ID, hay định danh số, là hệ thống dùng thông tin điện tử để xác minh danh tính công dân khi truy cập dịch vụ công hoặc tư nhân. Theo phản hồi của Bộ trưởng James Frith gửi tới nghị sĩ đối lập Andrew Snowden, nhóm này không phải cơ quan ra quyết định, hoạt động của họ sẽ do lực lượng đặc nhiệm digital ID hiện có của Bộ Nội các hỗ trợ, và vì vậy biên bản cuộc họp sẽ không được phát hành.

Không chỉ dừng ở vấn đề minh bạch tài liệu, Andrew Snowden còn yêu cầu chính phủ làm rõ ngân sách dành cho nhóm cố vấn và tiêu chí lựa chọn thành viên. Tuy nhiên, theo nội dung phản hồi được công bố, các câu hỏi này cũng không được trả lời trực tiếp. Trong bối cảnh một advisory group, tức nhóm tư vấn chuyên môn, có thể ảnh hưởng đáng kể đến định hướng chính sách, việc không tiết lộ nguồn lực tài chính hay quy trình tuyển chọn đang làm dấy lên lo ngại về mức độ giám sát dân chủ.

Danh sách thành viên được biết đến bao gồm chuyên gia an ninh David Rogers, nhà sáng lập diễn đàn phụ huynh Mumsnet là Justine Roberts, cùng cựu bộ trưởng phụ trách chính quyền số của bang New South Wales, Victor Dominello. Chính quyền số, hay digital government, là mô hình sử dụng công nghệ để cung cấp dịch vụ công trực tuyến hiệu quả hơn. Dù quy tụ nhiều tên tuổi đáng chú ý, chính phủ vẫn chưa giải thích rõ vì sao những cá nhân này được chọn và liệu có quy trình đánh giá độc lập nào hay không.

Andrew Snowden gọi phản hồi từ Bộ trưởng Frith là “đáng thất vọng”, cho rằng đây là dấu hiệu chính phủ đang né tránh sự giám sát của Quốc hội. Ông nhấn mạnh rằng written parliamentary questions, tức các câu hỏi chất vấn bằng văn bản của nghị sĩ, là công cụ quan trọng để buộc chính phủ giải trình. Theo Snowden, khi từ chối trả lời những câu hỏi cơ bản về chính sách, chính phủ không chỉ phớt lờ các nghị sĩ mà còn xem nhẹ chính Quốc hội và cử tri mà họ đại diện.

Kế hoạch định danh số được công bố từ tháng 9 năm ngoái tại hội nghị thường niên của Công đảng bởi Thủ tướng hiện tại Keir Starmer. Ngay từ đầu, đây đã là chủ đề nhạy cảm vì liên quan đến quyền riêng tư, quản trị dữ liệu và nguy cơ mở rộng giám sát nhà nước. Trước đó, nhiều cuộc biểu tình tại London đã phản đối kế hoạch này. Những người chỉ trích lo ngại rằng một hệ thống tập trung dữ liệu nhận dạng có thể dẫn đến lạm dụng, đặc biệt nếu thiếu cơ chế kiểm soát độc lập và minh bạch.

Một biến số lớn khác là thay đổi nhân sự ở cấp lãnh đạo. Tại hội nghị nơi kế hoạch được giới thiệu, Thị trưởng Greater Manchester Andy Burnham từng cảnh báo về “opportunity cost” – khái niệm kinh tế chỉ chi phí cơ hội, tức nguồn lực bị tiêu tốn cho một dự án có thể khiến các ưu tiên khác bị bỏ lỡ. Sau chiến thắng trong cuộc bầu cử bổ sung gần đây và thông báo từ Keir Starmer rằng ông sẽ từ chức, Burnham đang được xem là ứng viên sáng giá cho vị trí thủ tướng tiếp theo. Nếu điều đó xảy ra, chính Burnham có thể là người quyết định số phận của chương trình định danh số vốn đã gây nhiều tranh cãi này.