Windows 11 bổ sung tính năng “quay ngược thời gian” sau lỗi cập nhật, cho phép khôi phục PC trong vòng 72 giờ

Microsoft vừa đưa lên Windows 11 một cơ chế khôi phục mới mang tên point-in-time restore, tạm hiểu là khôi phục về một thời điểm trước đó. Tính năng này nhắm đến các trường hợp máy tính gặp sự cố nghiêm trọng sau cập nhật, cài ứng dụng hoặc thay đổi hệ thống, khiến thiết bị gần như không thể sử dụng bình thường. Người dùng có thể truy cập công cụ này từ menu Troubleshoot trong Windows Recovery Environment, thường được gọi là WinRE — môi trường phục hồi của Windows dùng để sửa lỗi khi hệ điều hành không khởi động ổn định.

Theo Microsoft, mỗi điểm khôi phục của point-in-time restore sẽ bao gồm hệ điều hành, ứng dụng, thiết lập và cả các tệp cục bộ trên máy. Nói cách khác, đây không chỉ là việc sửa Windows, mà là đưa PC trở lại gần như chính xác trạng thái của một thời điểm trước đó. Các bản ghi khôi phục này được lưu ngay trên thiết bị, tự động xóa sau 72 giờ hoặc sớm hơn nếu dung lượng trống của ổ đĩa giảm xuống dưới 20 GB. Theo mặc định, hệ thống sẽ tạo điểm khôi phục mới khoảng mỗi 24 giờ, dù khoảng thời gian này có thể được cấu hình lại.

Dù có mục tiêu tương tự System Restore, tức tính năng Khôi phục Hệ thống đã tồn tại nhiều năm trên Windows, point-in-time restore có cách vận hành khác. Cả hai đều dựa trên Volume Shadow Copy Service, hay VSS — dịch vụ của Windows cho phép tạo “ảnh chụp” dữ liệu tại một thời điểm mà không cần tắt hệ thống. Tuy nhiên, System Restore thường cần một sự kiện kích hoạt hoặc thao tác thủ công để tạo điểm khôi phục, trong khi point-in-time restore được lên lịch tự động. Microsoft cũng cho biết tính năng mới giảm tác động đến dung lượng lưu trữ bằng cách tận dụng reserved storage, tức phần dung lượng được Windows dành riêng cho cập nhật và tác vụ hệ thống.

Point-in-time restore sẽ được bật mặc định trên các máy có phân vùng cài hệ điều hành từ 200 GB trở lên và không nằm dưới sự quản trị của doanh nghiệp, điển hình như Windows Home và Windows Pro dùng cá nhân. Với các hệ thống được quản lý tập trung trong doanh nghiệp, tính năng này sẽ tắt mặc định cho đến khi bản cập nhật Windows 11 26H2 xuất hiện. Cách đặt tên 26H2 ở đây ám chỉ bản phát hành nửa cuối năm 2026 của Windows 11.

Ở giai đoạn hiện tại, việc kích hoạt khôi phục chỉ có thể thực hiện trực tiếp trên máy gặp lỗi, chưa thể làm từ xa. Microsoft cho biết họ có kế hoạch bổ sung khả năng khởi chạy từ xa thông qua Intune trong tương lai. Intune là nền tảng quản lý thiết bị và chính sách của Microsoft, thường được doanh nghiệp dùng để kiểm soát laptop, PC và điện thoại của nhân viên. Điều này đồng nghĩa công cụ mới hiện vẫn chưa thật sự lý tưởng cho đội ngũ quản trị hệ thống cần xử lý hàng loạt máy từ xa.

Microsoft cũng thừa nhận một số vấn đề có thể phát sinh sau khi khôi phục. Với Outlook, ứng dụng email phổ biến trong bộ Microsoft, có thể xảy ra tình trạng không khớp với tệp .ost — loại tệp dữ liệu ngoại tuyến dùng để lưu bản sao hộp thư trên máy. Khi lỗi này xuất hiện, người dùng có thể phải xóa hoặc đổi tên tệp để Outlook đồng bộ lại. Ngoài ra, Windows Recall cũng có thể bị vô hiệu hóa sau quá trình khôi phục. Recall là tính năng AI của Microsoft ghi lại ảnh chụp hoạt động trên màn hình để người dùng tìm lại nội dung đã xem trước đó, nhưng cũng là công cụ từng gây tranh cãi mạnh về quyền riêng tư.

Microsoft gọi point-in-time restore là nền tảng quan trọng cho tương lai phục hồi của Windows và xem đây là một phần trong sáng kiến Windows resiliency initiative — chương trình tăng khả năng chống lỗi và phục hồi của hệ điều hành. Tính năng này đã ở giai đoạn public preview, tức bản thử nghiệm công khai, trong một thời gian và hiện đã được kích hoạt trên hơn 2 triệu thiết bị. Dù vậy, sự xuất hiện của nó cũng làm dấy lên một câu hỏi không mới: vì sao Windows mất nhiều năm mới có thêm cơ chế phục hồi kiểu này, và tại sao các bản cập nhật vẫn có thể đẩy người dùng đến tình huống buộc phải “quay ngược thời gian” để cứu máy?