Vodafone chi 4,3 tỷ bảng thâu tóm hoàn toàn VodafoneThree, siết quyền kiểm soát nhà mạng di động lớn nhất Anh

Vodafone vừa hoàn tất thương vụ trị giá 4,3 tỷ bảng Anh để mua lại 49% cổ phần còn lại của VodafoneThree từ CK Hutchison Group Telecom Holdings, qua đó nắm 100% quyền sở hữu nhà mạng di động lớn nhất Vương quốc Anh. Đây là bước đi tiếp theo sau khi Vodafone UK và Three UK sáp nhập cách đây hơn một năm, trong một thương vụ chỉ được thông qua khi có điều kiện từ CMA – Cơ quan Cạnh tranh và Thị trường Anh, đơn vị giám sát các vụ sáp nhập nhằm tránh làm suy giảm cạnh tranh.

Sau vụ sáp nhập giữa Vodafone UK và Three UK, thị trường viễn thông di động Anh hiện thu gọn còn ba nhà khai thác mạng di động lớn: VodafoneThree, BT/EE và Virgin Media O2 (VMO2). Việc số lượng đối thủ giảm xuống thường làm dấy lên lo ngại về cạnh tranh giá cước, nhưng các nhà quản lý kỳ vọng quy mô lớn hơn sẽ giúp doanh nghiệp có đủ nguồn lực để đầu tư hạ tầng mạng thế hệ mới.

Vodafone cho biết việc sở hữu toàn phần sẽ giúp hãng ra quyết định nhanh hơn và tận dụng tốt hơn kế hoạch đầu tư 11 tỷ bảng vào hạ tầng mạng. Trong ngành viễn thông, hạ tầng mạng bao gồm các trạm phát sóng, cáp truyền dẫn, lõi mạng và phần mềm điều phối lưu lượng, tức toàn bộ nền tảng kỹ thuật giúp điện thoại và thiết bị kết nối internet. Kế hoạch này cũng gắn với mục tiêu tạo ra các “synergy” – hay hiệu ứng cộng hưởng sau sáp nhập, nghĩa là hai doanh nghiệp hợp nhất có thể vận hành hiệu quả hơn so với khi hoạt động riêng lẻ.

Theo doanh nghiệp, các lợi ích cộng hưởng mục tiêu sẽ mang lại khoảng 700 triệu bảng tiết kiệm chi phí vận hành và chi tiêu vốn mỗi năm vào năm tài chính 2030. Chi tiêu vốn, thường gọi là capital expenditure hoặc capex, là khoản tiền doanh nghiệp bỏ ra để xây mới, nâng cấp hoặc mở rộng tài sản dài hạn như trạm 5G, trung tâm dữ liệu hay thiết bị mạng. Đây là chỉ số đặc biệt quan trọng với các nhà mạng vì tốc độ phủ sóng và chất lượng dịch vụ phụ thuộc trực tiếp vào mức đầu tư này.

Khoản đầu tư 11 tỷ bảng không chỉ là kế hoạch nội bộ mà còn là một điều kiện bắt buộc để CMA chấp thuận thương vụ trước đó. Cơ quan này từng bày tỏ nghi ngờ rằng các bên có thể không thực hiện đầy đủ các lời hứa nếu không có cam kết mang tính ràng buộc pháp lý. Điều đó cho thấy giới quản lý muốn bảo đảm việc sáp nhập không chỉ giúp doanh nghiệp mạnh lên trên giấy tờ mà còn phải thực sự cải thiện chất lượng kết nối cho người dùng.

Dù đã nắm toàn quyền kiểm soát, Vodafone cho biết hiện chưa có kế hoạch xóa bỏ tên VodafoneThree hay loại bỏ các thương hiệu Three, VOXI, SMARTY và Talkmobile. Đây là chiến lược đa thương hiệu, tức một tập đoàn cùng lúc vận hành nhiều nhãn hiệu để phục vụ các nhóm khách hàng khác nhau, từ người dùng phổ thông, khách hàng trẻ thích gói cước linh hoạt cho tới phân khúc giá rẻ. Cách làm này giúp doanh nghiệp mở rộng độ phủ thị trường mà không cần ép toàn bộ khách hàng chuyển sang một thương hiệu duy nhất.

Theo nhà phân tích Paolo Pescatore của PP Foresight, việc chỉ còn một chủ sở hữu là tín hiệu tích cực cho thuê bao vì nó giúp đơn giản hóa quá trình ra quyết định, đẩy nhanh đầu tư và giảm bớt sự phức tạp thường thấy ở mô hình đồng sở hữu. Trong khi đó, Kester Mann từ CCS Insight nhận định thương vụ là sự xác nhận cho khởi đầu tích cực của công ty sau sáp nhập, đồng thời củng cố quan điểm phổ biến trong ngành rằng Vodafone nhiều khả năng sẽ ưu tiên các thương hiệu do chính mình kiểm soát hơn là thương hiệu Three trong dài hạn.

Bên cạnh thương vụ mua lại, Vodafone cũng hé lộ kế hoạch bắt đầu thử nghiệm beta tại Anh cho dịch vụ vệ tinh direct-to-device vào đầu năm 2027. Beta testing, hay thử nghiệm beta, là giai đoạn đưa dịch vụ đến một nhóm người dùng hoặc khu vực thực tế để kiểm tra hiệu năng trước khi thương mại hóa rộng rãi. Direct-to-device là công nghệ cho phép điện thoại kết nối trực tiếp với vệ tinh mà không cần thiết bị vệ tinh chuyên dụng, mở ra khả năng nhắn tin hoặc truy cập dịch vụ cơ bản ở vùng không có sóng di động mặt đất.

Ban đầu, Vodafone muốn tung ra dịch vụ direct-to-cell thương mại tại châu Âu từ năm 2025 thông qua mạng vệ tinh quỹ đạo của AST SpaceMobile. Direct-to-cell là biến thể của direct-to-device, nhấn mạnh việc vệ tinh kết nối thẳng tới điện thoại dùng mạng di động thông thường. Tuy nhiên, kế hoạch bị chậm lại do các vấn đề triển khai, trong đó có sự cố mất một vệ tinh BlueBird sau trục trặc liên quan đến tên lửa New Glenn của Blue Origin. Vodafone cho biết việc thử nghiệm phụ thuộc vào việc AST SpaceMobile phải có ít nhất 45 vệ tinh hoạt động trên quỹ đạo, cột mốc hiện được dời sang đầu 2027.

Trong khi Vodafone còn chờ hạ tầng vệ tinh hoàn thiện, đối thủ Virgin Media O2 đã nhanh chân hơn khi ra mắt dịch vụ O2 Satellite chạy trên nền Starlink từ tháng 2. Starlink là mạng internet vệ tinh quỹ đạo thấp của SpaceX, nổi bật nhờ số lượng vệ tinh lớn và khả năng phủ sóng rộng. Diễn biến này cho thấy cuộc đua viễn thông tại Anh không còn chỉ xoay quanh 4G hay 5G, mà đang mở rộng sang kết nối vệ tinh trực tiếp cho thiết bị cá nhân – một mảng được kỳ vọng sẽ bổ sung vùng phủ ở khu vực nông thôn, hẻo lánh hoặc trong tình huống khẩn cấp.