Châu Á công nghệ: Meta lỡ tay gỡ video của Thủ tướng Ấn Độ, DeepSeek chuẩn bị tăng giá giờ cao điểm, Australia siết Big Tech

Meta vừa tự đẩy mình vào tâm bão chỉ trích tại Ấn Độ khi vô tình gỡ một video do Thủ tướng Narendra Modi đăng tải trên Instagram. Đoạn video này liên quan đến việc thành lập lực lượng đặc nhiệm nhằm cải tổ kỳ thi tuyển sinh đại học — chủ đề đặc biệt nhạy cảm trong bối cảnh nhiều cuộc biểu tình của giới trẻ bùng lên sau các cáo buộc lộ đề và hủy thi. Ban đầu, video bị thay bằng thông báo cho biết nội dung đang chịu khiếu nại pháp lý, nhưng Meta sau đó xác nhận đây là sai sót trong khâu kiểm duyệt nội dung, tức quá trình nền tảng dùng con người và hệ thống tự động để xem xét, hạn chế hoặc gỡ bài đăng. Công ty đã xin lỗi và khôi phục video, song sự cố vẫn tạo cơ hội để chính phủ Ấn Độ gây sức ép. Bộ Điện tử và Công nghệ Thông tin Ấn Độ, thường được gọi là MeitY, đã yêu cầu Meta giải trình ở cấp cao nhất, đồng thời muốn hiểu rõ cả khía cạnh chính sách lẫn kỹ thuật đằng sau vụ việc. Theo phía Ấn Độ, Meta đã gửi thư bày tỏ lấy làm tiếc và thiết lập thêm quy trình cho các tài khoản của nhân vật nổi bật nhằm tránh lặp lại sai sót tương tự. Vụ việc một lần nữa cho thấy mối quan hệ vừa hợp tác vừa căng thẳng giữa Ấn Độ và các Big Tech — thuật ngữ dùng để chỉ những tập đoàn công nghệ có tầm ảnh hưởng rất lớn như Meta, Google hay Amazon.

Startup AI Trung Quốc DeepSeek tiếp tục gây chú ý khi tung ra bản beta API cho mô hình mới mang tên deepseek-v4-flash. API, viết tắt của Application Programming Interface, là giao diện cho phép doanh nghiệp hoặc nhà phát triển kết nối phần mềm của họ với mô hình AI để gửi yêu cầu và nhận phản hồi tự động. Điểm đáng chú ý hơn là DeepSeek chuẩn bị áp dụng cơ chế giá theo giờ cao điểm và thấp điểm, tương tự cách tính giá điện hoặc dịch vụ vận tải. Cụ thể, chi phí sử dụng dịch vụ sẽ tăng gấp đôi trong các khung 9h-12h và 14h-18h theo múi giờ UTC+8 của Trung Quốc. Đây là dấu hiệu cho thấy công ty đang tìm cách điều tiết tải hệ thống khi nhu cầu sử dụng AI tăng mạnh vào giờ làm việc. DeepSeek từng làm rung chuyển thị trường AI khi tuyên bố huấn luyện mô hình mà không cần đến số lượng lớn bộ tăng tốc Nvidia, tức các chip chuyên dụng để tăng tốc xử lý tác vụ AI. Dù tuyên bố đó bị hoài nghi sau khi bị soi kỹ, DeepSeek vẫn được xem là đối thủ đáng gờm của các tên tuổi phương Tây như OpenAI hay Anthropic. Công ty cho biết deepseek-v4-flash đã vượt qua thế hệ trước là V4-Pro và nhiều khả năng sẽ sớm phát hành rộng rãi trong vài tuần tới.

Chính phủ Australia đang sửa lại kế hoạch buộc các hãng công nghệ lớn phải chia sẻ lợi ích với báo chí trong nước. Theo đề xuất mới, thay vì áp mức thuế 2,25% như trước đây, Canberra muốn áp khoản thu 2,5% lên doanh thu quảng cáo nếu các nền tảng không trả tiền cho cơ quan báo chí để được chia sẻ liên kết nội dung của họ. Doanh thu quảng cáo là nguồn thu chính từ việc bán không gian hiển thị quảng cáo trên nền tảng số, nên thay đổi này có thể tác động trực tiếp đến mô hình kinh doanh của các công ty như Meta hoặc Google. Chính phủ Australia cũng mở rộng ưu đãi để hỗ trợ các tòa soạn nhỏ và báo chí khu vực, cho thấy mục tiêu không chỉ là thu tiền mà còn là tái phân phối nguồn lực cho hệ sinh thái truyền thông địa phương. Meta từng phản đối gay gắt ý tưởng này, gọi đó là một loại thuế mang tính phân biệt đối xử. Cùng lúc, cơ quan quản lý Australia cũng quyết định khởi kiện Telegram vì không gỡ bỏ nội dung bạo lực và liên quan đến khủng bố. Động thái này phản ánh xu hướng các chính phủ ngày càng cứng rắn hơn với trách nhiệm kiểm soát nội dung trên nền tảng công nghệ xuyên biên giới.

Tại Nhật Bản, hãng sản xuất bộ nhớ Kioxia vừa công bố kết quả kinh doanh quý đầy ấn tượng với doanh thu tăng 451% so với cùng kỳ năm trước, đạt 11,1 tỷ USD, cùng lợi nhuận 5,3 tỷ USD. Đây là cú đảo chiều mạnh nếu so với khoản lỗ rất nhỏ trong cùng kỳ năm ngoái. Kioxia là một trong những tên tuổi lớn trong lĩnh vực bộ nhớ NAND — loại bộ nhớ flash không mất dữ liệu khi tắt nguồn, thường được dùng trong SSD, điện thoại thông minh và trung tâm dữ liệu. Theo lãnh đạo tài chính của công ty, nhu cầu với NAND vẫn chỉ đang ở giai đoạn đầu của chu kỳ tăng trưởng. Nhận định này đặc biệt đáng chú ý khi AI, điện toán đám mây và các thiết bị lưu trữ hiệu năng cao đang kéo nhu cầu bộ nhớ lên nhanh chóng. Nói cách khác, không chỉ chip xử lý AI mới hưởng lợi từ làn sóng trí tuệ nhân tạo, mà các nhà sản xuất hạ tầng lưu trữ dữ liệu cũng đang bước vào thời kỳ bùng nổ.

Startup không gian Nhật Bản iSpace cho biết sứ mệnh Mặt Trăng tiếp theo của họ sẽ sử dụng tên lửa H3 do Mitsubishi Heavy Industries phát triển, thay vì tiếp tục bay cùng Falcon 9 của SpaceX như hai lần trước. Đây là bước đi đáng chú ý vì H3 là tên lửa nội địa chủ lực mới của Nhật, được kỳ vọng giúp nước này tăng tính tự chủ trong lĩnh vực phóng không gian. iSpace từng thực hiện hai sứ mệnh đổ bộ Mặt Trăng nhưng đều thất bại. Ở lần thử thứ ba, công ty sẽ dùng thiết kế tàu đổ bộ mới mang tên ULTRA, có khả năng chở tải trọng nặng vài trăm kilogram đến bề mặt Mặt Trăng. Tải trọng ở đây có thể là thiết bị khoa học, hàng hóa thương mại hoặc công nghệ thử nghiệm. Việc chuyển sang tên lửa trong nước không chỉ là câu chuyện kỹ thuật, mà còn phản ánh tham vọng dài hạn của Nhật Bản trong việc xây dựng chuỗi năng lực không gian hoàn chỉnh, từ tên lửa, tàu đổ bộ cho tới các dịch vụ thương mại ngoài Trái Đất.