Châu Á nóng lên vì chip, AI và kiểm soát số: Trung Quốc cảnh báo đứt gãy bán dẫn, Indonesia siết mạng xã hội trẻ em

Bộ Thương mại Trung Quốc vừa phát tín hiệu cứng rắn sau khi Nexperia China cho biết họ bị chặn quyền truy cập vào một số hệ thống công nghệ cốt lõi từ công ty mẹ tại Hà Lan. Theo phía Trung Quốc, việc mất quyền dùng SAP và Microsoft 365 từ ngày 3/3 đã khiến hoạt động xử lý đơn hàng mới gần như tê liệt. SAP là nền tảng phần mềm quản trị doanh nghiệp, thường được dùng để điều hành các quy trình như đơn hàng, kho vận, tài chính và sản xuất; còn Microsoft 365 là bộ ứng dụng làm việc và cộng tác trên đám mây. Khi hai hệ thống này bị gián đoạn, doanh nghiệp sản xuất có thể vẫn duy trì được dây chuyền cơ bản, nhưng việc điều phối kinh doanh và giao nhận sẽ gặp khó khăn lớn.

Nexperia là hãng sản xuất chip có vị thế đáng kể trong các lĩnh vực như ô tô, nơi các linh kiện bán dẫn đóng vai trò điều khiển cảm biến, nguồn điện và nhiều mô-đun điện tử khác. Dù đặt trụ sở tại Hà Lan, công ty này lại thuộc sở hữu của Wingtech Technologies, một tập đoàn Trung Quốc. Cuối năm 2025, chính phủ Hà Lan đã tiếp quản hoạt động nội địa của Nexperia với lý do lo ngại công nghệ chế tạo chip quan trọng có thể bị chuyển giao trái phép cho Wingtech. Diễn biến mới cho thấy thế giằng co này chưa hề hạ nhiệt. Trong khi Nexperia China nói họ bị cắt quyền truy cập hệ thống, thực thể Hà Lan của Nexperia lại bác bỏ và gọi những tuyên bố đó là sai lệch, làm bức tranh thêm phần căng thẳng.

Phản ứng trước vụ việc, Bộ Thương mại Trung Quốc cho rằng sự cố đã tạo ra các xung đột mới và cản trở nỗ lực đàm phán giữa các bên. Cơ quan này còn nhấn mạnh nếu tình hình dẫn tới một cuộc khủng hoảng mới trong chuỗi cung ứng bán dẫn toàn cầu, phía Hà Lan phải chịu trách nhiệm hoàn toàn. Chuỗi cung ứng bán dẫn là mạng lưới nhiều tầng gồm thiết kế chip, sản xuất wafer, đóng gói, kiểm định, phần mềm điều hành và logistics. Chỉ cần một mắt xích như hệ thống quản trị doanh nghiệp hoặc quyền tiếp cận công nghệ bị gián đoạn, tác động có thể lan sang các ngành phụ thuộc chip như ô tô, thiết bị công nghiệp và điện tử tiêu dùng.

Bên cạnh câu chuyện chip, Indonesia cũng đang tạo ra một cú rung lắc lớn với ngành công nghệ khi tuyên bố cấm người dùng từ 16 tuổi trở xuống tiếp cận mạng xã hội từ ngày 28/3. Bộ trưởng Truyền thông và Các vấn đề số Meutya Hafid cho biết quyết định này nhằm đối phó với bắt nạt trực tuyến và nguy cơ nghiện nền tảng số. Lệnh cấm sẽ tác động đến hàng loạt dịch vụ lớn như YouTube, TikTok, Facebook, Instagram, Threads, X, Bigo Live và Roblox. Với gần 300 triệu dân và khoảng một phần tư dân số dưới 16 tuổi, Indonesia là thị trường cực lớn đối với Big Tech, tức các tập đoàn công nghệ khổng lồ toàn cầu. Điều đó đồng nghĩa các nền tảng có thể mất đi một nhóm người dùng trẻ rất đáng kể.

