Giá linh kiện tăng mạnh vẫn không cản nổi đà bán máy chủ khi AI thổi bùng nhu cầu toàn cầu

Trong khi thị trường PC chịu tác động tiêu cực từ chi phí bộ nhớ tăng cao, mảng máy chủ lại đi theo hướng hoàn toàn khác. Theo hãng nghiên cứu IDC, doanh thu máy chủ toàn cầu trong quý II đã lên mức kỷ lục 166,3 tỷ USD, tăng 52% so với cùng kỳ năm trước. Không chỉ doanh thu tăng, lượng máy chủ xuất xưởng cũng tăng 15,4% theo năm, cho thấy nhu cầu thực tế vẫn rất mạnh dù giá bán trung bình bị đẩy lên bởi giá bộ nhớ cao và tình trạng thiếu hụt một số linh kiện khác trong chuỗi cung ứng.

Động lực chính phía sau đà tăng này vẫn là đầu tư vào hạ tầng AI. Hạ tầng AI ở đây có thể hiểu là tập hợp máy chủ, chip tăng tốc, mạng và hệ thống lưu trữ được xây dựng để huấn luyện và vận hành các mô hình trí tuệ nhân tạo. IDC cho biết các máy chủ tăng tốc bằng GPU chiếm gần 53% tổng doanh thu thị trường trong quý II. GPU, hay bộ xử lý đồ họa, vốn được thiết kế cho tác vụ song song khối lượng lớn nên rất phù hợp để huấn luyện mô hình AI và xử lý suy luận AI ở quy mô lớn.

Giá bán trung bình của máy chủ tăng tốc bằng GPU đã tăng gần 44%, lên khoảng 170.200 USD mỗi hệ thống. Dù vậy, phân khúc này vẫn giữ vai trò trung tâm của cơn sốt AI. Điều đáng chú ý là số lượng GPU xuất xưởng lại giảm 10,8% so với cùng kỳ, phản ánh thực tế rằng nguồn cung vẫn chưa hoàn toàn theo kịp nhu cầu. Ở nhóm máy chủ không tăng tốc, tức các hệ thống không dùng chip chuyên dụng cho AI, giá trung bình cũng tăng hơn 33%, lên gần 13.000 USD.

Trước đây, phần lớn chi tiêu cho máy chủ AI đến từ hyperscaler, thuật ngữ chỉ các tập đoàn vận hành trung tâm dữ liệu siêu quy mô như các nhà cung cấp đám mây lớn. Tuy nhiên, IDC nhận định bức tranh đang thay đổi nhanh. Doanh nghiệp truyền thống, cơ quan chính phủ và nhiều chương trình AI cấp quốc gia đang trở thành nhóm mua mới đầy quan trọng. Đây là lớp nhu cầu được thúc đẩy bởi chính sách công và chi tiêu vốn, thường ít bị ảnh hưởng bởi các chu kỳ cắt giảm ngân sách thương mại trong ngắn hạn.

IDC cho rằng lực mua đang mở rộng sang các nhà cung cấp đám mây chuyên biệt, còn gọi là neocloud, tức các công ty cloud tập trung mạnh vào hạ tầng AI thay vì cung cấp danh mục dịch vụ đám mây rộng như các ông lớn truyền thống. Bên cạnh đó là các chương trình sovereign AI, có thể hiểu là nỗ lực xây dựng năng lực AI trong nước bằng vốn công để bảo đảm chủ quyền dữ liệu, năng lực tính toán và kiểm soát công nghệ. Một xu hướng khác là doanh nghiệp bắt đầu triển khai khối lượng công việc agentic và inferencing. Agentic AI là dạng AI có thể tự lập kế hoạch và thực hiện chuỗi hành động để hoàn thành mục tiêu, còn inferencing là giai đoạn mô hình đã được huấn luyện đem ra sử dụng để tạo câu trả lời hoặc dự đoán trong thực tế.

IDC cho biết máy chủ non-x86 hiện chiếm 44,8% tổng doanh thu thị trường. Non-x86 là cách gọi các hệ thống không dùng kiến trúc xử lý x86 phổ biến của Intel và AMD, mà có thể dựa trên các nền tảng khác như Arm hoặc các thiết kế chuyên biệt. Tỷ trọng này có giảm so với quý I, thời điểm nhóm non-x86 chiếm gần một nửa thị trường, nhưng doanh thu tuyệt đối vẫn tăng từ 58,7 tỷ USD lên 74,4 tỷ USD. Điều đó cho thấy các nền tảng tính toán thay thế vẫn đang mở rộng cùng làn sóng AI.

Một thay đổi đáng chú ý khác là các hãng lớn đang giành lại thị phần từ nhóm ODM, tức nhà sản xuất thiết kế gốc chuyên làm máy chủ theo đơn đặt hàng cho khách hàng lớn. Nhiều sản phẩm của nhóm này thường được gọi là white box server, nghĩa là máy chủ lắp ráp theo cấu hình tùy biến, ít nhấn mạnh thương hiệu, vốn rất được hyperscaler ưa chuộng trong nhiều năm. Dù ODM vẫn nắm phần lớn doanh thu thị trường, tỷ trọng của họ đã giảm từ hơn 60% cùng kỳ năm trước xuống còn 53,9% trong quý II.

Trong nhóm hãng tên tuổi, Dell Technologies là cái tên tăng tốc rõ nhất khi thị phần doanh thu nhảy từ 7,7% lên 13,4% chỉ sau một năm. Supermicro đứng thứ hai với 6,1%, tiếp theo là Lenovo với 5,1%, còn HPE xếp thứ tư với 3,5%. Diễn biến này cho thấy khi khách hàng doanh nghiệp và chính phủ gia nhập cuộc đua AI, họ có xu hướng tìm đến các nhà cung cấp lớn có năng lực tích hợp hệ thống, hỗ trợ kỹ thuật và chuỗi cung ứng ổn định hơn.

Xét theo khu vực, Mỹ tiếp tục là thị trường máy chủ lớn nhất thế giới với doanh thu 112,2 tỷ USD trong quý II, tương đương 67,4% doanh thu toàn cầu. Trung Quốc đứng sau với 26,4 tỷ USD. Khu vực châu Á – Thái Bình Dương không bao gồm Trung Quốc và Nhật Bản đạt 10,9 tỷ USD, Tây Âu đạt 9,1 tỷ USD, còn Trung và Đông Âu đạt 0,7 tỷ USD. Các con số này cho thấy cuộc đua xây dựng hạ tầng AI vẫn tập trung mạnh ở những nền kinh tế có năng lực đầu tư vốn lớn, nhưng phạm vi triển khai đang ngày càng lan rộng.

Điểm đáng chú ý nhất từ báo cáo lần này không chỉ là doanh thu tăng mạnh, mà là sự thay đổi trong chân dung người mua. Nếu trước đây thị trường máy chủ AI gần như bị dẫn dắt bởi một nhóm nhỏ các đại gia đám mây, thì nay doanh nghiệp, chính phủ và các sáng kiến AI quốc gia đã bước vào sân chơi. Điều đó báo hiệu thị trường đang chuyển từ giai đoạn bùng nổ tập trung sang giai đoạn mở rộng diện rộng, nơi AI không còn là cuộc chơi riêng của hyperscaler mà trở thành hạ tầng chiến lược của nhiều nền kinh tế.