Ofcom chặn ưu đãi cáp quang mạnh tay của Openreach vì lo bóp nghẹt cạnh tranh trên thị trường băng rộng Anh

Cơ quan quản lý viễn thông Anh Ofcom vừa chính thức bác bỏ một chương trình ưu đãi mới của Openreach, bộ phận hạ tầng mạng tách biệt về mặt chức năng của BT và cũng là nhà cung cấp hạ tầng cố định lớn nhất tại Anh. Theo đánh giá của Ofcom, mức chiết khấu này quá mạnh và có thể khiến các đối thủ nhỏ hơn không thể theo kịp về giá, từ đó khó thu hồi chi phí đầu tư. Động thái này cho thấy Ofcom đang theo dõi chặt thị trường băng rộng, đặc biệt là cuộc đua mở rộng mạng cáp quang thế hệ mới.

Gói bị từ chối có tên “Incremental New to Openreach Customer Offer”, tạm hiểu là chương trình thưởng cho các nhà cung cấp dịch vụ internet khi kéo thêm khách hàng mới lên mạng của Openreach vượt qua một ngưỡng cơ sở đã thỏa thuận trước. Cụ thể, Openreach đề xuất giảm 35 bảng Anh phí kết nối và tiếp tục giảm tối đa 9,50 bảng mỗi tháng trong thời gian lên tới 30 tháng. Mô hình này về bản chất là một dạng khuyến mại bán buôn, tức ưu đãi áp dụng cho các ISP, viết tắt của Internet Service Provider, nghĩa là nhà cung cấp dịch vụ internet, chứ không trực tiếp dành cho người dùng cuối.

Theo Ofcom, mức giá mà Openreach đưa ra không còn đáp ứng tiêu chí “công bằng và hợp lý”. Cơ quan này lo ngại một đối thủ “hiệu quả ở mức hợp lý” vẫn có thể không đủ khả năng đưa ra mức giá tương đương mà vẫn bảo đảm bù đắp được chi phí. Nói cách khác, đây là bài toán cạnh tranh không chỉ dựa trên hiệu suất vận hành mà còn liên quan đến sức mạnh tài chính và quy mô hạ tầng. Ofcom đặc biệt chú ý tới nhóm altnets, viết tắt của alternative networks, tức các nhà mạng hạ tầng thay thế quy mô nhỏ hoặc mới nổi. Đây là những doanh nghiệp đang đầu tư mạnh vào cáp quang để cạnh tranh với Openreach, nên họ cần thu hút thuê bao mới để tăng trưởng và hoàn vốn.

Trọng tâm của vụ việc nằm ở FTTP, viết tắt của Fiber-to-the-Premises, nghĩa là cáp quang được kéo thẳng tới tận nhà hoặc cơ sở của khách hàng. Đây là công nghệ băng rộng tốc độ cao, ổn định hơn nhiều so với mạng đồng truyền thống. Trong nhiều năm, thị trường Anh đã thúc đẩy chuyển dịch từ hạ tầng đồng cũ sang FTTP để đáp ứng nhu cầu dữ liệu ngày càng lớn. Chính vì FTTP là tương lai của kết nối cố định, mọi chính sách giá liên quan đến loại hạ tầng này đều có thể tác động sâu rộng đến cấu trúc cạnh tranh của toàn ngành.

Dù chặn gói ưu đãi mạnh tay nhất, Ofcom vẫn cho phép một số điều chỉnh giá khác của Openreach có hiệu lực. Trong đó có khoản hoàn tiền một lần trị giá 50 bảng cho các kết nối vượt mức thông thường của một ISP tại những khu vực có sự hiện diện của Virgin Media O2. Ofcom thừa nhận các altnets cũng hoạt động ở một số khu vực này, nhưng cho rằng quy mô ưu đãi nhỏ hơn nên khó gây tổn hại đáng kể đến cạnh tranh dài hạn. Vì vậy, cơ quan quản lý kết luận cách nhắm mục tiêu theo địa lý trong trường hợp này chưa đến mức tạo ra sự phân biệt đối xử không phù hợp.