Tại Trung Quốc, trí tuệ nhân tạo, hay AI, đang được nhìn nhận vừa là động lực tăng trưởng vừa là nguồn gây bất an cho thị trường lao động. Bộ trưởng Nhân lực và An sinh xã hội Vương Hiểu Bình cho biết chính phủ đang cân nhắc các biện pháp để tận dụng AI nhằm tạo ra nghề nghiệp mới và nâng cấp các công việc truyền thống. AI là công nghệ cho phép máy tính thực hiện những tác vụ vốn cần trí thông minh con người, như phân tích dữ liệu, tạo nội dung, nhận diện hình ảnh hoặc hỗ trợ ra quyết định. Tuy nhiên, giới chức Trung Quốc cũng thừa nhận AI đang phát triển quá nhanh và tạo ra ảnh hưởng sâu sắc đến việc làm, một vấn đề được mô tả là khiến toàn xã hội đặc biệt quan tâm.

Ở Ấn Độ, số liệu mới cho thấy thị trường PC tiếp tục tăng nhưng vẫn còn rất nhỏ so với quy mô dân số. Theo IDC, công ty nghiên cứu thị trường chuyên theo dõi doanh số thiết bị công nghệ, các hãng đã xuất xưởng 15,9 triệu máy tính cá nhân trong năm qua, mức được gọi là mạnh nhất từ trước tới nay. Tuy vậy, 8,6 triệu máy trong số đó được bán cho doanh nghiệp, nghĩa là người tiêu dùng cá nhân chỉ mua khoảng 7,3 triệu máy. Với dân số hơn 1,4 tỷ người, mức tăng trưởng 10,2% theo năm vẫn chưa đủ để biến PC thành thiết bị phổ cập rộng rãi trong đời sống số của người dân Ấn Độ.

Trong khi nhiều nước trong khu vực đối mặt với rủi ro từ công nghệ, Việt Nam lại đẩy mạnh đầu tư cho hạ tầng AI. Chính phủ tuần qua công bố thành lập quỹ AI quốc gia nhằm xây dựng các AI cluster hub tại khu công nghệ cao, khu công nghệ số tập trung và trung tâm đổi mới sáng tạo. Cụm AI, hay AI cluster, có thể hiểu là hệ sinh thái tập trung gồm hạ tầng điện toán, dữ liệu, doanh nghiệp, viện nghiên cứu và nhân lực chuyên môn để phát triển ứng dụng trí tuệ nhân tạo. Nhà nước chưa công bố quy mô vốn cụ thể, nhưng cho biết một phần nguồn lực sẽ được phân bổ cho các nhà đầu tư xây dựng hạ tầng kỹ thuật.

Cũng tại Việt Nam, đại diện AWS, nền tảng điện toán đám mây của Amazon, cho biết họ muốn phát triển nhân lực địa phương và mở rộng hợp tác với khu vực công. Điện toán đám mây là mô hình cung cấp tài nguyên máy chủ, lưu trữ và phần mềm qua internet thay vì doanh nghiệp phải tự vận hành toàn bộ hệ thống. Trong một diễn biến khác, Panasonic đã bắt đầu nhận đơn hàng tại châu Âu cho bộ giải pháp làm mát bằng chất lỏng dành cho trung tâm dữ liệu. Công nghệ này đặc biệt quan trọng với các trung tâm dữ liệu phục vụ AI tạo sinh, tức loại AI có thể tạo văn bản, hình ảnh hoặc mã lập trình, vì các hệ thống đó tiêu thụ điện lớn và sinh nhiệt rất cao. Panasonic cũng giới thiệu công nghệ làm mát mới cho các cơ sở nhỏ ở nơi nhiệt độ ngoài trời dưới 10 độ C, tận dụng không khí lạnh để tạo nước làm mát, qua đó giảm tiêu thụ năng lượng.