Cảnh sát London công bố danh mục mua sắm công nghệ hơn 300 triệu bảng sau khi hợp đồng với Palantir bị chặn

Sở Cảnh sát Thủ đô London (Metropolitan Police Service – MPS) vừa công bố 30 thông báo mời thầu công nghệ với tổng giá trị hơn 300 triệu bảng Anh, chỉ ít ngày sau khi kế hoạch ký hợp đồng phần mềm với Palantir UK bị chặn lại. Palantir là công ty phần mềm phân tích dữ liệu nổi tiếng của Mỹ, thường cung cấp các nền tảng giúp cơ quan nhà nước tổng hợp, đối chiếu và khai thác dữ liệu quy mô lớn. Theo Văn phòng Thị trưởng London, hợp đồng bị từ chối có giá trị 25,3 triệu bảng cho giai đoạn 2026-2027, kèm tùy chọn gia hạn thêm một năm trị giá 24,8 triệu bảng.

Phó thị trưởng phụ trách cảnh sát và tội phạm, Kaya Comer-Schwartz, cho rằng MPS đã không tuân thủ đầy đủ quy trình mua sắm công. Điểm gây tranh cãi lớn nhất là lực lượng này được cho là chỉ làm việc với một nhà cung cấp duy nhất là Palantir trước khi đề xuất hợp đồng. Trong mua sắm công, việc tham khảo nhiều nhà cung cấp thường nhằm bảo đảm cạnh tranh, minh bạch và chứng minh được yếu tố ‘value for money’ – tức hiệu quả chi tiêu tương xứng với số tiền của người nộp thuế. Văn phòng Thị trưởng cũng cho biết chiến lược mua sắm của MPS chưa được trình lên để phê duyệt theo yêu cầu.

Ngoài câu chuyện thủ tục, giới chức London còn bày tỏ lo ngại rộng hơn về nguy cơ ‘vendor lock-in’ – thuật ngữ chỉ tình trạng một tổ chức phụ thuộc sâu vào một nhà cung cấp công nghệ đến mức việc chuyển sang hệ thống khác trở nên khó khăn và tốn kém. Đây là vấn đề đặc biệt nhạy cảm trong khu vực công, nơi các nền tảng dữ liệu, phần mềm điều tra hay hạ tầng kết nối thường gắn với hợp đồng dài hạn. Khi chi phí tăng dần theo thời gian nhưng việc thay thế quá phức tạp, cơ quan nhà nước có thể bị mắc kẹt trong một hệ sinh thái không còn tối ưu.

Về phía MPS, lực lượng này gọi quyết định từ chối là đáng thất vọng. Đại diện MPS cho rằng cảnh sát cần hiện đại hóa nhanh hơn để theo kịp các mối đe dọa từ tội phạm có tổ chức và các quốc gia thù địch. Theo lập luận của họ, việc không được triển khai công nghệ đang có sẵn cũng đồng nghĩa làm chậm khả năng đổi mới nghiệp vụ. MPS cũng nhấn mạnh rằng họ đã sử dụng khung mua sắm của Crown Commercial Service – một cơ chế mua sắm tập trung của chính phủ Anh, cho phép các cơ quan công quyền tiếp cận sẵn danh sách nhà cung cấp và điều khoản hợp đồng tiêu chuẩn để rút ngắn quá trình đấu thầu.

Dù thương vụ mới bị chặn, Palantir thực tế không phải cái tên xa lạ với cảnh sát London. MPS hiện đã sử dụng phần mềm của công ty này trong các cuộc điều tra liên quan đến hành vi sai phạm của chính sĩ quan trong lực lượng. Điều đó cho thấy mối quan hệ công nghệ giữa hai bên đã tồn tại từ trước, và tranh cãi lần này không đơn thuần là câu chuyện chọn một nhà cung cấp mới, mà còn phản ánh cách khu vực công đánh giá rủi ro, tính minh bạch và hiệu quả đầu tư khi mở rộng quy mô sử dụng nền tảng dữ liệu.

