London vẫn thống trị bản đồ trung tâm dữ liệu Anh, nhưng làn sóng siêu dự án đang tăng tốc ở các vùng ngoài thủ đô

Một phân tích mới về hạ tầng trung tâm dữ liệu tại Vương quốc Anh cho thấy London vẫn là đầu não tuyệt đối của ngành này. Trong tổng số 555 trung tâm dữ liệu đang hoạt động trên cả nước, riêng thủ đô chiếm 219 cơ sở, tương đương gần 40%. Không chỉ dẫn đầu về số lượng, London còn nắm khoảng 1.048 MW công suất CNTT, tức gần hai phần ba tổng năng lực ước tính 1,6 GW của toàn quốc. Ở đây, MW (megawatt) là đơn vị đo công suất điện, thường được dùng để phản ánh quy mô vận hành của trung tâm dữ liệu; còn GW (gigawatt) tương đương 1.000 MW, cho thấy mức tiêu thụ và xử lý ở cấp độ rất lớn.

Ưu thế của London đến từ vị trí chiến lược trong mạng lưới tài chính và viễn thông. Thành phố này từ lâu là nơi tập trung các trung tâm dữ liệu phục vụ thị trường tài chính tại City of London, đồng thời nằm gần hành lang xa lộ M4, khu vực bám theo các tuyến cáp quang trục chính đi về phía tây để kết nối với các tuyến cáp biển xuyên Đại Tây Dương sang Bắc Mỹ. Cáp quang là hạ tầng truyền dữ liệu bằng tín hiệu ánh sáng với tốc độ rất cao, còn cáp biển là xương sống Internet toàn cầu, giúp các trung tâm dữ liệu tại Anh kết nối trực tiếp với các thị trường quốc tế.

Báo cáo nhấn mạnh London đang nắm khoảng hai phần ba công suất colocation của Anh. Colocation là mô hình doanh nghiệp thuê chỗ đặt máy chủ trong trung tâm dữ liệu của bên thứ ba, thay vì tự xây dựng cơ sở riêng. Mô hình này hấp dẫn các công ty tài chính, công nghệ và dịch vụ số vì họ có thể tiếp cận điện, làm mát, bảo mật và kết nối mạng ở cấp độ chuyên nghiệp mà không phải đầu tư toàn bộ hạ tầng từ đầu. Đây cũng là lý do London, nơi nhu cầu kết nối thấp độ trễ và gần khách hàng doanh nghiệp rất cao, tiếp tục giữ vai trò trung tâm.

Dù London vẫn áp đảo, làn sóng phát triển mới đang dần dịch chuyển ra ngoài thủ đô. Theo dữ liệu, khu vực South East England hiện có 62 cơ sở với tổng công suất 128 MW và tới 10 dự án mới trong hàng chờ phát triển, đứng thứ hai cả nước về quy mô mở rộng. Nhiều dự án được cho là nằm gần đường vành đai M25 bao quanh London, nơi vẫn đủ gần thủ đô để tận dụng nhu cầu thị trường nhưng bớt áp lực hơn về quỹ đất và hạ tầng điện. Một ví dụ đáng chú ý là khuôn viên quy mô lớn mà Equinix, nhà cung cấp colocation toàn cầu, lên kế hoạch tại South Mimms.

Nguyên nhân của sự dịch chuyển này khá rõ ràng: London ngày càng đối mặt với thiếu hụt điện và rào cản quy hoạch. Trung tâm dữ liệu là loại hạ tầng tiêu thụ điện cực lớn, đặc biệt khi phục vụ các tác vụ AI. AI, hay trí tuệ nhân tạo, cần lượng tính toán khổng lồ từ các máy chủ chuyên dụng, kéo theo nhu cầu điện, làm mát và kết nối cao hơn nhiều so với trung tâm dữ liệu truyền thống. Khi nguồn điện tại London bị siết chặt và thủ tục xây dựng gặp khó, các nhà phát triển buộc phải tìm đến những khu vực có khả năng cấp điện tốt hơn và dễ mở rộng hơn.

