Google đối mặt làn sóng phản đối quanh trung tâm dữ liệu mới ở Anh: cư dân phàn nàn vì tiếng ồn, ánh sáng và thiếu minh bạch

Google vừa tổ chức một buổi gặp gỡ với người dân sống gần trung tâm dữ liệu mới tại Waltham Cross, phía bắc London, nhằm giới thiệu đội ngũ vận hành cơ sở này. Tuy nhiên, thay vì tạo ra bầu không khí cởi mở, sự kiện lại trở thành nơi cư dân đồng loạt nêu bức xúc về quá trình tham vấn cộng đồng, tiếng ồn kéo dài và tình trạng ô nhiễm ánh sáng. Trung tâm dữ liệu, hay datacenter — nơi đặt số lượng lớn máy chủ để xử lý tìm kiếm, lưu trữ đám mây và các dịch vụ trực tuyến — được Google xem là cơ sở đầu tiên tại Anh do hãng sở hữu và trực tiếp vận hành.

Cơ sở Waltham Cross được xây trên khu đất rộng 33 mẫu Anh, tương đương hơn 133.000 mét vuông, nằm gần đường vành đai M25 bao quanh London. Khi hoàn thiện toàn bộ, nơi này dự kiến đạt công suất CNTT lên tới 77 MW. Công suất MW ở đây phản ánh lượng điện có thể cấp cho hệ thống máy chủ, thiết bị mạng và hạ tầng kỹ thuật; với datacenter, đây là chỉ số cho thấy quy mô vận hành rất lớn. Dù vậy, theo Google, hiện trung tâm vẫn chưa hoạt động ở mức tối đa. Điều khiến người dân khó chịu không chỉ là bản thân công trình, mà còn là cảm giác họ không được thông tin đầy đủ trước khi dự án được phê duyệt.

Nhiều ý kiến tại cuộc họp nhắm cả vào Google lẫn chính quyền địa phương Broxbourne Borough Council. Một số cư dân nói họ gần như không có cơ hội phản đối hoặc đóng góp ý kiến trước khi công trình được bật đèn xanh. Theo thông tin được nêu tại sự kiện, hồ sơ xin quy hoạch cho một trung tâm dữ liệu trên khu đất này đã xuất hiện từ năm 2018, trước khi Google mua lại khu đất với giá 33 triệu bảng vào năm 2020. Hồ sơ phê duyệt chi tiết cuối cùng được thông qua vào ngày 30/11/2023. Về mặt thủ tục, cả hội đồng địa phương lẫn Google đều khẳng định quy trình planning permission, tức giấy phép quy hoạch xây dựng, đã được tuân thủ đúng. Nhưng việc chỉ có 12 người tham dự một cuộc họp công khai trước đó lại càng làm dấy lên nghi ngờ rằng hoạt động truyền thông tới cộng đồng đã không đủ hiệu quả.

Một trong những phàn nàn lặp lại nhiều nhất là tiếng ù phát ra từ khu trung tâm dữ liệu, đặc biệt rõ vào buổi tối. Đây là vấn đề không hiếm với các datacenter trên thế giới, bởi hạ tầng làm mát thường phải vận hành liên tục để giữ nhiệt độ ổn định cho máy chủ. Các hệ thống này có thể bao gồm quạt công nghiệp, chiller và thiết bị trao đổi nhiệt, nên dù không quá chói tai vẫn tạo ra âm nền kéo dài. Bên cạnh đó, nhiều cư dân còn phản đối việc ánh sáng từ cơ sở chiếu thẳng vào phòng ngủ suốt đêm. Đại diện Google cho biết công ty đang triển khai các thay đổi để đèn chỉ bật khi cần thiết, đồng thời điều chỉnh góc chiếu xuống thấp nhất có thể nhằm giảm ảnh hưởng tới khu dân cư.

Người dân cũng đặt câu hỏi về tác động môi trường, đặc biệt là lượng nhiệt mà trung tâm dữ liệu thải ra xung quanh. Mối lo này liên quan đến hiện tượng heat island, hay đảo nhiệt đô thị, khi một khu vực trở nên nóng hơn môi trường lân cận do hoạt động xây dựng, bê tông hóa hoặc vận hành hạ tầng công suất lớn. Một nghiên cứu sơ bộ do nhóm từ Đại học Cambridge dẫn dắt từng cho rằng datacenter có thể làm tăng nhiệt độ khu vực xung quanh thêm vài độ trong bán kính tới 10 km. Google nói rằng đánh giá tác động môi trường đã được nộp trong hồ sơ xin phép và cơ sở luôn bị giám sát để bảo đảm tuân thủ các giới hạn môi trường đã cam kết.

