Amazon tăng tốc mạng vệ tinh Leo lên gần 400 vệ tinh, chuẩn bị tung dịch vụ Internet băng rộng trong năm nay

Amazon cho biết họ đang chuẩn bị triển khai dịch vụ Internet băng rộng qua vệ tinh ngay trong năm nay, sau khi đợt phóng mới nhất đưa tổng số vệ tinh của chòm sao Leo lên 396 chiếc. Trong lần phóng ngày 2/7, tên lửa Atlas V đã đưa thêm 29 vệ tinh vào quỹ đạo Trái Đất tầm thấp, hay LEO (Low Earth Orbit) — khu vực quỹ đạo ở độ cao tương đối thấp, thường được dùng cho các mạng Internet vệ tinh nhờ độ trễ tín hiệu thấp hơn so với vệ tinh địa tĩnh truyền thống. Mạng này trước đây được biết đến với tên Project Kuiper, trước khi Amazon đổi tên thành Leo vào cuối năm ngoái.

Theo Amazon, công ty vẫn chưa hoàn tất việc đưa toàn bộ hạ tầng lên không gian, nhưng đã có kế hoạch bắt đầu cung cấp dịch vụ thực tế vào cuối năm nay. Melissa Wuerl, giám đốc hệ thống phóng của Amazon, cho biết hãng hiện có hàng trăm vệ tinh đã sẵn sàng bay tại Cape Canaveral cùng một cơ sở tích hợp dọc chuyên dụng mới. “Tích hợp dọc” ở đây có thể hiểu là mô hình Amazon tự kiểm soát nhiều công đoạn trong chuỗi triển khai, từ chuẩn bị vệ tinh đến hỗ trợ các sứ mệnh phóng, nhằm tăng tốc độ đưa thiết bị lên quỹ đạo và mở rộng vùng phủ sóng nhanh hơn sau khi dịch vụ ra mắt.

Amazon Leo được xây dựng như một hệ thống Internet từ không gian, cạnh tranh trực tiếp với Starlink của SpaceX. Amazon cho biết dịch vụ sẽ có ba tùy chọn ăng-ten cho khách hàng, với tốc độ tải xuống từ 100 Mbps đến 1 Gbps. Gbps, hay gigabit mỗi giây, là đơn vị đo băng thông rất cao, thường được xem là ngưỡng của kết nối Internet gigabit. Trên lý thuyết, mức 1 Gbps mà Amazon quảng bá còn cao hơn tốc độ tối đa công bố ở một số gói dân dụng hiện nay của Starlink, dù hiệu năng thực tế vẫn cần chờ kiểm chứng khi dịch vụ vận hành thương mại.

Tham vọng của Amazon không dừng ở Internet băng rộng hộ gia đình. Hồi tháng 4, công ty đã đồng ý chi hơn 11,5 tỷ USD để mua lại Globalstar cùng chòm vệ tinh 24 chiếc của doanh nghiệp này. Globalstar hiện là mạng vệ tinh đứng sau các tính năng liên lạc qua vệ tinh của Apple, lần đầu xuất hiện trên iPhone 14 vào năm 2022. Thương vụ này giúp Amazon có chỗ đứng trong mảng direct-to-device satellite communications — tức liên lạc vệ tinh trực tiếp tới thiết bị như điện thoại, không nhất thiết phải thông qua trạm mặt đất hay bộ thu phát cồng kềnh. Đây được xem là một hướng đi quan trọng khi ngành viễn thông vệ tinh đang dần mở rộng từ Internet cố định sang kết nối di động khẩn cấp và dịch vụ nhắn tin ngoài vùng phủ sóng.

Dù đã tăng tốc rõ rệt, Amazon vẫn còn ở khá xa so với đối thủ lớn nhất. Với 396 vệ tinh đang hoạt động trên quỹ đạo thấp, Leo vẫn thua xa Starlink, mạng hiện được cho là có khoảng 10.400 vệ tinh đang vận hành. Về dài hạn, Amazon dự kiến triển khai hơn 7.700 vệ tinh, nhưng giấy phép hiện tại từ FCC — Ủy ban Truyền thông Liên bang Mỹ, cơ quan quản lý viễn thông tại Mỹ — mới cho phép công ty xây dựng cụm 3.232 vệ tinh.

Theo điều kiện giấy phép, Amazon phải đưa 50% số vệ tinh trong kế hoạch được phê duyệt lên quỹ đạo trước ngày 30/7/2026. Với tiến độ hiện nay, công ty rõ ràng không thể đạt mốc đó đúng hạn. Amazon đã xin gia hạn từ tháng 1 và đến tháng trước đã được FCC chấp thuận, dù đi kèm một số ràng buộc. Động thái này cho thấy giới quản lý vẫn dành cho Amazon cơ hội tiếp tục bám đuổi, nhưng đồng thời cũng gây áp lực buộc hãng phải chứng minh năng lực triển khai thực tế trong một thị trường đang tăng trưởng rất nhanh.

Một trong những câu hỏi lớn nhất hiện nay là Amazon sẽ định giá dịch vụ Leo ra sao. Công ty chưa công bố mức phí thuê bao hay chi phí thiết bị đầu cuối. Đây là yếu tố then chốt, bởi Starlink hiện thu tới 130 USD mỗi tháng cho gói dân dụng tại Mỹ, chưa kể giá thiết bị có thể thay đổi tùy khu vực và gói cước. Trong thị trường Internet vệ tinh, thiết bị đầu cuối — bao gồm ăng-ten và bộ thu phát — thường là phần chi phí đáng kể, ảnh hưởng trực tiếp tới khả năng tiếp cận người dùng phổ thông.

Ngoài thị trường Mỹ, Amazon cũng đã nhận được giấy phép từ Ofcom, cơ quan quản lý viễn thông của Anh, để cung cấp dịch vụ băng rộng vệ tinh cho người dùng tại nước này từ hơn một năm trước. Việc sớm có chấp thuận pháp lý tại Anh cho thấy Amazon không chỉ nhắm tới một đợt ra mắt nội địa, mà đang chuẩn bị nền tảng cho việc mở rộng quốc tế. Trong bối cảnh nhu cầu kết nối ở vùng sâu vùng xa, trên biển, trên không và tại các khu vực hạ tầng mặt đất yếu vẫn rất lớn, cuộc cạnh tranh giữa Amazon Leo và Starlink hứa hẹn sẽ trở thành một trong những mặt trận công nghệ đáng chú ý nhất của ngành viễn thông không gian.