Alibaba ra mắt chip AI Zhenwu M890 nhưng thừa nhận sản lượng còn quá nhỏ để đua với Nvidia

Alibaba vừa giới thiệu chip tăng tốc AI mới mang tên Zhenwu M890 cùng hệ thống máy chủ quy mô rack đi kèm, nhưng hãng gần như không chia sẻ đầy đủ dữ liệu hiệu năng thực tế. Chip này do T-Head, đơn vị thiết kế bán dẫn của Alibaba, phát triển. Theo thông tin công bố, Zhenwu M890 có 144GB bộ nhớ trên chip — tức bộ nhớ được tích hợp rất gần hoặc ngay trong gói chip để giảm độ trễ truyền dữ liệu — cùng băng thông liên chip đạt 800GB/giây, nghĩa là tốc độ trao đổi dữ liệu giữa nhiều chip trong cùng cụm xử lý rất cao. M890 cũng hỗ trợ nhiều định dạng độ chính xác số học từ FP32 đến FP4. FP32 là kiểu tính toán dấu chấm động 32-bit, thường dùng khi cần độ chính xác cao, còn FP4 là định dạng 4-bit nhỏ hơn nhiều, phù hợp cho suy luận AI nhằm tiết kiệm điện năng và tăng tốc xử lý.

Alibaba cho biết Zhenwu M890 đạt hiệu năng gấp ba lần thế hệ trước là Zhenwu 810E. Tuy nhiên, công ty không đưa ra điểm benchmark, công suất tiêu thụ hay các phép đo đối chiếu trực tiếp với đối thủ. Dựa trên thông số được hé lộ, giới quan sát cho rằng con chip mới có thể tiệm cận Nvidia H200, mẫu GPU AI cao cấp ra mắt trong giai đoạn 2024. GPU, viết tắt của Graphics Processing Unit, ban đầu là chip xử lý đồ họa nhưng hiện trở thành nền tảng chủ lực cho huấn luyện và suy luận AI nhờ khả năng tính toán song song cực mạnh. Dù vậy, con số gây chú ý hơn cả trong thông báo của Alibaba lại là 560.000, tức tổng số chip Zhenwu mà T-Head đã sản xuất đến nay. Đây là quy mô còn khá khiêm tốn trong cuộc đua hạ tầng AI toàn cầu.

Sự chênh lệch trở nên rõ ràng hơn khi đặt Alibaba cạnh Nvidia và các nhà cung cấp đám mây Mỹ. Nvidia cho biết riêng AWS, nền tảng điện toán đám mây của Amazon, dự kiến triển khai tới một triệu GPU trong năm nay. Nếu cộng thêm Microsoft, Meta và Google, số GPU Nvidia cung cấp cho chỉ bốn khách hàng lớn này có thể lên tới 3-4 triệu chiếc. Trong bối cảnh đó, việc Alibaba chưa công bố sản lượng riêng của M890 cho thấy hãng vẫn đang gặp khó trong khâu mở rộng sản xuất. Đây là vấn đề sống còn với AI hiện đại, bởi năng lực cạnh tranh không chỉ nằm ở thiết kế chip mà còn ở khả năng sản xuất hàng loạt và triển khai trên quy mô trung tâm dữ liệu.

Bên cạnh chip mới, Alibaba cũng giới thiệu Panjiu AL128 Supernode Server, một hệ thống máy chủ dạng supernode ở cấp rack. Rack-scale system là cách thiết kế trong đó cả một tủ máy chủ được tối ưu như một đơn vị tính toán thống nhất, thay vì chỉ ghép nhiều máy rời rạc. Theo Alibaba, Panjiu AL128 tích hợp 128 bộ tăng tốc AI trong một hệ thống và đạt băng thông nội bộ ở mức petabyte mỗi giây. Petabyte là đơn vị dữ liệu cực lớn, tương đương khoảng một triệu gigabyte. Hãng cho biết hệ thống này được tối ưu cho các mô hình truy cập đồng thời do AI agent tạo ra. AI agent, hay tác tử AI, là các hệ thống có thể tự động thực hiện chuỗi hành động như tìm kiếm, lập kế hoạch, gọi công cụ và phản hồi theo mục tiêu, thay vì chỉ trả lời một câu hỏi đơn lẻ. Kiểu tải xử lý này thường tạo ra các đợt yêu cầu suy luận tăng vọt, khó dự đoán và lặp lại với tần suất cao, dễ làm quá tải các cụm máy tính truyền thống.

