Qualcomm được cho là muốn thâu tóm Tenstorrent với giá tới 10 tỷ USD, đặt cược lớn vào chip AI và hệ sinh thái RISC-V

Qualcomm được cho là đang xem xét mua lại Tenstorrent, một công ty chip AI có trụ sở tại Canada, trong thương vụ được định giá từ 8 tỷ đến 10 tỷ USD. Nếu thành hiện thực, đây sẽ là một bước đi rất đáng chú ý không chỉ với riêng Qualcomm mà còn với toàn bộ thị trường bán dẫn, đặc biệt là mảng chip tăng tốc trí tuệ nhân tạo. Theo các nguồn tin được trích dẫn, đàm phán vẫn đang diễn ra và chưa có gì đảm bảo sẽ đi đến thỏa thuận cuối cùng, nhưng quy mô của con số này cho thấy Qualcomm có thể đang chuẩn bị cho một cú đặt cược chiến lược dài hạn.

Tenstorrent là startup chuyên phát triển chip AI, nổi bật nhờ sử dụng kiến trúc RISC-V. Đây là một chuẩn tập lệnh mở, tức instruction set architecture, cho phép các công ty thiết kế bộ xử lý mà không bị phụ thuộc hoàn toàn vào một nhà cấp phép độc quyền như Arm. Chính yếu tố “mở” này khiến RISC-V ngày càng được chú ý, vì nó có thể giúp các hãng chip linh hoạt hơn về thiết kế, chi phí bản quyền và chiến lược sản phẩm. Tenstorrent cũng được dẫn dắt bởi Jim Keller, một tên tuổi lớn trong ngành thiết kế CPU, từng góp dấu ấn tại AMD, Apple và cả dòng chip Alpha của DEC trước đây.

Sức hút của Tenstorrent không chỉ nằm ở đội ngũ mà còn ở sản phẩm. Đầu năm nay, công ty đã đưa ra thị trường nền tảng tính toán AI Galaxy Blackhole. Hệ thống này tích hợp 32 bộ gia tốc Blackhole trong một khung máy 6U. Trong thế giới máy chủ, 6U là cách đo chiều cao thiết bị khi lắp vào tủ rack tiêu chuẩn, cho thấy đây là một hệ thống tính toán mật độ cao dành cho trung tâm dữ liệu. Mỗi bộ gia tốc lại chứa 768 lõi RISC-V, tức các lõi xử lý dựa trên chuẩn tập lệnh mở nói trên. Đi kèm phần cứng là một software stack, tức bộ phần mềm nền tảng gồm công cụ, thư viện và lớp vận hành giúp khai thác sức mạnh của hệ thống cho các tác vụ AI.

Động thái nhắm tới Tenstorrent phù hợp với tham vọng lâu nay của Qualcomm trong lĩnh vực datacenter, hay trung tâm dữ liệu, nơi vận hành các dịch vụ đám mây, AI và hạ tầng doanh nghiệp quy mô lớn. Dù Qualcomm nổi tiếng hơn ở thị trường di động với dòng Snapdragon, hãng đã nhiều lần phát tín hiệu muốn chen chân sâu hơn vào mảng hạ tầng AI. Trong các sản phẩm dành cho datacenter hiện nay, Qualcomm sử dụng các bộ xử lý thần kinh Hexagon do hãng tự phát triển. NPU, viết tắt của neural processing unit, là loại bộ xử lý chuyên tối ưu cho các phép toán AI như suy luận mô hình, tức inference, quá trình mô hình đã được huấn luyện dùng để đưa ra dự đoán hoặc phản hồi.

Một lý do khác khiến thương vụ này đáng chú ý là mối quan hệ phức tạp giữa Qualcomm và Arm. Arm là công ty thiết kế kiến trúc chip rất phổ biến trong smartphone và nhiều thiết bị điện tử, hoạt động theo mô hình cấp phép công nghệ. Qualcomm vẫn dựa vào Arm cho nhiều dòng chip Snapdragon, nhưng trong những năm gần đây hai bên từng vướng vào tranh chấp pháp lý liên quan đến quyền phát triển vi xử lý tùy biến dựa trên Arm. Trong bối cảnh đó, RISC-V trở thành lựa chọn chiến lược hấp dẫn hơn: mở hơn, ít ràng buộc hơn và có thể giúp Qualcomm giảm phụ thuộc vào hệ sinh thái do Arm kiểm soát.

Nếu mua Tenstorrent, Qualcomm sẽ không phải là đang thử nghiệm nhất thời với RISC-V. Trước đó, vào tháng 12, hãng đã thâu tóm Ventana Micro Systems, một công ty khác chuyên thiết kế CPU RISC-V cho datacenter và ứng dụng doanh nghiệp. CPU, hay central processing unit, là bộ xử lý trung tâm chịu trách nhiệm thực thi các tác vụ tính toán tổng quát, khác với accelerator hoặc NPU vốn tối ưu cho các khối lượng công việc chuyên biệt như AI. Dù giá trị thương vụ Ventana không được công bố chính thức, các ước tính cho rằng nó nằm trong khoảng 200 đến 600 triệu USD. So với khoản đầu tư đó, Tenstorrent sẽ là bước nhảy vọt cả về quy mô lẫn mức độ cam kết.

Nếu Qualcomm thực sự chốt mua Tenstorrent, tác động có thể lan rộng hơn một thương vụ M&A, tức mua bán và sáp nhập, thông thường. Nó có thể tiếp thêm động lực cho hệ sinh thái RISC-V, vốn đang được xem là đối trọng tiềm năng với Arm trong nhiều phân khúc từ thiết bị nhúng đến máy chủ AI. Đồng thời, Qualcomm sẽ có thêm nền tảng để tiếp cận khách hàng datacenter, nơi nhu cầu chip AI đang bùng nổ nhờ làn sóng mô hình tạo sinh và tác nhân AI. Về phía Arm, công ty này dường như chưa tỏ ra lo lắng, khi gần đây vẫn khẳng định chip cho datacenter sẽ sớm trở thành nguồn doanh thu lớn nhất của họ. Tuy nhiên, nếu Qualcomm kết hợp được chuyên môn AI của Tenstorrent với tham vọng hạ tầng của mình, cán cân cạnh tranh trong ngành bán dẫn có thể bắt đầu dịch chuyển rõ rệt.