Trong bối cảnh nhiều khu vực ở miền nam, miền trung và miền đông nước Anh đang tiến gần điều kiện hạn hán, tiêu thụ nước là chủ đề đặc biệt nhạy cảm. Google cho biết cơ sở tại Waltham Cross sử dụng closed-loop cooling, tức hệ thống làm mát vòng kín. Với mô hình này, nước được tuần hoàn liên tục trong một mạng ống khép kín thay vì liên tục lấy thêm nước mới từ bên ngoài. Nhiệt được loại bỏ nhờ chiller — thiết bị làm lạnh công nghiệp dùng môi chất lạnh để hạ nhiệt nước tuần hoàn. Theo đội ngũ vận hành, vì nước không bị thất thoát đáng kể trong quá trình làm mát nên mức tiêu thụ nước của datacenter không phải vấn đề lớn. Google cho biết phần lớn lượng nước dùng tại địa điểm này đến từ khu văn phòng, vào khoảng 60 mét khối mỗi tháng, tương đương khoảng 5 hộ gia đình.

Không khí tại cuộc họp cho thấy mức độ hoài nghi ngày càng tăng của công chúng đối với các dự án hạ tầng số quy mô lớn. Một số câu hỏi của cư dân vượt ra ngoài tiếng ồn hay ánh sáng, như liệu cơ sở có phát ra bức xạ hay mức phát xạ điện từ cao hay không. Phát xạ điện từ là năng lượng phát ra từ thiết bị điện và điện tử; trong bối cảnh datacenter, đây thường là chủ đề dễ gây lo lắng dù vẫn phải tuân theo các tiêu chuẩn an toàn kỹ thuật. Một số người khác đặt vấn đề vì sao một ‘trang trại máy chủ’ khổng lồ lại được đặt trong khu vực đô thị ở Anh, thay vì ở những vùng xa dân cư như hình dung phổ biến về các cơ sở công nghệ tại Mỹ.

Một cư dân thậm chí cho rằng sự hiện diện của trung tâm dữ liệu đã ảnh hưởng tới giá trị bất động sản trong khu vực và hỏi liệu Google có sẵn sàng mua lại nhà của ông để ông chuyển đi nơi khác hay không. Đây là dấu hiệu cho thấy ngành datacenter đang đối mặt không chỉ với thách thức kỹ thuật, mà còn với bài toán hình ảnh công chúng. Dù Google cố nhấn mạnh các lợi ích cho địa phương thông qua hợp tác cộng đồng, tâm lý tại phòng họp cho thấy cư dân chưa sẵn sàng đón nhận các thông điệp tích cực đó.

Sau cuộc họp, Google cho biết sẽ tiếp tục tổ chức thêm các buổi đối thoại với cư dân và cải thiện kênh liên lạc. Công ty khẳng định hoạt động tham vấn công khai đã diễn ra trước khi chính quyền Broxbourne cấp phép, và việc trao đổi với hàng xóm gần nhất cùng chính quyền địa phương vẫn tiếp tục trong suốt quá trình xây dựng. Về vận hành, Google nói cơ sở chủ yếu dùng air-based cooling, tức làm mát dựa trên không khí, nên lượng nước tiêu thụ chủ yếu phục vụ nhu cầu sinh hoạt như nhà vệ sinh, phòng tắm và hệ thống phòng cháy chữa cháy. Hãng cũng nhắc tới thỏa thuận với Shell nhằm hỗ trợ ổn định lưới điện và bổ sung điện sạch cho hệ thống điện quốc gia Anh. Theo Google, các hoạt động tại Anh của hãng được kỳ vọng sẽ vận hành với khoảng 95% năng lượng không carbon vào năm 2026 — nghĩa là phần lớn điện năng sử dụng sẽ đến từ các nguồn phát thải carbon rất thấp hoặc bằng 0.