Google rót ít nhất 13 tỷ euro vào Phần Lan, ký thỏa thuận điện hạt nhân 22 năm để mở rộng hạ tầng số

Google cho biết sẽ đầu tư tối thiểu 13 tỷ euro trong hai năm tới vào hạ tầng số và các dự án năng lượng hỗ trợ tại Phần Lan, đánh dấu một trong những bước đi lớn nhất của hãng tại châu Âu. Trọng tâm của kế hoạch là mở rộng các trung tâm dữ liệu, hay datacenter — cơ sở chuyên chứa máy chủ, hệ thống lưu trữ và thiết bị mạng để vận hành dịch vụ đám mây, tìm kiếm và AI. Động thái này cho thấy nhu cầu điện và năng lực tính toán của các tập đoàn công nghệ đang tăng mạnh, đặc biệt khi các dịch vụ số ngày càng phụ thuộc vào hạ tầng quy mô lớn.

Google hiện đã sở hữu một khuôn viên datacenter rất lớn tại Hamina, ở bờ nam Phần Lan, với bảy khối nhà dữ liệu riêng biệt. Trong giai đoạn mới, công ty dự định tiếp tục mở rộng cơ sở này, đồng thời xây thêm các datacenter gần Kajaani, Muhos và Vaala ở phía bắc đất nước. Dù chưa công bố cụ thể sẽ xây bao nhiêu cơ sở hay bổ sung bao nhiêu công suất cho mạng lưới toàn cầu, Google nói các địa điểm được lựa chọn sau khi làm việc với Business Finland và Fingrid, đơn vị vận hành lưới điện quốc gia. Tiêu chí chọn địa điểm tập trung vào nơi đã có hạ tầng lưới điện sẵn có và khả năng tiếp cận nguồn điện không phát thải carbon.

Phần gây chú ý nhất trong kế hoạch là hợp đồng mua điện kéo dài 22 năm giữa Google và Fortum để hỗ trợ việc nâng cấp và gia hạn nhà máy điện hạt nhân Loviisa. Loại hợp đồng này thường được gọi là PPA, viết tắt của Power Purchase Agreement, tức thỏa thuận mua bán điện dài hạn giúp bên mua chốt nguồn cung ổn định, còn bên bán có sự chắc chắn về doanh thu để đầu tư. Theo Fortum, nếu không có khoản đầu tư mới, nhà máy Loviisa sẽ khó tiếp tục vận hành sau năm 2030. Hiện cơ sở này tạo ra khoảng 10% điện năng của Phần Lan, và kế hoạch nâng cấp nhằm kéo dài hoạt động tới năm 2050.

Theo các thông tin được công bố, thỏa thuận sẽ cho phép Google tiếp cận tối đa 50% công suất phát điện của nhà máy Loviisa. Mức phân bổ này sẽ bắt đầu ở quy mô thấp hơn từ năm 2028, sau đó tăng lên 50% trong giai đoạn 2030-2049. Với một tập đoàn vận hành hàng loạt dịch vụ đám mây và AI tiêu tốn điện năng lớn, việc khóa trước nguồn điện nền ổn định từ hạt nhân là đặc biệt quan trọng. Khác với điện gió hay điện mặt trời vốn phụ thuộc thời tiết, điện hạt nhân cung cấp nguồn điện nền, tức nguồn phát liên tục và ổn định để giữ cho datacenter hoạt động 24/7.

Song song với điện hạt nhân, Google cũng ký thêm các PPA điện gió trên bờ với Valorem và Suomen Hyötytuuli, nâng tổng công suất điện gió mới mà hãng đã cam kết tại Phần Lan lên 629 MW. MW, hay megawatt, là đơn vị đo công suất điện, thường dùng để mô tả quy mô phát điện của nhà máy hoặc mức tải của hạ tầng lớn. Ngoài ra, Google còn đặt hàng một hệ thống pin lưu trữ công suất 94 MW gần cơ sở Kajaani, dự kiến hòa lưới vào cuối năm 2027. Hệ thống pin này có vai trò cân bằng cung cầu điện và giảm biến động giá trong những giai đoạn mùa đông lạnh, ít gió — thời điểm nguồn năng lượng tái tạo có thể suy giảm.

Dù Google không giải thích chi tiết lý do chọn Phần Lan, các yếu tố hấp dẫn là khá rõ ràng. Quốc gia Bắc Âu này có tỷ lệ điện gần như không phát thải carbon rất cao, khoảng 96% sản lượng điện được mô tả là trung hòa carbon. Trung hòa carbon, hay carbon-neutral, nghĩa là lượng phát thải carbon được giảm xuống mức rất thấp hoặc được bù đắp tương đương. Bên cạnh đó, Phần Lan đã có sẵn hạ tầng lưới điện mạnh ở các khu vực được chọn, giúp rút ngắn thời gian triển khai các dự án quy mô lớn. Với các hãng công nghệ đang chịu áp lực vừa mở rộng AI vừa cắt giảm khí thải, mô hình kết hợp datacenter với điện hạt nhân, điện gió và pin lưu trữ của Google có thể trở thành khuôn mẫu mới cho châu Âu.