Doanh nghiệp giữ chặt hệ thống CNTT cũ khi AI tăng tốc: Mainframe bất ngờ thành tài sản chiến lược

Khi trí tuệ nhân tạo (AI) trở thành ưu tiên đầu tư mới, nhiều doanh nghiệp lại không vội loại bỏ các hệ thống CNTT lâu năm như mainframe. Mainframe là dòng máy tính trung tâm hiệu năng cao, nổi tiếng về độ ổn định, khả năng xử lý giao dịch lớn và bảo mật, vốn từ lâu được các ngân hàng, hãng bảo hiểm và tập đoàn lớn sử dụng. Theo báo cáo State of IT Modernization 2026 của Ensono, 78% lãnh đạo CNTT cho biết các hệ thống cũ hiện quan trọng hơn so với hai năm trước, chủ yếu vì chúng đang được xem là nền tảng giúp AI phát huy hiệu quả trong tổ chức.

Điểm hấp dẫn lớn nhất của các hệ thống kế thừa, hay còn gọi là legacy systems, nằm ở việc chúng chứa hàng chục năm dữ liệu vận hành và logic nghiệp vụ. Logic nghiệp vụ là tập hợp các quy tắc, quy trình và cách doanh nghiệp xử lý giao dịch trong thực tế. Đây chính là nguyên liệu rất giá trị để xây dựng các dịch vụ AI, đặc biệt trong những bài toán cần hiểu sâu hoạt động nội bộ. Ensono cho biết gần một nửa số tổ chức xem các nền tảng như mainframe là nền móng quan trọng cho AI, trong khi 47% sử dụng chúng có chọn lọc cho các ứng dụng AI cụ thể.

Khảo sát trên 500 lãnh đạo CNTT và lãnh đạo đơn vị kinh doanh tại Mỹ và Anh cho thấy doanh nghiệp đang ưu tiên chiến lược hiện đại hóa linh hoạt hơn. Thay vì thay thế toàn bộ, hơn một nửa chọn cách tối ưu và kéo dài vòng đời hệ thống cũ, đồng thời hiện đại hóa ứng dụng ngay trên hạ tầng hiện có. Cách làm này phổ biến hơn tại Anh với 57% doanh nghiệp lựa chọn, so với 48% tại Mỹ. Nói cách khác, hiện đại hóa giờ đây không chỉ là “đập đi xây lại”, mà còn là nâng cấp từng phần để tận dụng những gì vẫn còn giá trị.

Báo cáo cho thấy 45% doanh nghiệp đang tích cực mở rộng triển khai AI trên toàn tổ chức, còn 44% tập trung đầu tư vào các trường hợp sử dụng có tác động cao. Trường hợp sử dụng, hay use case, là những kịch bản ứng dụng cụ thể như tự động hóa chăm sóc khách hàng, phát hiện gian lận hoặc hỗ trợ phân tích dữ liệu. Tuy nhiên, con đường đưa AI vào vận hành không hề bằng phẳng. Khoảng 33% doanh nghiệp nói rằng khó khăn lớn nhất là tích hợp AI vào quy trình làm việc và quy trình kinh doanh hiện hữu, trong khi 28% gặp giới hạn về hạ tầng. Hạ tầng ở đây bao gồm máy chủ, lưu trữ, mạng và các nền tảng tính toán cần thiết để chạy khối lượng công việc AI, thường được gọi là AI workloads.

Theo Ensono, các hệ thống như mainframe đang có giá trị chiến lược mới vì chúng vừa mạnh, vừa ổn định, lại có thể được tăng cường bằng các công cụ AI hiện đại. Điều này đồng nghĩa doanh nghiệp không nhất thiết phải di chuyển toàn bộ ứng dụng sang nền tảng mới. Thay vào đó, họ có thể giữ lại những phần cốt lõi cần độ tin cậy cao, đồng thời bổ sung lớp AI và tự động hóa để tăng tính linh hoạt. Trước đó, Kyndryl cũng từng nhận định mainframe đang trở thành ứng viên phù hợp để lưu trữ và vận hành AI workloads, khi ngày càng nhiều doanh nghiệp tích hợp nền tảng này với hạ tầng hiện đại.

Xu hướng nổi bật hiện nay là mô hình lai, tức hybrid approach, trong đó doanh nghiệp chuyển một số khối lượng công việc ra khỏi mainframe nhưng vẫn cập nhật các tác vụ quan trọng ngay trên hệ thống cũ. Mục tiêu là tiếp tục hưởng lợi từ tính bảo mật, độ tin cậy và khả năng xử lý giao dịch của nền tảng này, đồng thời kết nối với các công nghệ mới hơn. Cách tiếp cận đó phản ánh thực tế rằng không phải mọi ứng dụng đều phù hợp để di chuyển lên đám mây hay thay thế hoàn toàn bằng nền tảng mới.

Dù AI đang tái định hình ưu tiên hiện đại hóa, các rào cản cũ vẫn chưa biến mất. Doanh nghiệp tiếp tục đối mặt với vượt ngân sách, chậm tiến độ và thiếu nhân lực có kỹ năng phù hợp. Trong bối cảnh đó, nhiều tổ chức chọn “vắt kiệt giá trị” của tài sản CNTT hiện hữu lâu hơn trước. Lãnh đạo HPE khu vực Anh, Trung Đông và châu Phi cho biết khách hàng doanh nghiệp đang kéo dài chu kỳ làm mới thiết bị, chẳng hạn từ 5 năm lên 7 năm. Điều này cho thấy các quyết định đầu tư công nghệ giờ đây được cân nhắc kỹ hơn, nhất là khi doanh nghiệp phải đối mặt với những mốc như hết hỗ trợ kỹ thuật, hay end of support, hoặc hợp đồng thuê chỗ đặt máy chủ tại trung tâm dữ liệu sắp hết hạn.

Thông điệp lớn từ thị trường là doanh nghiệp không còn xem hệ thống cũ đơn thuần là gánh nặng. Trong kỷ nguyên AI, chúng có thể trở thành lợi thế nếu được hiểu đúng và khai thác đúng. Thách thức của các CIO và đội ngũ hạ tầng giờ không chỉ là quyết định nên bỏ hệ thống nào, mà còn phải xác định phần nào nên được tăng cường, kết nối hoặc tối ưu để phục vụ chiến lược AI dài hạn. Trong nhiều trường hợp, lợi thế cạnh tranh sẽ thuộc về những tổ chức biết phân biệt rõ đâu là thành phần cần thay mới, và đâu là tài sản cũ nhưng vẫn đủ giá trị để trở thành bệ phóng cho làn sóng AI tiếp theo.