Microsoft bị chặn bước kháng cáo trong vụ tranh chấp giấy phép phần mềm đã qua sử dụng

Microsoft vừa gặp thêm trở ngại trong cuộc chiến pháp lý kéo dài với ValueLicensing tại Anh: Tòa phúc thẩm bác đơn xin phép kháng cáo lên Tòa án Tối cao. Quyết định được đưa ra trong tuần trước, không kèm giải thích, chỉ nêu ngắn gọn rằng đơn bị từ chối.

Microsoft muốn phản đối phán quyết tháng 11/2025 có lợi cho ValueLicensing, theo đó doanh nghiệp này được phép bán lại giấy phép phần mềm đã qua sử dụng. Đây là quyền sử dụng phần mềm đã được mua trước đó rồi chuyển nhượng lại, chứ không phải việc bán các bản sao phần mềm trái phép.

Tuy nhiên, cánh cửa kháng cáo chưa hoàn toàn khép lại. Microsoft vẫn có thể nộp đơn trực tiếp lên Tòa án Tối cao trong thời hạn 28 ngày, nhưng phải đưa ra lý do thuyết phục cho thấy việc Tòa phúc thẩm từ chối cấp phép là không đúng.

Vụ kiện bắt đầu năm 2021, khi ValueLicensing yêu cầu Microsoft bồi thường 270 triệu bảng Anh. Công ty cáo buộc nhà sản xuất Windows đã hạn chế nguồn cung giấy phép Office dư thừa, ảnh hưởng đến thị trường mua bán lại quyền sử dụng phần mềm.

Microsoft phủ nhận hành vi sai trái và tìm cách đặt trọng tâm vụ việc vào vấn đề bản quyền. Theo lập luận này, tranh chấp liên quan đến quyền sở hữu trí tuệ đối với phần mềm, thay vì chỉ là cách doanh nghiệp hành xử trên thị trường. Tuy nhiên, Tòa Phúc thẩm Cạnh tranh Anh, cơ quan xét xử chuyên trách các tranh chấp cạnh tranh, đã bác các lập luận của Microsoft; nỗ lực kháng cáo sau đó cũng không thành công.

Tranh chấp vì thế có ý nghĩa vượt ra ngoài một thương vụ mua bán giấy phép: nó liên quan trực tiếp đến khả năng doanh nghiệp chuyển nhượng quyền sử dụng phần mềm không còn cần đến và lựa chọn mua lại những giấy phép đó.

Áp lực với Microsoft còn đến từ một lệnh của tòa được ban hành trên cơ sở đồng thuận giữa các bên và mới được công bố. Lệnh này yêu cầu cung cấp tài liệu từ các lãnh đạo đương nhiệm và tiền nhiệm của Microsoft, trong đó có một bộ trình chiếu nội bộ mang tên “Bài trình bày về phần mềm đã qua sử dụng”.

Tài liệu có niên đại năm 2013, vài năm sau khi Office 365 ra mắt. Office 365 là bộ ứng dụng và dịch vụ văn phòng được cung cấp theo mô hình thuê bao, khác với cách mua giấy phép sử dụng lâu dài cho một phiên bản phần mềm cụ thể.

Nội dung bộ trình chiếu chưa được công khai. Tuy vậy, lệnh của tòa xếp nó vào diện “tài liệu bất lợi đã được biết đến”, tức tài liệu được xác định có thể gây bất lợi cho lập trường của bên nắm giữ. Cách phân loại này chưa tự nó chứng minh Microsoft vi phạm pháp luật, nhưng khiến việc công bố tài liệu trở thành một diễn biến đáng chú ý.

Microsoft cũng được yêu cầu giải thích vì sao đến cuối năm 2025 mới tiết lộ sự tồn tại của bộ trình chiếu, dù tài liệu đã có từ năm 2013.

Quyết định bác đơn xin phép kháng cáo còn ghi nhận Alexander Wolfson là bên tham gia tố tụng bổ sung. Ông là người được đề xuất làm đại diện nhóm trong một vụ kiện riêng thay mặt hàng triệu khách hàng tại Anh, yêu cầu Microsoft bồi thường từ 1,3 tỷ đến 3,5 tỷ bảng Anh liên quan đến cách hãng xử lý giấy phép phần mềm đã qua sử dụng. Đây là yêu cầu bồi thường đang được theo đuổi, không phải khoản tiền tòa đã tuyên Microsoft phải trả.

Cả Microsoft và ValueLicensing đều từ chối bình luận về diễn biến mới nhất. Ngoài vấn đề kháng cáo, bước tiếp theo của vụ việc sẽ là bản lời khai từ phía Microsoft nhằm làm rõ ai đã biết những thông tin nào và vào thời điểm nào, sau đó là quá trình cung cấp thêm tài liệu, chứng cứ.