T-Head cũng công bố chip mạng mới mang tên ICN Switch 1.0, đạt tổng băng thông 25,6Tbps và hỗ trợ giao tiếp không nghẽn giữa các cụm 64 bộ tăng tốc. Switch mạng là linh kiện điều phối luồng dữ liệu giữa nhiều máy chủ hoặc chip trong trung tâm dữ liệu, đặc biệt quan trọng với AI vì mô hình lớn cần nhiều bộ xử lý làm việc cùng lúc. Băng thông 25,6Tbps là con số cao, nhưng theo đánh giá từ thị trường, đây không phải mức đột phá vì Broadcom và Nvidia đã chạm tới các thông số tương tự từ vài năm trước. Điều đó cho thấy Alibaba đang tăng tốc xây dựng hệ sinh thái phần cứng AI hoàn chỉnh, nhưng vẫn đi sau các đối thủ phương Tây ở cả chip tính toán lẫn hạ tầng kết nối.

Điểm nghẽn lớn nhất dường như không nằm ở ý tưởng thiết kế mà ở năng lực chế tạo. Những bộ tăng tốc như M890 thường cần quy trình sản xuất bán dẫn tiên tiến, tức các công nghệ khắc chip ở mức rất nhỏ để tăng mật độ transistor, cải thiện hiệu năng và tiết kiệm điện. Tuy nhiên, các công ty Trung Quốc đang bị hạn chế tiếp cận các xưởng đúc bán dẫn nước ngoài tiên tiến do lệnh kiểm soát và trừng phạt từ Mỹ. Trong khi đó, các nhà máy trong nước vẫn chưa đạt trình độ của TSMC, hãng sản xuất phần lớn GPU cao cấp trên thế giới. Vì vậy, ngay cả khi Alibaba có thiết kế đủ tốt, việc biến nó thành sản phẩm số lượng lớn vẫn là thách thức rất lớn.

Tình thế của Alibaba cũng phản ánh bức tranh rộng hơn của ngành AI Trung Quốc. Dù Mỹ đã nới một phần hạn chế xuất khẩu với một số phần cứng AI tiên tiến, Bắc Kinh vẫn chưa cho phép doanh nghiệp trong nước tự do mua các sản phẩm đó. Nvidia gần đây cũng nói với nhà đầu tư rằng hãng chưa kỳ vọng có doanh thu đáng kể từ Trung Quốc trong tương lai gần. Trong khi đó, các hyperscaler Trung Quốc — tức những nhà cung cấp đám mây siêu quy mô vận hành hạ tầng cực lớn — chưa công bố mức chi tiêu vốn, hay capex, cho AI ở quy mô tương đương các đối thủ Mỹ. Capex là khoản đầu tư dài hạn vào tài sản như máy chủ, trung tâm dữ liệu và chip. Một phần nguyên nhân có thể là nguồn cung nội địa chưa đủ mạnh. Để bù đắp, thị trường đã xuất hiện các cách tiếp cận không chính thống như buôn lậu GPU vào Trung Quốc hoặc chuyển thiết bị lưu trữ qua biên giới để đưa dữ liệu tới những cơ sở có sẵn phần cứng Nvidia phục vụ huấn luyện mô hình AI.

Zhenwu M890 và Panjiu AL128 cho thấy Alibaba không đứng ngoài cuộc chơi chip AI, đồng thời muốn xây dựng một nền tảng từ chip xử lý, kết nối mạng đến máy chủ quy mô lớn. Tuy nhiên, thông điệp rõ ràng nhất từ lần công bố này lại là sự thừa nhận gián tiếp rằng hãng vẫn chưa thể sản xuất đủ nhiều chip để cạnh tranh sòng phẳng với Nvidia hay các hệ sinh thái AI hàng đầu của Mỹ. Trong cuộc đua AI hiện nay, hiệu năng lý thuyết là chưa đủ; điều quyết định còn là sản lượng, chuỗi cung ứng, khả năng mở rộng cụm tính toán và tốc độ triển khai ra thị trường. Và ở những mặt trận đó, Alibaba vẫn đang ở thế bám đuổi.