Samsung cảnh báo khủng hoảng chip nhớ có thể kéo dài đến 2028 khi lợi nhuận tăng vọt nhờ làn sóng AI

Samsung Electronics cho biết tình trạng thiếu hụt nguồn cung chip nhớ hiện nay không những chưa sớm hạ nhiệt mà còn có thể nghiêm trọng hơn trong năm tới và kéo dài đến hết 2028. Theo hãng, làn sóng AI, đặc biệt là “agentic AI” – tức các hệ thống AI có khả năng tự động thực hiện chuỗi tác vụ thay cho con người – đang làm nhu cầu hạ tầng tính toán tăng mạnh. Không chỉ việc huấn luyện mô hình AI tiêu tốn tài nguyên, mà cả quá trình vận hành các tác vụ AI hằng ngày cũng cần lượng lớn máy chủ và bộ nhớ.

Một trong những nguyên nhân chính là các nhà sản xuất bộ nhớ đang ưu tiên linh kiện cho máy chủ AI hơn các dòng bộ nhớ phổ thông dùng trong PC, điện thoại thông minh và thiết bị điện tử tiêu dùng. Điều này khiến nguồn cung các loại chip nhớ chủ lực như DRAM – bộ nhớ truy cập ngẫu nhiên động, thường dùng làm RAM hệ thống – trở nên khan hiếm hơn. Với người mua cuối, hệ quả có thể là giá thiết bị tiếp tục neo cao trong nhiều năm.

Samsung nhấn mạnh rằng ngành công nghiệp bán dẫn vẫn đang đầu tư mở rộng công suất, nhưng chu kỳ xây dựng một fab – tức nhà máy chế tạo chip – đến lúc có thể xuất xưởng wafer, nghĩa là các đĩa bán dẫn nền để sản xuất chip, thường kéo dài hơn ba năm. Điều đó đồng nghĩa ngay cả khi các hãng quyết định tăng đầu tư ngay hôm nay, thị trường cũng khó thấy thêm nguồn cung đáng kể trước 2028. Theo lãnh đạo mảng bộ nhớ của Samsung, nhu cầu chưa được đáp ứng từ năm nay có khả năng sẽ dồn sang năm sau, khiến tình trạng thiếu hàng thêm căng thẳng.

Samsung cho rằng áp lực nguồn cung sẽ còn nặng hơn trong năm 2027 so với 2026. Một yếu tố mới là lượng “token processing” ngày càng tăng. Trong AI, token có thể hiểu là các đơn vị dữ liệu nhỏ mà mô hình xử lý khi đọc hoặc tạo văn bản, hình ảnh hay lệnh. Khi các AI agent hoạt động nhiều hơn, số token cần xử lý cũng tăng lên, kéo theo nhu cầu bộ nhớ và băng thông bộ nhớ lớn hơn trên máy chủ.

Trước bối cảnh khan hàng, Samsung cho biết ngày càng nhiều khách hàng tìm đến các thỏa thuận cung ứng nhiều năm để đảm bảo đủ chip nhớ cho hạ tầng AI. Nói cách khác, những doanh nghiệp sẵn sàng cam kết mua dài hạn sẽ được ưu tiên hơn trong hàng chờ. Đây cũng là cách Samsung tự bảo vệ mình trước chu kỳ “boom-bust” của thị trường bộ nhớ – tức mô hình tăng trưởng bùng nổ rồi suy giảm mạnh vốn đã quen thuộc trong ngành bán dẫn.

Trong quý tới, Samsung dự kiến tăng sản lượng tính theo bit ở mức trung bình một chữ số đối với DRAM và mức cao một chữ số đối với NAND flash – loại bộ nhớ không mất dữ liệu khi tắt nguồn, thường dùng trong SSD, điện thoại và thẻ nhớ. Đồng thời, hãng sẽ đẩy mạnh các sản phẩm hiệu năng cao như HBM4, HBM4E, DDR5, SOCAMM2 và SSD doanh nghiệp. Trong đó, HBM4 và HBM4E là các thế hệ bộ nhớ băng thông cao, được thiết kế để đặt gần GPU hoặc bộ tăng tốc AI nhằm truyền dữ liệu cực nhanh; DDR5 là chuẩn RAM đời mới cho máy chủ và PC; còn SSD doanh nghiệp là ổ lưu trữ thể rắn tối ưu cho trung tâm dữ liệu.

Chiến lược tập trung vào phân khúc bộ nhớ cao cấp đã giúp Samsung ghi nhận doanh thu quý II đạt 171,5 nghìn tỷ won, tăng 130% so với cùng kỳ năm trước. Lợi nhuận hoạt động tăng hơn 19 lần, lên 89,5 nghìn tỷ won. Diễn biến này cho thấy nghịch lý quen thuộc của ngành: khi nguồn cung thắt chặt, nhà sản xuất chip nhớ có thể hưởng lợi lớn, trong khi doanh nghiệp mua hạ tầng và người tiêu dùng phải chấp nhận chi phí cao hơn.

Dữ liệu từ TrendForce cũng củng cố nhận định rằng AI sẽ tiếp tục là động lực chính thúc đẩy nhu cầu DRAM trong năm 2027. Tuy nhiên, với NAND flash, tình hình có thể bớt căng hơn vào nửa cuối năm khi công suất mới bắt đầu đi vào hoạt động. TrendForce cho rằng một số nhà cung cấp DRAM sẽ mở các dây chuyền mới trong 2027, nhưng tiến độ xây dựng, lắp đặt thiết bị và chạy thử sẽ khiến sản lượng tăng thực sự chỉ xuất hiện rõ hơn từ nửa cuối 2027 và chủ yếu phản ánh lên thị trường vào 2028.

Khác với DRAM, mảng NAND được dự báo sẽ có tăng trưởng nguồn cung tốt hơn nhờ quá trình chuyển sang các sản phẩm có nhiều lớp hơn. Trong bộ nhớ NAND hiện đại, việc xếp chồng nhiều lớp tế bào nhớ theo chiều dọc giúp tăng mật độ lưu trữ mà không cần mở rộng diện tích chip quá nhiều. Kết hợp với việc các nhà máy mới dần tăng tốc trong năm 2027, điều này có thể giúp sản lượng toàn ngành NAND cải thiện sớm hơn so với DRAM.

Nếu dự báo của Samsung thành hiện thực, thị trường PC, smartphone và hạ tầng doanh nghiệp sẽ còn phải sống chung với giá bộ nhớ cao thêm vài năm nữa. Trong ngắn hạn, AI tiếp tục là ưu tiên số một của các hãng chip, còn người mua thiết bị phổ thông có thể phải chờ đến khi công suất mới thực sự phát huy hiệu quả thì áp lực giá mới giảm đáng kể.