Bluecore gọi vốn 50 triệu USD để phát triển nhà máy điện hạt nhân nổi, nhắm tới cảng biển và trung tâm dữ liệu AI

Bluecore Energy, một startup có trụ sở tại California, vừa huy động được 50 triệu USD vòng seed để phát triển mô hình nhà máy điện hạt nhân nổi đặt trên sà lan. Vòng gọi vốn do Silverton Partners dẫn dắt, bao gồm cả 10 triệu USD pre-seed đã công bố trước đó. Mục tiêu của công ty là mang nguồn điện ổn định tới các cảng biển, khu vực ven bờ và những nơi có nhu cầu năng lượng tăng nhanh nhưng khó kết nối với lưới điện truyền thống.

Theo Bluecore, thiết kế đầu tiên của họ sẽ tạo ra khoảng 10 MWe điện liên tục. MWe, viết tắt của megawatt electrical, là đơn vị đo công suất điện đầu ra thực tế của nhà máy. Hệ thống này sử dụng công nghệ lò phản ứng nước nhẹ, hay light-water reactor, loại lò hạt nhân phổ biến nhất hiện nay, dùng nước thường để làm mát và làm chậm neutron trong phản ứng phân hạch. Công ty cho biết nhà máy có thể vận hành trong nhiều năm và chỉ cần tiếp nhiên liệu theo chu kỳ vài năm một lần.

Bluecore cho biết đã sở hữu sà lan đầu tiên và hiện phát triển một nguyên mẫu mô-đun lò phản ứng không dùng nhiên liệu hạt nhân tại trụ sở ở cảng Long Beach. Thay vì chạy phản ứng phân hạch thật, nguyên mẫu này được gia nhiệt bằng điện để kiểm tra các hệ thống giám sát, cảm biến và điều khiển. Cách tiếp cận đó cho phép công ty thử nghiệm phần cứng và phần mềm vận hành trước khi bước sang giai đoạn nhạy cảm hơn liên quan tới nhiên liệu hạt nhân.

Bluecore đang hướng tới các khách hàng như cảng biển, trung tâm dữ liệu AI và hạ tầng ven bờ. Datacenter AI là các trung tâm dữ liệu chuyên phục vụ huấn luyện và vận hành mô hình trí tuệ nhân tạo, vốn tiêu thụ điện ở mức rất lớn do phải chạy hàng nghìn chip xử lý song song. Theo kế hoạch, các lò phản ứng có thể được triển khai ngoài khơi và truyền điện vào đất liền qua cáp ngầm dưới biển. Mô hình này cũng đặc biệt phù hợp với đảo xa hoặc các cộng đồng ven biển như ở Alaska, nơi việc kéo đường dây từ lưới điện quốc gia thường tốn kém hoặc không khả thi.

Sự quan tâm dành cho điện hạt nhân nổi xuất hiện trong bối cảnh nhu cầu điện tăng mạnh, nhất là từ ngành AI. Các hệ thống AI hiện đại đòi hỏi năng lực tính toán khổng lồ, kéo theo nhu cầu về nguồn điện nền ổn định 24/7, khác với các nguồn tái tạo phụ thuộc thời tiết. Bluecore cho rằng mô hình của họ có thể cung cấp điện không phát thải trực tiếp tại điểm sử dụng, đồng thời mở rộng thị trường mới cho ngành điện hạt nhân.

Động thái của Bluecore diễn ra ngay sau khi Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế, tức IAEA, khởi động sáng kiến ATLAS tại Washington. ATLAS là viết tắt của Atomic Technologies Licensed for Applications at Sea, tạm hiểu là chương trình thúc đẩy cấp phép cho công nghệ nguyên tử dùng trên biển. Bộ trưởng Năng lượng Mỹ Chris Wright cũng liên hệ sáng kiến này với nỗ lực mở rộng nhanh công suất phát điện hạt nhân để đáp ứng nhu cầu từ datacenter AI và nhiều ngành công nghiệp khác.

Công ty cho biết đã bắt đầu trao đổi với Ủy ban Điều tiết Hạt nhân Mỹ, hay NRC, cùng Lực lượng Tuần duyên Mỹ. Hai cơ quan này gần đây đã ký biên bản ghi nhớ để phối hợp giám sát thiết kế, xây dựng và vận hành các nhà máy điện hạt nhân nổi dân sự. NRC nói họ có thể cấp phép cho các lò phản ứng hàng hải theo khung pháp lý liên bang hiện có, đồng thời tiếp tục xây dựng bộ quy tắc riêng cho microreactor. Microreactor là các lò phản ứng hạt nhân cỡ nhỏ, thường được thiết kế để đơn giản hơn, an toàn thụ động hơn và phù hợp với các địa điểm có nhu cầu điện giới hạn hoặc hạ tầng khó tiếp cận.

Dù đã có vốn và phần cứng ban đầu, Bluecore vẫn còn cách khá xa giai đoạn triển khai thương mại. Công ty chưa chế tạo lò phản ứng có nạp nhiên liệu, cũng chưa nộp đầy đủ hồ sơ xin các giấy phép cần thiết để vận hành. Ngoài ra, dự án tại Long Beach còn phải vượt qua những hạn chế hiện hành của bang California đối với các nhà máy điện hạt nhân mới. Điều đó đồng nghĩa với việc chặng đường phía trước không chỉ là bài toán kỹ thuật mà còn là bài toán pháp lý và chính sách.

Dù khái niệm nhà máy điện hạt nhân nổi có thể khiến nhiều người dè dặt, Mỹ thực tế đã có lịch sử lâu dài với công nghệ hạt nhân hàng hải. Tàu ngầm USS Nautilus là phương tiện hạt nhân đầu tiên của nước này ra khơi từ năm 1955. Sau đó, USS Enterprise trở thành tàu sân bay chạy bằng năng lượng hạt nhân đầu tiên vào năm 1961, còn USS Long Beach là tàu chiến mặt nước đầu tiên dùng công nghệ này. Điểm khác biệt là Bluecore đang tìm cách chuyển kinh nghiệm hạt nhân quân sự và hàng hải sang ứng dụng dân sự phát điện.

Bluecore cho biết đội ngũ của họ có các cựu sĩ quan tàu ngầm hạt nhân Hải quân Mỹ cùng những lãnh đạo từng làm việc tại SpaceX, Northrop Grumman, Toyota, Rivian và Uber. Sự kết hợp này cho thấy startup muốn áp dụng tư duy phát triển nhanh của ngành công nghệ và sản xuất hiện đại vào một lĩnh vực vốn nổi tiếng chậm và bị kiểm soát chặt như hạt nhân.

Ở thời điểm hiện tại, Nga là quốc gia duy nhất đang vận hành nhà máy điện hạt nhân nổi trên thế giới. Tổ hợp Akademik Lomonosov có kích thước lớn hơn đáng kể so với thiết kế mà Bluecore đề xuất và có thể phát ra tới 70 MWe. So với mô hình đó, Bluecore đang theo đuổi hướng đi nhỏ gọn hơn, có thể phù hợp với các ứng dụng phân tán và gần phụ tải hơn, đặc biệt trong bối cảnh nhu cầu điện cho AI và hạ tầng ven biển đang tăng nhanh.