AT&T kiện bang California để ngừng mạng điện thoại đồng, đặt cược 19 tỷ USD vào cáp quang

AT&T vừa khởi kiện một số quan chức bang California nhằm gỡ bỏ các quy định buộc hãng tiếp tục duy trì dịch vụ điện thoại cố định truyền thống trên mạng dây đồng. Theo tập đoàn viễn thông này, họ đang phải chi khoảng 1 tỷ USD mỗi năm để vận hành một hệ thống cũ kỹ mà hiện chỉ còn khoảng 3% hộ gia đình trong khu vực phục vụ của AT&T tại California sử dụng. Dây đồng ở đây là hạ tầng viễn thông đời cũ từng phổ biến cho điện thoại bàn và internet tốc độ thấp, nhưng nay dần bị thay thế bởi cáp quang.

Song song với vụ kiện, AT&T công bố kế hoạch đầu tư 19 tỷ USD tại California từ nay đến cuối thập kỷ để mở rộng mạng cáp quang đến hơn 4 triệu hộ gia đình và doanh nghiệp. Cáp quang là công nghệ truyền dữ liệu bằng tín hiệu ánh sáng qua sợi thủy tinh, cho tốc độ cao hơn, độ ổn định tốt hơn và thường ít bị suy hao hơn so với dây đồng. AT&T cho rằng việc tiếp tục đổ tiền vào mạng cũ đang làm chậm quá trình nâng cấp sang hạ tầng hiện đại hơn trên diện rộng.

AT&T dựa vào lập trường mới từ FCC, tức Ủy ban Truyền thông Liên bang Mỹ, cơ quan quản lý viễn thông cấp liên bang. Gần đây, FCC đã ban hành các quy định theo hướng khuyến khích nhà mạng dừng vận hành các tuyến dây đồng cũ. Theo FCC, việc phải phân bổ nguồn lực để bảo trì các mạng legacy network, tức hạ tầng công nghệ cũ đã lạc hậu nhưng vẫn còn hoạt động, đang cản trở việc mở rộng cáp quang. Tuy nhiên, tại California, các quy định cấp bang về nghĩa vụ cung cấp dịch vụ vẫn yêu cầu AT&T tiếp tục duy trì POTS.

POTS, viết tắt của ‘plain old telephone service’, là dịch vụ điện thoại bàn truyền thống hoạt động qua mạng chuyển mạch lâu đời. Đây là kiểu điện thoại quen thuộc trước thời internet băng rộng và di động thống trị. Trong khi đó, COLR, hay ‘Carrier of Last Resort’, là nghĩa vụ buộc một nhà mạng phải cung cấp dịch vụ viễn thông cơ bản cho mọi khách hàng trong khu vực được chỉ định, kể cả khi việc đó không còn hấp dẫn về mặt thương mại. AT&T lập luận rằng khi FCC đã cho phép dần loại bỏ dịch vụ này, các quy định COLR của bang California không nên tiếp tục có hiệu lực do nguyên tắc pre-emption, tức ưu tiên pháp lý của luật liên bang so với luật bang khi hai bên xung đột.

Dù AT&T mô tả đây là bước đi cần thiết để đưa công nghệ mạng nhanh hơn và ổn định hơn đến toàn bang, các tổ chức bảo vệ lợi ích công chúng lại cảnh báo việc loại bỏ quá nhanh mạng điện thoại cũ có thể gây tác động tiêu cực. Public Knowledge, một tổ chức phi lợi nhuận hoạt động trong lĩnh vực chính sách công nghệ, cho rằng người dân ở vùng nông thôn, người cao tuổi, người khuyết tật và những ai đang dùng thiết bị y tế chuyên dụng kết nối qua đường dây điện thoại có thể gặp rủi ro nếu quá trình chuyển đổi diễn ra thiếu thận trọng.

Những lo ngại này không phải chỉ xuất hiện tại Mỹ. Trước đó tại Anh, BT, nhà khai thác viễn thông lớn từng có nguồn gốc quốc doanh, đã phải trì hoãn kế hoạch tắt mạng PSTN. PSTN, hay Public Switched Telephone Network, là mạng điện thoại chuyển mạch công cộng truyền thống, nền tảng cốt lõi của điện thoại cố định trong nhiều thập kỷ. Việc trì hoãn diễn ra sau khi dấy lên lo ngại về TeleCare, nhóm dịch vụ hỗ trợ khẩn cấp cho người già hoặc người bệnh, chẳng hạn các thiết bị báo động có thể gọi cứu trợ khi người dùng gặp sự cố. Trường hợp này cho thấy thay đổi hạ tầng viễn thông không đơn thuần là thay dây cáp, mà còn liên quan trực tiếp đến an toàn xã hội.

AT&T tuyên bố sẽ áp dụng lộ trình nâng cấp theo từng giai đoạn và khẳng định không khách hàng nào bị mất quyền truy cập vào dịch vụ thoại hoặc 911, số khẩn cấp tại Mỹ tương đương đường dây gọi cấp cứu. Tuy nhiên, Public Knowledge cho rằng lệnh mới của FCC đã nới lỏng, thậm chí loại bỏ, một số cơ chế bảo vệ từng được các chính quyền trước đây áp dụng. Trong đó có yêu cầu chứng minh bằng các bài kiểm tra kỹ thuật rằng dịch vụ mới thực sự thay thế được dịch vụ cũ đối với thiết bị y tế và hệ thống báo động. Điều đó khiến cuộc tranh luận không còn chỉ xoay quanh chi phí tiết kiệm hàng tỷ USD, mà còn là câu hỏi ai sẽ chịu rủi ro trong quá trình hiện đại hóa mạng viễn thông.