Người Mỹ ngày càng dè chừng trung tâm dữ liệu khi lo ngại về điện, môi trường và chất lượng sống tăng mạnh

Một khảo sát mới của Pew Research Center cho thấy người dân Mỹ đang nhìn các trung tâm dữ liệu, hay datacenter — cơ sở hạ tầng chứa máy chủ, hệ thống lưu trữ và thiết bị mạng để vận hành internet, điện toán đám mây và AI — với ánh mắt ngày càng tiêu cực. Trong cuộc khảo sát với 10.548 người trưởng thành tại Mỹ, thực hiện từ ngày 20/7 đến 9/8, có tới 54% cho rằng datacenter chủ yếu gây hại cho môi trường, tăng mạnh so với mức 39% hồi tháng 1. Khoảng 50% nhận định các cơ sở này làm chi phí điện sinh hoạt tăng lên, trong khi 49% cho rằng chúng ảnh hưởng xấu đến chất lượng sống của cư dân sống gần đó. Ở cả ba khía cạnh này, chỉ 4% người được hỏi nói tác động của datacenter là “chủ yếu tích cực”.

Điểm đáng chú ý là sự thay đổi thái độ này xuất hiện trên diện rộng. Nam và nữ, người trẻ lẫn lớn tuổi, cư dân thành thị, ngoại ô và nông thôn đều trở nên thận trọng hơn với datacenter kể từ đầu năm. Xu hướng này cũng vượt qua ranh giới đảng phái. Dù nhóm cử tri Dân chủ và những người nghiêng về Dân chủ vẫn có xu hướng tiêu cực hơn, mức lo ngại trong nhóm Cộng hòa và cử tri nghiêng về Cộng hòa cũng tăng nhanh. Hiện 42% trong nhóm này cho rằng datacenter gây hại cho chất lượng sống của cộng đồng lân cận, tăng từ 24% hồi tháng 1.

Sự quay lưng của công chúng diễn ra trong bối cảnh datacenter bị soi kỹ hơn về mức tiêu thụ điện và nước. Đây là vấn đề đặc biệt nhạy cảm vì các trung tâm dữ liệu hiện đại, nhất là những nơi phục vụ AI, thường cần lượng điện khổng lồ để vận hành máy chủ và hệ thống làm mát. Hệ thống làm mát là tập hợp công nghệ giúp thiết bị không bị quá nhiệt, và ở nhiều cơ sở, nó cũng tiêu tốn lượng nước đáng kể. Tại Mỹ, các thượng nghị sĩ đã điều tra mối liên hệ giữa đà tăng của hóa đơn điện dân dụng với nhu cầu năng lượng từ datacenter, đồng thời xem xét các khoảng trống trong việc công bố phát thải. Phát thải ở đây chủ yếu nói đến khí nhà kính và tác động môi trường phát sinh từ quá trình vận hành hạ tầng số. Ngoài ra còn có cáo buộc rằng một số “compute shed” — cách gọi không chính thức cho các cơ sở đặt dày đặc máy tính phục vụ xử lý dữ liệu — sử dụng nhiều nước hơn mức chủ sở hữu công bố.

Áp lực không chỉ đến từ giới lập pháp mà còn từ chính cộng đồng nơi datacenter được xây dựng. Giám đốc phát triển bền vững của Amazon trong tuần này đã kêu gọi các cộng đồng địa phương buộc công ty phải chịu trách nhiệm nhiều hơn, đồng thời nhấn mạnh nhu cầu minh bạch về tác động thực tế của các cơ sở này. Phát triển bền vững, trong ngữ cảnh công nghệ, là cách mở rộng hạ tầng mà vẫn cố gắng giảm ảnh hưởng tới môi trường và xã hội. Thực tế, ngành datacenter từ lâu đã nhận ra bài toán hình ảnh. Tại Datacloud Global Congress năm ngoái, nhiều lãnh đạo doanh nghiệp đã bàn cách thuyết phục những cộng đồng ngày càng cảnh giác với các dự án mới.

Dù quan điểm về việc làm địa phương và nguồn thu thuế có phần cân bằng hơn, các lợi ích kinh tế này dường như chưa đủ để xóa đi nỗi lo của người dân. Có tới 60% số người tham gia khảo sát nói rằng họ sẽ cảm thấy không mấy thoải mái, hoặc hoàn toàn không thoải mái, nếu một datacenter mới đi vào hoạt động gần nơi mình sống. Đáng chú ý, đa số ở cả khu vực thành thị, ngoại ô lẫn nông thôn đều đồng tình với quan điểm này. Điều đó cho thấy phản ứng với datacenter không còn là câu chuyện “không xây ở sân sau nhà tôi”, mà đang trở thành một mối bận tâm rộng hơn về cách hạ tầng số tác động tới đời sống thường ngày.

Giới chức Cộng hòa hiện cũng không có lập trường hoàn toàn thống nhất. Donald Trump liên tục ủng hộ việc xây thêm datacenter, cho rằng đây là bước cần thiết để Mỹ cạnh tranh với Trung Quốc trong cuộc đua công nghệ. Ngược lại, Thống đốc Texas Greg Abbott đã áp lệnh tạm dừng trên toàn bang vào tháng 8, dù trước đó từng ủng hộ mở rộng. Trump thậm chí còn cho rằng làn sóng phản đối datacenter có liên quan đến tuyên truyền từ Trung Quốc. Tuy nhiên, kết quả khảo sát của Pew cho thấy sự hoài nghi hiện đã ăn sâu trong công chúng Mỹ, và ngành công nghệ có thể sẽ phải đối mặt với một bài toán khó: làm sao tiếp tục mở rộng hạ tầng cho AI, cloud và dịch vụ số mà không khiến người dân cảm thấy họ đang phải trả giá bằng hóa đơn điện cao hơn, tài nguyên nước ít hơn và môi trường sống tệ hơn.