Indra giành hợp đồng vé điện tử gần 1,96 tỷ bảng của TfL, Oyster chuẩn bị bước vào cuộc đại tu hệ thống hậu trường

Cơ quan Giao thông London (Transport for London – TfL) đã công bố đầy đủ chi tiết hợp đồng Dịch vụ Thu phí Doanh thu, cho thấy tập đoàn công nghệ và quốc phòng Tây Ban Nha Indra Sistemas sẽ đảm nhận một trong những hệ thống bán vé giao thông công cộng lớn nhất châu Âu. Giá trị tối đa của hợp đồng được nâng lên tới 1,964 tỷ bảng Anh, chưa bao gồm VAT, tức thuế giá trị gia tăng, cao hơn đáng kể so với con số 587,6 triệu bảng từng được công bố ban đầu hồi tháng 1. Theo TfL, mức công bố trước đó chỉ phản ánh phần công việc đã thống nhất trong giai đoạn 7 năm đầu, còn con số mới là mức trần nếu toàn bộ tùy chọn gia hạn và thay đổi hợp đồng đều được kích hoạt.

Theo hợp đồng, Indra sẽ chịu trách nhiệm vận hành, bảo trì và phát triển gần như toàn bộ hoạt động bán vé giao thông công cộng của London, từ vé giấy truyền thống, thẻ thông minh Oyster cho tới thanh toán không tiếp xúc bằng điện thoại thông minh. Hệ thống này bao phủ 8.500 xe buýt, 1.000 nhà ga, 4.000 điểm bán lẻ bên thứ ba và 7 trung tâm hỗ trợ du khách. Thời hạn hợp đồng là 7 năm, kèm tùy chọn gia hạn thêm tối đa 5 năm. Điều này đồng nghĩa Indra sẽ nắm vai trò trung tâm trong trải nghiệm đi lại hàng ngày của hàng triệu hành khách tại thành phố lớn nhất Tây Âu.

Thay đổi công nghệ đáng chú ý nhất trong hợp đồng lần này là việc TfL muốn chuyển Oyster sang mô hình account-based ticketing. Đây là mô hình bán vé dựa trên tài khoản, nghĩa là số dư, vé tháng hoặc lịch sử giao dịch sẽ không còn được lưu trực tiếp trên thẻ vật lý nữa, mà được chuyển vào hệ thống back-office, tức nền tảng xử lý dữ liệu ở hậu trường. Cách làm này mở đường cho thẻ Oyster ảo trên điện thoại thông minh, dù TfL cho biết trước mắt vẫn cần hoàn thiện các bước thử nghiệm proof-of-concept, tức mô hình kiểm chứng khả thi, và tiếp tục phát triển kỹ thuật trước khi triển khai rộng rãi.

TfL cũng lên kế hoạch đưa vào sử dụng các mã định danh duy nhất cho tài khoản thanh toán. Về bản chất, đây là cơ chế giúp liên kết nhiều thiết bị hoặc phương thức thanh toán, chẳng hạn điện thoại và thẻ ngân hàng, vào cùng một hồ sơ hành khách. Nếu được triển khai thành công, hành khách có thể dùng luân phiên các thiết bị khác nhau mà vẫn được tính chung mức giá trần. Giá trần, hay fare cap, là số tiền tối đa mà hành khách phải trả trong một khoảng thời gian nhất định. Hiện nay, cơ chế này chỉ hoạt động nếu người dùng luôn quẹt cùng một thẻ Oyster, cùng một thẻ thanh toán hoặc cùng một thiết bị.

Phạm vi hợp đồng không dừng ở phần mềm bán vé. Thỏa thuận còn bao gồm thiết bị mới cho nhà ga, xe buýt và lực lượng kiểm tra doanh thu, tức các nhân viên chịu trách nhiệm kiểm tra vé và chống gian lận. Ngoài ra, hệ thống có thể được mở rộng để hỗ trợ Oyster và thanh toán không tiếp xúc trên các tuyến đường sắt quốc gia, đồng thời mở ra khả năng khai thác thương mại dữ liệu bán vé. Đây là điểm đặc biệt đáng chú ý vì dữ liệu giao thông đô thị, khi được xử lý đúng cách, có thể giúp tối ưu vận hành, dự báo nhu cầu đi lại và thậm chí tạo ra các dịch vụ số mới.

Indra sẽ tiếp quản từ Cubic Transportation Systems, công ty Mỹ đã vận hành hệ thống Oyster kể từ khi ra mắt năm 2003 và xử lý thanh toán thẻ không tiếp xúc trên xe buýt London từ năm 2012. Một số nhân sự của Cubic dự kiến cũng sẽ được chuyển sang theo hợp đồng mới. Trước đó, vào năm 2016, TfL từng cấp phép công nghệ thanh toán không tiếp xúc của mình cho Cubic với giá 15 triệu bảng, cho phép giải pháp này được tùy biến và triển khai tại các thành phố khác trên thế giới. Lãnh đạo chiến lược công nghệ và doanh thu của TfL, Shashi Verma, cũng công khai cảm ơn Cubic vì vai trò quan trọng trong việc xây dựng và cải tiến một hệ thống đã trở thành biểu tượng giao thông của London.

Việc tiếp quản hệ thống vé của TfL cũng đồng nghĩa Indra sẽ tiếp cận một trong những kho dữ liệu giao thông đô thị lớn nhất thế giới. TfL đang nắm giữ lượng lớn dữ liệu cá nhân của hàng triệu cư dân và du khách London, từ lịch sử di chuyển đến thông tin thanh toán. Giá trị của dữ liệu này rất lớn, nhưng đi kèm là rủi ro an ninh mạng không nhỏ. Tháng 9/2024, một cuộc tấn công mạng nhằm vào hệ thống nội bộ của TfL đã làm lộ dữ liệu của tới 7 triệu khách hàng. Sự cố đó khiến mọi kế hoạch hiện đại hóa vé điện tử giờ đây không chỉ là câu chuyện tiện lợi cho hành khách, mà còn là bài toán bảo vệ dữ liệu ở quy mô cực lớn.

Thương vụ với Indra cho thấy hệ thống giao thông công cộng hiện đại đang ngày càng phụ thuộc vào hạ tầng số phía sau. Từ thẻ thông minh, thanh toán không tiếp xúc cho tới xử lý dữ liệu tập trung, mọi thứ đang dịch chuyển từ phần cứng tại cổng soát vé sang nền tảng phần mềm và dữ liệu ở trung tâm điều hành. Với London, bước chuyển từ Oyster vật lý sang mô hình dựa trên tài khoản có thể là tiền đề cho trải nghiệm đi lại linh hoạt hơn, ít phụ thuộc vào một chiếc thẻ duy nhất và phù hợp hơn với thời đại ví điện tử, điện thoại thông minh và dịch vụ số hóa toàn diện.