IBM trấn an nhà đầu tư: AI chưa “giết chết” các hợp đồng phần mềm, chỉ khiến doanh nghiệp tạm hoãn chi tiêu

IBM vừa lên tiếng xoa dịu lo ngại của thị trường sau khi kết quả kinh doanh quý II theo lịch dương cho thấy mảng phần mềm suy yếu, kéo giá cổ phiếu giảm mạnh. Theo CEO Arvind Krishna, vấn đề không nằm ở việc khách hàng từ bỏ phần mềm, mà là họ tạm thời ưu tiên ngân sách cho hạ tầng AI. Cụ thể, nhiều doanh nghiệp lớn đã dồn tiền vào các thương vụ chi tiêu vốn, hay còn gọi là capex, bao gồm máy chủ, hệ thống lưu trữ và bộ nhớ — những thành phần nền tảng để vận hành các mô hình AI. IBM cho biết phần lớn các hợp đồng lớn không kịp chốt trong quý II chỉ bị lùi thời điểm ký, thay vì bị hủy bỏ hoàn toàn.

Arvind Krishna tiết lộ khoảng một phần ba số thương vụ bị trì hoãn đã được hoàn tất chỉ trong ba tuần đầu của quý mới. Theo ông, đây là tín hiệu tích cực cho thấy nhu cầu chỉ bị “deferred” — tức trì hoãn — chứ không bị “destroyed”, nghĩa là biến mất vĩnh viễn. Dù vậy, giới đầu tư vẫn chưa hoàn toàn bị thuyết phục. Trong cuộc trao đổi với ban lãnh đạo IBM, các nhà phân tích tập trung vào câu hỏi cốt lõi: liệu khách hàng chỉ đang lùi lịch mua phần mềm, hay họ thực sự thay đổi ưu tiên chi tiêu trong kỷ nguyên AI. Nói cách khác, thị trường muốn biết đây là cú trượt ngắn hạn do thời điểm, hay dấu hiệu cho một sự dịch chuyển cấu trúc trong ngân sách công nghệ doanh nghiệp.

Lập luận của IBM là làn sóng đầu tư AI hiện nay đang bắt đầu từ lớp hạ tầng. Khi doanh nghiệp xây dựng năng lực AI, họ phải mua thêm máy chủ chuyên dụng, dung lượng lưu trữ lớn và bộ nhớ hiệu năng cao để xử lý khối lượng dữ liệu và tác vụ tính toán khổng lồ. Sau giai đoạn đó, giá trị sẽ dần chuyển sang các lớp cao hơn như orchestration và data layers. Orchestration có thể hiểu là lớp điều phối, giúp nhiều công cụ, mô hình và quy trình AI hoạt động trơn tru cùng nhau. Trong khi đó, data layer là lớp dữ liệu, nơi quản lý, kết nối và chuẩn hóa dữ liệu để AI có thể khai thác hiệu quả. IBM tin rằng chính hai lớp này mới là nơi doanh nghiệp sẽ tiếp tục chi mạnh cho phần mềm trong giai đoạn tiếp theo.

Dù dành phần lớn thời gian để bảo vệ mảng phần mềm hiện tại, IBM cũng đồng thời phác họa một cơ hội tăng trưởng mới: dùng AI để xử lý các rủi ro bảo mật mà chính AI đang giúp phát hiện nhanh hơn. Theo Krishna, khoản đầu tư khổng lồ vào hạ tầng và mô hình AI sẽ tạo áp lực buộc doanh nghiệp phải chứng minh lợi tức đầu tư, hay ROI — viết tắt của Return on Investment, tức mức giá trị thu về so với số tiền đã bỏ ra. Trong bối cảnh đó, các công cụ phần mềm giúp vận hành, kiểm soát và bảo vệ hệ thống AI có thể trở thành mỏ vàng mới cho IBM.

Trọng tâm trong chiến lược mới của IBM là Project Lightwell, một dịch vụ hướng đến các doanh nghiệp đang phụ thuộc vào những gói phần mềm mã nguồn mở đã cũ. Mã nguồn mở là phần mềm có mã lập trình được công khai để cộng đồng cùng sử dụng và phát triển, nhưng nhiều dự án sau một thời gian có thể bị cộng đồng bảo trì bỏ ngỏ. Điều này khiến doanh nghiệp tiếp tục dùng các thành phần cũ, tiềm ẩn nguy cơ bảo mật. IBM cho biết Lightwell sử dụng AI để khắc phục, hay remediate, các gói phần mềm này, đồng thời xác thực lại chúng để đảm bảo an toàn và khả năng vận hành trong môi trường doanh nghiệp.

IBM đặc biệt nhấn mạnh tác động từ Mythos của Anthropic, được phát hành hồi đầu năm nay. Theo Krishna, công nghệ này đã thúc đẩy mạnh khả năng phát hiện lỗ hổng bảo mật bằng AI trên các codebase cũ — tức toàn bộ tập hợp mã nguồn của một ứng dụng hoặc hệ thống đã tồn tại lâu năm. Nói đơn giản, AI giờ đây có thể rà quét các lớp mã kế thừa, còn gọi là legacy code, nhanh hơn nhiều để tìm ra điểm yếu mà con người có thể mất rất lâu mới phát hiện. Tuy nhiên, khi việc phát hiện lỗ hổng trở nên nhanh hơn, doanh nghiệp cũng cần công cụ để sửa và kiểm chứng các thành phần bị ảnh hưởng. IBM đang đặt cược rằng đây sẽ là thị trường trị giá nhiều tỷ USD.

IBM cho biết khách hàng có thể đăng ký Lightwell với mức phí 1 triệu USD mỗi năm. Công ty nói những đơn vị dùng sớm đã bao gồm hàng loạt tên tuổi lớn trong ngành tài chính như Bank of America, Citi, Goldman Sachs, JPMorgan Chase, Mastercard, Morgan Stanley, Visa và Wells Fargo. Việc các tổ chức tài chính tham gia sớm là tín hiệu đáng chú ý, bởi đây là nhóm doanh nghiệp có hệ thống công nghệ phức tạp, nhiều phần mềm cũ và yêu cầu bảo mật cực kỳ nghiêm ngặt.

Từ những phát biểu mới nhất, có thể thấy IBM đang cố gửi đi hai thông điệp cùng lúc. Thứ nhất, sự chững lại của mảng phần mềm trong quý II chỉ là hệ quả ngắn hạn khi khách hàng tạm nghiêng ngân sách sang hạ tầng AI. Thứ hai, AI không chỉ gây xáo trộn mà còn mở ra cơ hội kinh doanh phần mềm hoàn toàn mới, đặc biệt ở các lĩnh vực điều phối hệ thống, quản trị dữ liệu và bảo mật mã nguồn mở cũ. Nói cách khác, IBM không phủ nhận tác động của AI lên chu kỳ mua sắm công nghệ, nhưng hãng tin rằng thay vì làm phần mềm mất giá trị, AI đang buộc thị trường phần mềm doanh nghiệp phải tiến hóa sang một giai đoạn mới.