Một đề xuất khác của Openreach liên quan đến Ethernet cũng vượt qua vòng xem xét. Ethernet là công nghệ mạng phổ biến dùng để kết nối dữ liệu tốc độ cao, thường được doanh nghiệp sử dụng cho các đường truyền chuyên dụng. Theo đề xuất này, các nhà cung cấp dịch vụ truyền thông sẽ được miễn phí một lần kết nối khi nhu cầu Ethernet ròng mới vượt quá 90% mức tăng trưởng lịch sử của họ. Ofcom cho rằng điều kiện của chương trình này không cản trở việc sử dụng hạ tầng của đối thủ và cũng không tạo ra dấu hiệu đáng ngại ban đầu, hay còn gọi là “prima facie concerns”, đủ để phải mở thêm một cuộc điều tra sâu hơn.

Điểm đáng chú ý là đây là lần đầu tiên Ofcom bác bỏ một đề nghị thương mại của Openreach. Trước đó, cơ quan này từng không can thiệp vào các chương trình giảm giá như Equinox và Equinox 2. Hai chương trình đó được thiết kế để khuyến khích các ISP chuyển khách hàng từ mạng đồng sang FTTP. Việc lần này Ofcom đổi hướng cho thấy cơ quan quản lý có thể đang đánh giá chặt chẽ hơn những ưu đãi có khả năng làm suy yếu các đối thủ mới nổi, nhất là trong giai đoạn thị trường cáp quang tại Anh vẫn đang hình thành thế cân bằng cạnh tranh.

Phản ứng sau quyết định của Ofcom khá đa dạng. Nexfibre, một nhà khai thác cáp quang bán buôn, đánh giá đây là tín hiệu tích cực cho việc bảo vệ cạnh tranh tại Anh, nhưng cũng cho rằng cơ quan quản lý lẽ ra có thể đi xa hơn. Theo doanh nghiệp này, việc Openreach liên tục tung ra các thay đổi giá dưới dạng ưu đãi đặc biệt nhỏ giọt khiến thị trường khó ổn định, trong khi cạnh tranh thực chất vẫn còn ở giai đoạn non trẻ. Virgin Media O2 cũng hoan nghênh động thái can thiệp, dù chính Ofcom vẫn cho phép một ưu đãi khác nhắm vào các khu vực mà hãng này đang hoạt động.

Về phía Openreach, công ty tỏ ra khá điềm tĩnh trước phán quyết. Đại diện doanh nghiệp cho biết quyết định cuối cùng của Ofcom phù hợp với quan điểm tham vấn trước đó, đồng thời nhấn mạnh rằng đề xuất này được đưa ra với thiện chí nhằm giúp khách hàng bán buôn cạnh tranh tốt hơn và mang lại giá trị cao hơn cho các hộ gia đình. Tuy nhiên, Openreach vẫn bảo lưu nhận định rằng chương trình ưu đãi nói trên có thể mang lại lợi ích cho người dùng và cho cạnh tranh nếu được triển khai.

Vụ việc lần này không chỉ là tranh cãi về một gói giảm giá, mà còn phản ánh cuộc đấu lớn hơn quanh tương lai hạ tầng số của Anh. Khi một doanh nghiệp thống lĩnh như Openreach điều chỉnh giá bán buôn, tác động có thể lan ra toàn bộ hệ sinh thái, từ ISP, nhà đầu tư hạ tầng cho tới người dùng cuối. Nếu giá quá thấp, người tiêu dùng có thể được hưởng lợi trước mắt, nhưng về dài hạn thị trường có nguy cơ kém đa dạng nếu các altnets không đủ sức tồn tại. Ngược lại, nếu duy trì được cạnh tranh bền vững, Anh có thể có thêm nhiều mạng FTTP độc lập, qua đó thúc đẩy đổi mới, mở rộng vùng phủ và tạo áp lực giảm giá lành mạnh hơn trong tương lai.