Palantir giành hợp đồng 9 triệu bảng để vận hành hệ thống cấp phép súng tại Anh, mở rộng quản lý cả chất nổ và chất độc

Palantir, công ty công nghệ phân tích dữ liệu của Mỹ nổi tiếng với các hợp đồng trong lĩnh vực an ninh và quốc phòng, vừa giành hợp đồng trị giá 9 triệu bảng Anh để cung cấp phần mềm quản lý cấp phép súng trên toàn Vương quốc Anh. Theo thông báo mua sắm công mới được công bố, hệ thống này không chỉ phục vụ hồ sơ súng đạn mà còn hỗ trợ quản lý giấy phép liên quan đến chất nổ, tiền chất thuốc nổ và chất độc do Bộ Nội vụ Anh giám sát. Đây là một mảng dữ liệu đặc biệt nhạy cảm vì liên quan trực tiếp đến an ninh công cộng và kiểm soát vật liệu nguy hiểm.

Dự án mới sẽ thay thế National Firearms Licensing Management System, viết tắt là NFLMS — tức Hệ thống Quản lý Cấp phép Súng Quốc gia — vốn đã được sử dụng từ giữa những năm 2000. Trong bối cảnh nhiều hệ thống công nghệ chính phủ đang đối mặt với tình trạng “legacy platform”, tức nền tảng công nghệ cũ, khó mở rộng và khó tích hợp, việc thay mới NFLMS được xem là bước hiện đại hóa quan trọng. Hệ thống mới sẽ giúp 43 lực lượng cảnh sát tại Anh và xứ Wales ghi nhận, theo dõi và xử lý các quyết định cấp mới, gia hạn hoặc thu hồi giấy phép súng.

Hợp đồng có thời hạn tối đa 10 năm, bao gồm cả các tùy chọn gia hạn. Nếu cần, nền tảng này cũng có thể được mở rộng để hỗ trợ Police Scotland và PSNI, tức Cơ quan Cảnh sát Bắc Ireland. Ở vòng đấu thầu cuối cùng, Palantir đã vượt qua hai đối thủ lớn là Accenture và NEC Software. Đáng chú ý, một thông báo mời thầu trước đó từng định giá thương vụ ở mức 17 triệu bảng, đã bao gồm thuế, cho thấy quy mô tài chính ban đầu có thể lớn hơn con số trúng thầu hiện tại.

Quy trình mua sắm được điều phối bởi Police Digital Service, tổ chức phụ trách phối hợp, phát triển, triển khai và quản lý các dịch vụ số cho ngành cảnh sát tại Anh. Tổ chức này thường được xem như một “quango” — thuật ngữ tại Anh chỉ các tổ chức bán công, hoạt động bằng ngân sách hoặc nguồn tài trợ công nhưng không phải là một bộ ngành trực tiếp. Police Digital Service cho biết dự án được xây dựng cùng Hội đồng Cảnh sát trưởng Quốc gia, hay NPCC, và Bộ Nội vụ Anh. Mục tiêu là mua một giải pháp “commercial off-the-shelf”, nghĩa là phần mềm thương mại có sẵn trên thị trường, thay vì phát triển hoàn toàn từ đầu, nhằm rút ngắn thời gian triển khai và tăng khả năng tích hợp với các cơ quan đối tác cũng như các hệ thống quốc gia.

Việc Palantir được chọn nhiều khả năng sẽ tiếp tục làm dấy lên tranh luận tại Anh. Công ty này được thành lập với nguồn vốn đầu tư ban đầu có liên hệ với CIA, cơ quan tình báo trung ương Mỹ, thông qua nhánh đầu tư mạo hiểm của cơ quan này. Chính xuất thân đó khiến Palantir thường được xếp vào nhóm “spy-tech”, tức các doanh nghiệp phát triển công nghệ phục vụ tình báo, giám sát và phân tích dữ liệu an ninh. Ban lãnh đạo công ty cũng nhiều lần gây tranh cãi. CEO Alex Karp từng phát biểu rằng Palantir được thiết kế để “trao sức mạnh cho phương Tây dựa trên ưu thế bẩm sinh rõ ràng của họ”, một tuyên bố khiến giới quan sát chỉ trích vì màu sắc chính trị và ý thức hệ.

Chỉ mới đầu tuần này, Ủy ban Khoa học, Đổi mới và Công nghệ của Hạ viện Anh đã cảnh báo rằng sự phụ thuộc ngày càng lớn của chính phủ vào Palantir tạo ra một “điểm yếu không thể chấp nhận được”. Nhận định này phản ánh nỗi lo quen thuộc trong lĩnh vực công nghệ công: khi một nhà cung cấp nắm quá nhiều hệ thống quan trọng, rủi ro “vendor lock-in” — tức tình trạng phụ thuộc sâu vào một nhà cung cấp, khiến việc thay thế hoặc chuyển đổi trở nên tốn kém và phức tạp — sẽ tăng mạnh. Với Palantir, lo ngại đó càng rõ hơn khi công ty này đã hiện diện trong nhiều dự án dữ liệu công quy mô lớn tại Anh.

Ngoài hợp đồng mới về cấp phép súng, Palantir còn từng giành nhiều dự án lớn khác tại Anh. Trong đó có nền tảng dữ liệu liên kết NHS Federated Data Platform trị giá 330 triệu bảng. “Federated Data Platform” có thể hiểu là nền tảng dữ liệu liên kết, cho phép nhiều nguồn dữ liệu khác nhau được kết nối và phân tích mà không nhất thiết phải gom toàn bộ vào một kho duy nhất. Công ty này cũng nhận hợp đồng 240 triệu bảng với Bộ Quốc phòng Anh, đáng chú ý là được trao mà không qua quy trình đấu thầu thông thường. Khi cộng dồn các thương vụ như vậy, Palantir đang dần trở thành một mắt xích quan trọng trong hạ tầng dữ liệu của chính phủ Anh — từ y tế, quốc phòng cho đến an ninh và thực thi pháp luật.