Tim Cook rời ghế CEO Apple sau 15 năm, John Ternus lên thay giữa áp lực làm mới iPhone, AI và phần cứng tương lai

Apple vừa xác nhận Tim Cook sẽ rời vị trí CEO sau 15 năm điều hành, chuyển sang vai trò chủ tịch điều hành từ ngày 1/9. Người kế nhiệm là John Ternus, hiện giữ chức Phó chủ tịch cấp cao phụ trách kỹ thuật phần cứng. Đây là bộ phận chịu trách nhiệm cho việc thiết kế và phát triển các thiết bị vật lý của Apple, từ iPhone, iPad đến Mac. Quyết định này đánh dấu một trong những thay đổi lãnh đạo quan trọng nhất tại Cupertino kể từ thời hậu Steve Jobs.

Nếu nhìn từ góc độ kinh doanh, nhiệm kỳ của Tim Cook là một thành công lớn. Trong thời gian ông dẫn dắt Apple, giá cổ phiếu công ty đã tăng hơn 18 lần. Doanh thu thường niên và lợi nhuận cũng tăng khoảng 4 lần, đạt lần lượt xấp xỉ 416 tỷ USD và 112 tỷ USD trong năm tài chính gần nhất của hãng. Nói cách khác, Cook không chỉ duy trì được quy mô khổng lồ của Apple mà còn mở rộng nó mạnh mẽ hơn nữa, điều vốn rất khó với một tập đoàn đã ở đỉnh cao từ trước.

Một trong những thay đổi quan trọng nhất dưới thời Tim Cook là Apple chuyển mình thành nhà thiết kế chip hàng đầu. Dòng Apple silicon, tức các bộ xử lý do Apple tự phát triển thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào đối tác như Intel, hiện đã trở thành nền tảng cho máy Mac và nhiều thiết bị di động của hãng. Việc tự thiết kế chip giúp Apple kiểm soát tốt hơn hiệu năng, mức tiêu thụ điện và khả năng tối ưu phần mềm-phần cứng, tạo ra lợi thế cạnh tranh rất lớn trong ngành công nghệ.

Dù các con số tài chính rất ấn tượng, nhiều ý kiến cho rằng Apple trong thời Tim Cook đã trở nên an toàn hơn và ít tạo cảm giác bùng nổ hơn trước. Sản phẩm mới thành công rõ rệt nhất trong giai đoạn này có lẽ là AirPods, dòng tai nghe không dây từng bị chê vì phần thân quá dài nhưng sau đó lại trở thành phụ kiện gần như phổ biến khắp nơi. Tuy vậy, AirPods vẫn khó được xem là cú hích thay đổi văn hóa đại chúng ở quy mô như iPhone, iPod, iTunes hay Mac từng làm được.

Apple Watch được đánh giá cao về mặt kỹ thuật, nhưng tác động thực tế với đời sống người dùng vẫn gây tranh cãi nếu đặt cạnh những sản phẩm mang tính biểu tượng trước đây của Apple. Trong khi đó, Vision AI Pro, mẫu kính thực tế hỗn hợp của hãng, đang đối mặt với nhiều nghi ngờ về triển vọng thương mại. Thực tế hỗn hợp là khái niệm kết hợp giữa thực tế ảo và các lớp nội dung số chồng lên thế giới thật, nhưng đây vẫn là lĩnh vực đắt đỏ, khó phổ cập và chưa chứng minh được sức hút đại chúng. Ngay cả Apple Intelligence, bộ tính năng AI mới của Apple, cũng chưa đủ để tạo cảm giác về một cuộc cách mạng sản phẩm hoàn toàn mới.

Tim Cook để lại dấu ấn không chỉ ở năng lực vận hành mà còn ở khía cạnh xã hội. Ông là một trong những CEO đầu tiên của tập đoàn lớn công khai mình là người đồng tính, một cột mốc có ý nghĩa lớn với cộng đồng LGBTQ+ toàn cầu. Tuy nhiên, trên sân khấu ra mắt sản phẩm, Cook thường bị xem là đối lập với Steve Jobs. Nếu Jobs được nhớ đến như một bậc thầy trình diễn với khả năng biến sự kiện công nghệ thành khoảnh khắc văn hóa, thì Cook lại thiên về phong cách điềm tĩnh, chuẩn mực và ít cảm xúc hơn.

Người kế nhiệm John Ternus được đánh giá là một lãnh đạo vững chuyên môn và giao tiếp tốt. Theo các báo cáo gần đây, ông đã tiếp quản một số dự án nội bộ bí mật, trong đó có mảng robot. Một nguyên mẫu được nhắc tới là thiết bị có màn hình xoay theo người đang nói trong cuộc gọi video nhóm, cho thấy Apple có thể đang thử nghiệm giao thoa giữa phần cứng gia dụng, robot và giao tiếp số. Robot ở đây không nhất thiết là máy tự hành hình người, mà có thể là thiết bị thông minh biết cảm nhận môi trường và phản hồi linh hoạt theo hành vi của người dùng.

Nguồn tin trong ngành cũng cho biết Ternus sẽ dẫn dắt kế hoạch phát triển hàng loạt sản phẩm mới, bao gồm cả iPhone màn hình gập. Thiết bị gập là nhóm smartphone sử dụng màn hình dẻo để có thể gập mở như cuốn sổ, một phân khúc đã được nhiều hãng Android thử nghiệm nhưng vẫn còn thách thức về độ bền, bản lề và trải nghiệm phần mềm. Bên cạnh đó, Ternus được cho là hiểu rõ Apple cần làm nhiều hơn để trở thành đối thủ đáng gờm trong AI, tức trí tuệ nhân tạo, lĩnh vực đang định hình lại cách người dùng tìm kiếm, làm việc và tương tác với thiết bị.

Điểm đáng chú ý là hướng tiếp cận AI của Apple có thể không giống các đối thủ đang đua nhau quảng bá chatbot hay mô hình ngôn ngữ. Mô hình ngôn ngữ lớn, thường được gọi là LLM, là hệ thống AI được huấn luyện trên lượng dữ liệu khổng lồ để hiểu và tạo ra văn bản giống con người. Tuy nhiên, triết lý mà Ternus từng nhấn mạnh là nếu máy tính mini pc AI được làm đúng, người dùng thậm chí sẽ không nhận ra mình đang dùng AI, vì nó sẽ hòa vào trải nghiệm điện toán hằng ngày một cách tự nhiên. Đây là cách tiếp cận thiên về tích hợp sâu thay vì phô diễn công nghệ.

Sự ra đi của Tim Cook khép lại một kỷ nguyên tăng trưởng ổn định, hiệu quả và cực kỳ thành công về tài chính. Nhưng với John Ternus, thước đo sẽ không chỉ là doanh thu hay biên lợi nhuận, mà còn là khả năng đưa Apple trở lại vị thế công ty tạo ra cảm giác phấn khích cho thị trường. Trong bối cảnh smartphone đã trưởng thành, AI đang tăng tốc và phần cứng mới như robot hay thiết bị gập còn nhiều rủi ro, Apple đang đứng trước cơ hội định nghĩa lại chính mình một lần nữa. Câu hỏi lớn nhất lúc này là liệu Ternus có thể biến sự ổn định mà Cook để lại thành một giai đoạn sáng tạo táo bạo hơn hay không.