Nitter bất ngờ trở lại sau tư vấn pháp lý, dịch vụ XCancel mở lại giữa sức ép từ X Corp

Dự án Nitter, một giao diện thay thế mã nguồn mở để đọc bài đăng trên X mà không cần tài khoản, vừa cho biết sẽ tiếp tục tồn tại sau khi nhận được tư vấn pháp lý. Thông báo xuất hiện trên nitter.net ngày 7/9 cho biết dự án sẽ tiếp tục và các instance — tức các bản triển khai công khai của cùng một phần mềm trên nhiều máy chủ khác nhau — sẽ sớm hoạt động trở lại. Trong số đó, XCancel, một dịch vụ công khai xây dựng trên mã của Nitter, đã mở lại.

Nitter từ lâu được cộng đồng quan tâm vì cung cấp một front end thay thế cho X, trước đây là Twitter. Front end có thể hiểu là lớp giao diện người dùng dùng để truy cập nội dung của một nền tảng mà không phải đi qua giao diện chính thức của nền tảng đó. Với Nitter, người dùng có thể đọc các bài đăng công khai trên X mà không cần đăng nhập, không thấy quảng cáo và thậm chí không cần JavaScript — ngôn ngữ lập trình thường được dùng để tạo các tính năng tương tác trên web. Đây là lựa chọn hấp dẫn với những ai muốn theo dõi nội dung trên X nhưng không muốn bị theo dõi hành vi hay tạo tài khoản.

Dù hữu ích, Nitter và các dịch vụ tương tự thường hoạt động trong trạng thái mong manh. Mỗi khi X thay đổi cách kiểm soát truy cập dữ liệu, các công cụ này lại phải điều chỉnh để tồn tại. Đầu năm 2024, người duy trì dự án là zedeus từng tuyên bố Nitter đã “chết” sau khi X vô hiệu hóa guest accounts, tức các tài khoản khách được dùng để truy cập nội dung mà không cần tài khoản người dùng thông thường. Sang đầu năm 2025, Nitter quay lại bằng cách dựa vào account sessions — có thể hiểu là các phiên đăng nhập còn hiệu lực, cho phép hệ thống tiếp tục truy cập dữ liệu theo một cách phức tạp hơn trước. Tuy nhiên, chính người phát triển khi đó cũng thừa nhận việc vận hành một instance nay khó hơn rất nhiều.

Căng thẳng leo thang vào ngày 24/8 khi X triển khai biện pháp pháp lý, gửi các thư cease-and-desist yêu cầu gỡ vĩnh viễn các instance của Nitter và cả kho mã nguồn của dự án. Cease-and-desist là dạng thông báo pháp lý yêu cầu một bên phải dừng ngay hành vi bị cho là vi phạm, nếu không có thể đối mặt với kiện tụng. Sau động thái này, kho mã nguồn của Nitter bị chuyển sang trạng thái archived, nghĩa là được lưu trữ lại và không còn phát triển công khai như trước, còn nhiều instance thì đồng loạt ngoại tuyến.

Hiện Nitter chưa công bố chi tiết lời khuyên pháp lý nào đã giúp dự án quyết định tiếp tục. Dù vậy, việc thông báo quay lại cho thấy nhóm phát triển có thể đã tìm được cơ sở để duy trì hoạt động, ít nhất là trong ngắn hạn. Theo zedeus, một thông báo đầy đủ hơn sẽ được đưa ra trong vòng một tuần tới, khi dự án có thể tiết lộ thêm thông tin. Tính đến lúc này, instance chính nitter.net vẫn chưa hoàn toàn trở lại trạng thái vận hành bình thường.

Các công cụ như Nitter phục vụ một nhóm người dùng khá rõ ràng: những người muốn đọc các bài đăng công khai từ tổ chức, nhà phát triển hoặc cơ quan vẫn đang hoạt động trên X, nhưng không muốn lập tài khoản hay chấp nhận cơ chế theo dõi của nền tảng. Theo dõi ở đây chủ yếu ám chỉ việc thu thập dữ liệu hành vi người dùng để phục vụ quảng cáo, phân tích hoặc cá nhân hóa nội dung. Tuy nhiên, Nitter chỉ hỗ trợ đọc, không cho phép đăng bài hay tương tác trực tiếp trên X, nên nó giống một cửa sổ quan sát hơn là một ứng dụng mạng xã hội hoàn chỉnh.

Sự trở lại của XCancel và cam kết tiếp tục từ Nitter là tín hiệu đáng chú ý đối với cộng đồng mã nguồn mở. Mã nguồn mở, hay open source, là mô hình phát triển phần mềm trong đó mã lập trình được công khai để mọi người có thể kiểm tra, sửa đổi và triển khai lại. Tuy nhiên, câu hỏi lớn vẫn còn nguyên: X Corp có tiếp tục hành động pháp lý hay không, và Nitter sẽ dựa vào cơ chế kỹ thuật nào để duy trì truy cập nội dung X trong thời gian tới. Câu trả lời có lẽ sẽ chỉ rõ hơn khi thông báo tiếp theo của zedeus được công bố.