Ngoài vùng Đông Nam, North West England đang cho thấy đà tăng trưởng đáng chú ý với 39 cơ sở đang hoạt động, 52 MW công suất và 5 dự án mới, trở thành khu vực có số dự án planned nhiều nhất ngoài London và South East. Trong khi đó, East of England có 45 trung tâm dữ liệu với tổng công suất 44 MW, còn Scotland sở hữu tới 49 cơ sở nhưng tổng công suất mới đạt khoảng 30 MW. Điều này cho thấy số lượng cơ sở không phải lúc nào cũng phản ánh quy mô thực tế: một khu vực có thể có nhiều site nhỏ, nhưng công suất tính toán tổng thể vẫn thấp hơn các vùng có ít dự án hơn nhưng quy mô lớn hơn.

Một điểm đáng chú ý trong bản đồ trung tâm dữ liệu Anh là Wales. Dù chỉ có 32 địa điểm đang hoạt động, khu vực này lại đạt tổng công suất CNTT tới 154 MW, xếp thứ hai sau London. Điều đó cho thấy Wales đang sở hữu các cơ sở có mật độ công suất cao hơn mức trung bình. Với ngành trung tâm dữ liệu, công suất cao thường đồng nghĩa với khả năng chứa nhiều máy chủ hơn, hoặc hỗ trợ những tải xử lý nặng hơn như điện toán đám mây, phân tích dữ liệu lớn và huấn luyện mô hình AI.

Các dự án đang được đề xuất bên ngoài London có thể làm thay đổi sâu sắc bản đồ hạ tầng số của Anh. Tại South West, khu vực hiện chỉ có 20 cơ sở với tổng công suất 54 MW, một dự án gây tranh cãi gần Great Torrington, hạt Devon, được cho là có thể mang tới tới 1,5 GW công suất tính toán tối ưu cho AI. Cụm từ ‘AI-optimized compute capacity’ có thể hiểu là năng lực tính toán được thiết kế riêng để chạy các tác vụ trí tuệ nhân tạo, thường sử dụng GPU hoặc bộ tăng tốc chuyên dụng thay vì chỉ dựa vào CPU truyền thống. GPU là bộ xử lý đồ họa, nhưng ngày nay rất quan trọng trong AI vì có thể xử lý song song khối lượng phép tính cực lớn.

North East England hiện mới có 21 cơ sở với tổng công suất 17 MW, nhưng bức tranh này có thể thay đổi nhanh chóng. Tập đoàn đầu tư Mỹ Blackstone đang lên kế hoạch xây dựng một cơ sở cực lớn gần Blyth, Northumberland, với quy mô được cho là đủ cho 720 MW công suất CNTT. Nếu triển khai đúng tiến độ, đây sẽ là một trong những dự án có ảnh hưởng lớn nhất tới cán cân trung tâm dữ liệu tại Anh. Cùng lúc, OpenAI cũng từng nhắm tới một dự án mang tên Stargate tại Cobalt Park, North Tyneside. Tuy nhiên, kế hoạch này hiện bị tạm hoãn, với một trong những nguyên nhân được nhắc đến là chi phí năng lượng tại Anh.

Đằng sau làn sóng đầu tư mới là kỳ vọng từ chiến lược AI của chính phủ Anh, trong đó trung tâm dữ liệu được xem là hạ tầng nền tảng. Nếu AI được ví như động cơ tăng trưởng mới của kinh tế số, thì trung tâm dữ liệu chính là nhà máy điện toán vận hành phía sau. Những kế hoạch như AI Opportunities Action Plan có thể thúc đẩy thêm nhiều dự án mới, nhưng cũng đặt ra các câu hỏi lớn về điện lưới, nước làm mát, quy hoạch địa phương và chi phí vận hành. Tóm lại, London vẫn là trái tim của hạ tầng dữ liệu Anh ở thời điểm hiện tại, nhưng cuộc đua thật sự đang nóng lên ở các vùng ngoài thủ đô, nơi những dự án đa megawatt, thậm chí hàng trăm megawatt, bắt đầu định hình tương lai ngành này.