Ngày 26/5, MPS đã công bố 30 thông báo trong ‘pipeline’ mua sắm – tức danh mục dự kiến các hợp đồng sẽ được triển khai trong tương lai để thị trường chuẩn bị trước. Tổng giá trị các hạng mục công nghệ vào khoảng 304 triệu bảng, đã bao gồm VAT, tức thuế giá trị gia tăng. Gói lớn nhất là dịch vụ vô tuyến được quản lý, dự kiến bắt đầu từ tháng 8/2028 và kéo dài 6 năm 9 tháng, với giá trị ước tính 67,2 triệu bảng. Đây nhiều khả năng là hạ tầng liên lạc quan trọng phục vụ điều phối tác chiến và liên lạc nội bộ của lực lượng.

Ngoài hệ thống vô tuyến, MPS dự kiến chi khoảng 56,4 triệu bảng để tái đấu thầu dịch vụ pháp y số Labnet trong thời hạn 5 năm 2 tháng từ tháng 8/2027. ‘Digital forensics’ hay pháp y số là lĩnh vực chuyên thu thập, bảo toàn và phân tích dữ liệu điện tử từ điện thoại, máy tính, ổ cứng hoặc hệ thống mạng nhằm phục vụ điều tra hình sự. MPS cũng lên kế hoạch chi 36 triệu bảng cho khung kết nối mạng trong 4 năm 2 tháng kể từ cuối năm nay, cho thấy hạ tầng truyền dẫn dữ liệu tiếp tục là nền móng quan trọng trong quá trình số hóa lực lượng.

Ở nhóm hợp đồng quy mô nhỏ hơn, MPS dự kiến chi khoảng 960.000 bảng cho phân tích video, 480.000 bảng cho tìm kiếm video bằng trí tuệ nhân tạo và 540.000 bảng cho các ứng dụng ‘situational awareness’. Trong đó, video analytics là công nghệ dùng thuật toán để tự động phát hiện chuyển động, nhận diện mẫu hành vi hoặc trích xuất thông tin từ camera. Còn ‘situational awareness’ có thể hiểu là năng lực nhận biết tình hình theo thời gian thực, giúp chỉ huy và lực lượng ngoài hiện trường nắm được bối cảnh, vị trí, rủi ro và diễn biến đang xảy ra để phản ứng nhanh hơn.

Song song với các gói công nghệ, MPS còn công bố nhiều hợp đồng phi công nghệ có quy mô rất lớn. Đáng chú ý là khung thay thế cho các công trình xây dựng trị giá 672 triệu bảng, dự án pháp y vật lý giai đoạn 2029-2038 trị giá 204 triệu bảng, cùng 174 triệu bảng cho công trình tại trung tâm huấn luyện Gravesend. ‘Physical forensics’ hay pháp y vật lý là các hoạt động giám định chứng cứ hữu hình như dấu vết, mẫu vật, sợi vải hay dấu tay, khác với pháp y số vốn tập trung vào dữ liệu điện tử. Tính tổng thể, các thông báo mới của MPS bao phủ các hợp đồng tiềm năng trị giá hơn 1,6 tỷ bảng.

Giữa danh sách mua sắm khổng lồ, một hạng mục nhỏ nhưng gây tò mò là gói 3,13 triệu bảng cho hai năm cung cấp thức ăn, cỏ khô, thức ăn gia súc và các nhu cầu chuồng trại cho đội ngựa của lực lượng. Dù không liên quan trực tiếp tới chuyển đổi số, chi tiết này cho thấy quy mô vận hành rất rộng của MPS, từ hạ tầng dữ liệu, pháp y, AI cho tới các đơn vị truyền thống như kỵ binh cảnh sát.

Diễn biến tại London cho thấy đầu tư công nghệ trong khu vực công ngày càng không chỉ xoay quanh việc chọn giải pháp mạnh nhất, mà còn phải cân bằng giữa tốc độ đổi mới, quy trình giám sát và khả năng chứng minh hiệu quả sử dụng ngân sách. Với những nền tảng dữ liệu phức tạp như của Palantir, câu hỏi không chỉ là phần mềm có tốt hay không, mà còn là liệu quy trình lựa chọn có đủ cạnh tranh, hợp đồng có tránh được phụ thuộc dài hạn hay không, và người dân có thực sự nhận được giá trị tương xứng từ khoản chi hàng chục triệu bảng mỗi năm hay không.