Open Cosmos hé lộ mạng vệ tinh châu Âu, tìm lối thoát khỏi sự phụ thuộc kết nối

Ai có quyền quyết định một đường truyền vệ tinh được duy trì, hạn chế hay ngắt bỏ? Câu hỏi này đang trở nên cấp thiết sau việc dịch vụ tại Ukraine bị hạn chế rồi khôi phục trong những tuần gần đây. Những tranh luận xung quanh Starlink và Starshield của SpaceX khiến chính phủ và doanh nghiệp phải cân nhắc kỹ hơn rủi ro phụ thuộc vào nhà cung cấp nước ngoài.

Bên cạnh các lựa chọn như Eutelsat OneWeb, Open Cosmos đang phát triển ConnectedCosmos với tham vọng bổ sung một phương án của châu Âu. Trọng tâm là chủ quyền số: khả năng chủ động kiểm soát hạ tầng kết nối và dữ liệu quan trọng, thay vì đặt toàn bộ hoạt động vào quyết định của một bên cung cấp bên ngoài.

Hai vệ tinh đầu tiên của ConnectedCosmos đã được Rocket Lab đưa lên quỹ đạo vào tháng 1/2026. Open Cosmos đặt mục tiêu vận hành hơn 96 vệ tinh vào cuối năm 2028 và đạt độ phủ đầy đủ vào năm 2030. Mạng kết nối lõi dự kiến gồm 192 vệ tinh; theo nhà sáng lập kiêm tổng giám đốc Rafel Jordà Siquier, đây là nền tảng khởi đầu chứ không phải giới hạn cuối cùng.

ConnectedCosmos là một chòm vệ tinh, tức nhiều vệ tinh phối hợp để cung cấp dịch vụ trên một vùng phủ rộng. Chúng hoạt động ở độ cao trên 1.000 km, giúp mỗi chiếc bao quát khu vực lớn hơn và giảm số lượng cần triển khai. Đổi lại, tín hiệu phải đi xa hơn, làm tăng độ trễ — khoảng thời gian dữ liệu di chuyển qua hệ thống.

Giám đốc công nghệ kiêm đồng sáng lập Jordi Barrera Ars cho biết độ trễ của ConnectedCosmos nằm trong khoảng 30–80 mili giây, tương đương 0,03–0,08 giây. Mức này phù hợp với nhiều ứng dụng nhưng không lý tưởng cho một số tác vụ đòi hỏi phản hồi cực nhanh, chẳng hạn dẫn đường cho thiết bị bay không người lái di chuyển ở tốc độ cao.

Open Cosmos cũng chưa nhắm tới dịch vụ kết nối vệ tinh trực tiếp với điện thoại thông minh. Theo Danielle Edwards, phó chủ tịch phụ trách kinh doanh thông tin vệ tinh, hướng ưu tiên hiện nay là kết nối trực tiếp với thiết bị thuộc Internet vạn vật, thường gọi là IoT. Đây là nhóm cảm biến, máy móc và thiết bị trao đổi dữ liệu qua mạng. Bà không loại trừ thay đổi trong tương lai, nhưng khẳng định điện thoại thông minh chưa nằm trong trọng tâm hiện tại.

Trong chuyến tham quan cơ sở Harwell tại Anh, phóng viên The Register được xem khu lắp ráp, các thiết bị thử nghiệm nhiệt độ và áp suất, cùng bàn rung mô phỏng những chấn động khi phóng. Các vệ tinh được xây dựng trên một nền tảng dùng chung, gọi là khối nền vệ tinh: phần cấu trúc và hệ thống cơ bản phục vụ hoạt động của tàu. Tấm pin mặt trời và thiết bị thực hiện nhiệm vụ chuyên biệt sau đó được lắp lên nền tảng này.

Những vệ tinh hoàn thiện được lưu giữ chờ phóng trong khu vực mà một đại diện công ty gọi là “vườn ươm vệ tinh”. Open Cosmos cho rằng họ có thể sản xuất một vệ tinh mỗi ngày. Quy mô đó vẫn nhỏ hơn đáng kể so với SpaceX, nhưng việc đã có nhà xưởng, thiết bị thử nghiệm và vệ tinh trên quỹ đạo giúp kế hoạch của công ty có cơ sở cụ thể hơn một bản trình bày ý tưởng.

ConnectedCosmos không chỉ được thiết kế để cung cấp kết nối băng rộng điểm tới điểm, tức truyền dữ liệu giữa hai địa điểm. Mạng này còn đóng vai trò đường trục truyền dữ liệu cho OpenConstellation, dịch vụ chia sẻ dữ liệu quan sát Trái Đất mà Open Cosmos ra mắt năm 2022.

Khi giới thiệu OpenConstellation, công ty đặt mục tiêu có 25 vệ tinh với các mức độ phân giải không gian và phổ khác nhau. Độ phân giải không gian thể hiện mức chi tiết có thể phân biệt trên mặt đất; độ phân giải phổ liên quan đến khả năng phân biệt các dải bước sóng ánh sáng, qua đó hỗ trợ nhận diện đặc tính của đối tượng được quan sát. Điểm đáng chú ý là khách hàng có thể giao nhiệm vụ thu thập dữ liệu cụ thể cho vệ tinh, thay vì chỉ sử dụng dữ liệu đã có sẵn.

Open Cosmos cho biết ConnectedCosmos được thiết kế xoay quanh nhu cầu của khách hàng chính phủ, tổ chức và doanh nghiệp cần kết nối an toàn, có khả năng duy trì hoạt động khi xảy ra gián đoạn, đồng thời xác định rõ bên quản lý và kiểm soát dữ liệu quan trọng.

Với hơn một thập kỷ hoạt động, hiện diện tại Anh, Hy Lạp và Bồ Đào Nha cùng hàng chục nhiệm vụ đã được phóng, công ty có kinh nghiệm thực tế để theo đuổi mục tiêu đó. Tuy nhiên, triển khai mạng lưới đúng tiến độ và chứng minh chất lượng dịch vụ ở quy mô lớn vẫn là những bước tiếp theo cần hoàn thành.

Lợi thế mà Open Cosmos muốn xây dựng không nằm ở cuộc đua số lượng với mạng Starlink đã vượt xa 10.000 vệ tinh. Đó là thêm một lựa chọn kết nối của châu Âu cho những khách hàng coi quyền kiểm soát hạ tầng và dữ liệu quan trọng không kém tốc độ đường truyền.