Giá DRAM quý III được dự báo vẫn tăng, nhưng đà leo thang đã chậm lại khi người mua PC và smartphone chạm ngưỡng chịu đựng

Sau nhiều quý tăng nóng, giá DRAM theo hợp đồng trong quý III/2026 được TrendForce dự báo chỉ còn tăng khoảng 13-18% so với quý trước. DRAM là loại bộ nhớ truy cập ngẫu nhiên động, đóng vai trò lưu dữ liệu tạm thời cho PC, máy chủ và điện thoại trong lúc thiết bị hoạt động. Dù mức tăng này vẫn rất cao theo tiêu chuẩn thông thường, nó cho thấy thị trường đang bớt căng hơn so với quý II, thời điểm doanh thu ngành tăng vọt 59,5% theo quý lên 154,73 tỷ USD nhờ giá hợp đồng leo thang.

Theo TrendForce, nguyên nhân chính khiến đà tăng giá chậm lại là nhu cầu đang dịch chuyển khỏi các thanh nhớ dung lượng lớn sang những sản phẩm dung lượng thấp hơn, đồng thời khách hàng PC và smartphone đã gần chạm giới hạn ngân sách. Nói cách khác, người tiêu dùng và doanh nghiệp không còn sẵn sàng tiếp tục tài trợ gián tiếp cho làn sóng đầu tư AI thông qua việc chấp nhận giá phần cứng ngày càng đắt đỏ. Tuy vậy, nguồn cung vẫn chưa thực sự dễ thở: tồn kho phía nhà cung cấp vẫn ở mức thấp lịch sử, còn lượng chip xuất xưởng tính theo bit chỉ tăng nhẹ, báo hiệu tình trạng khan hàng có thể còn kéo dài.

Dự báo mới về DRAM xuất hiện trong bối cảnh Context cảnh báo lượng PC xuất xưởng tại châu Âu sẽ còn giảm mạnh hơn do chi phí linh kiện tăng làm giá máy đội lên. Hãng này ước tính laptop sẽ giảm 6,4% theo năm trong quý III và giảm tiếp 20% trong quý IV. Với desktop, mức giảm còn sâu hơn: khoảng 20% trong quý III và gần 30% trong quý IV. Một yếu tố quan trọng là doanh nghiệp đang kéo dài chu kỳ làm mới thiết bị, tức trì hoãn thay máy lâu hơn trước và chỉ nâng cấp khi thực sự bắt buộc. Điều này phản ánh bài toán kinh tế đã thay đổi: thay vì nâng cấp đồng loạt, các công ty đang ưu tiên những vị trí công việc thật sự cần cấu hình mới.

Các nhà sản xuất từng kỳ vọng AI PC sẽ thúc đẩy một chu kỳ mua sắm mới trên diện rộng. AI PC là cách gọi những mẫu máy tính cá nhân được tích hợp phần cứng hoặc phần mềm tối ưu cho tác vụ trí tuệ nhân tạo, chẳng hạn xử lý mô hình ngôn ngữ, nhận diện hình ảnh hay trợ lý số chạy ngay trên máy. Tuy nhiên, Context cho rằng động lực mua sắm gần đây chủ yếu đến từ việc Windows 10 sắp kết thúc hỗ trợ, buộc nhiều tổ chức phải thay máy để đảm bảo an toàn và tương thích. Tỷ trọng AI PC trong chuỗi cung ứng châu Âu có tăng, nhưng phần lớn là vì các tính năng AI đang dần trở thành trang bị mặc định trên thiết bị đời mới, chứ chưa phải vì người dùng chủ động chạy theo trào lưu AI.

Trong khi thị trường PC và smartphone chững lại, ba nhà sản xuất bộ nhớ lớn vẫn tập trung nguồn lực cho các dòng sản phẩm cao cấp phục vụ AI. Samsung được cho là hưởng lợi nhờ sớm sản xuất hàng loạt HBM4, một thế hệ bộ nhớ băng thông cao được thiết kế để cung cấp tốc độ truyền dữ liệu rất lớn cho GPU và bộ tăng tốc AI. SK hynix cũng có tỷ trọng HBM cao nhất trong tổng lượng xuất xưởng tính theo bit. HBM, viết tắt của High Bandwidth Memory, là loại bộ nhớ xếp chồng nhiều lớp để tăng tốc độ và tiết kiệm không gian, đặc biệt quan trọng trong máy chủ AI. Trong khi đó, Micron đang ưu tiên DRAM cho máy chủ, nơi biên lợi nhuận hấp dẫn hơn so với thị trường tiêu dùng.

Việc các tên tuổi lớn dồn sức cho AI đã mở ra khoảng trống cho các nhà sản xuất hạng hai như Nanya, Winbond và PSMC đáp ứng nhu cầu đối với các sản phẩm quy trình trưởng thành như DDR4 và DDR3. Đây là các chuẩn bộ nhớ cũ hơn, vẫn được dùng rộng rãi trong nhiều hệ thống doanh nghiệp, thiết bị công nghiệp và máy tính phổ thông vì chi phí hợp lý. RDIMM, loại mô-đun bộ nhớ có thanh ghi giúp ổn định tín hiệu và thường xuất hiện trong máy chủ, cũng là một phân khúc đang thay đổi về nhu cầu khi khách hàng chuyển từ cấu hình dung lượng rất lớn sang các lựa chọn tiết kiệm hơn.

Tín hiệu rõ nhất từ dự báo mới là thị trường bộ nhớ chưa đảo chiều, song người mua đang phản ứng ngày càng thực dụng trước cơn sốt AI và chi phí phần cứng leo thang. Các hãng PC vẫn có thể bảo toàn lợi nhuận nhờ giá bán cao hơn, nhưng khối lượng tiêu thụ suy giảm cho thấy chiến lược này không thể kéo dài mãi. Nếu nguồn cung DRAM tiếp tục eo hẹp còn các nhà sản xuất ưu tiên chip cao cấp cho AI, thị trường thiết bị phổ thông nhiều khả năng sẽ tiếp tục chịu áp lực. Tuy nhiên, việc tốc độ tăng giá đã chậm lại cũng là dấu hiệu đầu tiên cho thấy sức mua cuối cùng đang bắt đầu đặt ra giới hạn cho cơn tăng giá của ngành bộ nhớ.