HP điều tra lỗi cập nhật BIOS khiến laptop cao cấp rơi vào vòng lặp khởi động, treo máy và màn hình xanh

HP đang xem xét các báo cáo cho thấy một số mẫu laptop cao cấp của hãng gặp trục trặc nghiêm trọng sau khi cập nhật BIOS. BIOS là phần mềm cấp thấp nằm trên bo mạch chủ, chịu trách nhiệm khởi tạo phần cứng và chuẩn bị để hệ điều hành khởi động. Trong vài tháng gần đây, người dùng trên các diễn đàn đã liên tục than phiền về tình trạng máy không thể khởi động, quạt tản nhiệt đột ngột quay rất lớn, hệ thống bị treo và xuất hiện BSOD, tức “Blue Screen of Death” hay màn hình xanh chết chóc của Windows, dấu hiệu cho thấy hệ điều hành gặp lỗi nghiêm trọng.

Một trường hợp được nhắc đến nhiều xuất hiện từ tháng 4, khi người dùng mẫu HP ZBook Ultra G1a, dòng mobile workstation tức máy trạm di động hiệu năng cao với giá bán đắt đỏ, cho biết thiết bị bị “đóng băng hoàn toàn trong quá trình khởi động” sau khi cập nhật BIOS. Không chỉ riêng mẫu này, nhiều bài đăng trên Reddit và các diễn đàn hỗ trợ khác cũng mô tả lỗi tương tự. Theo các phản ánh, các phiên bản BIOS 01.04.03 và 01.04.05 trên ZBook Ultra G1a bị nghi có vấn đề, trong khi với EliteBook X G1a, các bản 01.03.11 và 01.05.00 được cho là nguyên nhân gây lỗi.

Điểm đáng lo ngại là các bản BIOS nói trên được đánh dấu là “critical update”, tức bản cập nhật quan trọng, và được phân phối thông qua Windows Update. Đây là dịch vụ cập nhật tự động của Microsoft, thường dùng để phát hành bản vá hệ điều hành, driver và đôi khi cả firmware. Firmware là phần mềm nhúng điều khiển trực tiếp phần cứng, trong đó BIOS là một ví dụ điển hình. Khi một bản vá bị xếp vào nhóm quan trọng, hệ thống có thể tự động cài đặt mà người dùng không kịp can thiệp, khiến sự cố lan rộng nhanh hơn nếu bản cập nhật có lỗi.

Người dùng vẫn có thể chặn hệ điều hành khởi tạo cập nhật BIOS bằng một tùy chọn trong BIOS, nhưng cách này chỉ hữu ích trước khi quá trình cài đặt diễn ra. Một khi bản cập nhật đã hoàn tất và máy bắt đầu phát sinh lỗi, việc hạ cấp về phiên bản BIOS ổn định trước đó trở nên rất khó khăn. Một số người cho biết họ đã thành công khi dùng tính năng network BIOS downgrade, tức hạ cấp BIOS qua kết nối mạng, nhưng chỉ khi có thêm bộ chuyển đổi HP USB-C sang Ethernet. Điều này cho thấy ngay cả phương án khắc phục cũng không hề thân thiện với số đông người dùng.

Sự cố lần này gợi lại các vấn đề trước đây của HP với cập nhật firmware. Năm 2024, một bản cập nhật từng khiến một số thiết bị bị “bricked” — thuật ngữ công nghệ chỉ trạng thái máy hỏng nặng đến mức gần như biến thành “cục gạch”, không còn khả năng sử dụng bình thường — và buộc khách hàng phải đối mặt với chi phí sửa chữa phần cứng đắt đỏ. Với các dòng máy doanh nghiệp và máy trạm di động vốn có giá cao, rủi ro từ một bản cập nhật sai sót càng trở nên nhạy cảm hơn.

Vấn đề của HP xuất hiện trong bối cảnh Microsoft đang đẩy mạnh nỗ lực cải thiện độ tin cậy của Windows, đồng thời kiểm soát chặt hơn các driver bên thứ ba được phát hành qua Windows Update. Driver là phần mềm trung gian giúp hệ điều hành giao tiếp với phần cứng như card đồ họa, bàn phím hay bộ điều khiển mạng. Tuy nhiên, không chỉ driver, nền tảng này còn được dùng để phân phối BIOS và các bản cập nhật firmware khác. Điều đó khiến câu chuyện không còn là lỗi riêng của một nhà sản xuất, mà còn liên quan đến cách các bản cập nhật phần cứng được đưa tới hàng triệu thiết bị.

Trước các phản ánh, HP cho biết hãng đã nắm được những báo cáo về lỗi BIOS và đang điều tra. Công ty cũng khuyến nghị người dùng bị ảnh hưởng liên hệ bộ phận hỗ trợ kỹ thuật để được trợ giúp. Đáng chú ý, chỉ vài ngày trước đó, Richard Hughes của dự án Linux Vendor Firmware Service, viết tắt là LVFS, thông báo HP đã gia nhập Lenovo và Dell với vai trò nhà tài trợ cấp cao. LVFS là một sáng kiến mã nguồn mở cho phép phân phối và cập nhật firmware trên hệ sinh thái Linux một cách tiêu chuẩn hóa. Việc HP xuất hiện trong một dự án thúc đẩy cập nhật firmware an toàn và minh bạch càng khiến thời điểm xảy ra sự cố lần này trở nên đặc biệt trớ trêu.