Ring đối mặt kiện tập thể vì bị cáo buộc thu thập dữ liệu khuôn mặt khách ghé nhà mà chưa xin phép

Ring, thương hiệu chuông cửa thông minh thuộc Amazon, đang đối mặt với một vụ kiện tập thể tại Mỹ sau khi tính năng Familiar Faces bị cáo buộc thu thập dữ liệu khuôn mặt của người xuất hiện trước camera mà không có sự đồng ý rõ ràng. Familiar Faces là tính năng dùng AI, tức trí tuệ nhân tạo, để nhận diện những người thường xuyên ghé thăm và tạo hồ sơ nhận dạng cho họ. Theo đơn kiện, ngay cả người chỉ bấm chuông cửa, nhân viên giao hàng, họ hàng, hoặc người đi ngang qua khu vực trước nhà cũng có thể bị hệ thống ghi nhận khuôn mặt.

Nguyên đơn Charles Sigwalt tại bang Virginia cho rằng hệ thống của Ring không chỉ ghi hình thông thường mà còn chuyển ảnh khuôn mặt thành “faceprint”. Đây là mẫu dữ liệu sinh trắc học, tức dạng dữ liệu dùng đặc điểm cơ thể độc nhất để nhận diện một người, tương tự cách dấu vân tay được dùng để xác minh danh tính. Đơn kiện mô tả faceprint là một mẫu toán học được tạo từ các điểm đặc trưng trên khuôn mặt, cho phép hệ thống nhận ra cùng một người trong những lần xuất hiện sau. Theo cáo buộc, các hồ sơ này không được lưu cục bộ trên thiết bị tại nhà người dùng mà được đưa lên đám mây của Amazon, tức hệ thống máy chủ từ xa do công ty vận hành.

Ring quảng bá Familiar Faces là tính năng opt-in, nghĩa là người dùng phải chủ động bật chứ không được kích hoạt mặc định. Tuy nhiên, điểm gây tranh cãi không nằm ở chủ sở hữu thiết bị mà ở những người lọt vào khung hình camera. Đơn kiện lập luận rằng những người này không hề được thông báo đầy đủ cũng không đưa ra sự chấp thuận, nhưng vẫn có thể bị phân tích khuôn mặt. Đây là khác biệt quan trọng trong các tranh luận về quyền riêng tư sinh trắc học: một người dùng có thể đồng ý sử dụng dịch vụ, nhưng người khác xuất hiện trước camera chưa chắc đã đồng ý cho dữ liệu cơ thể của họ bị xử lý.

Nguyên đơn dẫn lại các cảnh báo từ Electronic Frontier Foundation, hay EFF, một tổ chức hoạt động vì quyền riêng tư và tự do số, để cho rằng dữ liệu sinh trắc học thu thập cho mục đích nhận diện khuôn mặt có thể bị tái sử dụng cho các hình thức giám sát rộng hơn trong tương lai. Đơn kiện không cáo buộc Ring đang triển khai giám sát đại trà, nhưng nhấn mạnh rằng việc tạo và lưu trữ dữ liệu nhận diện khuôn mặt luôn kéo theo rủi ro lạm dụng. Về phía Ring, công ty từng nói họ không có khả năng kỹ thuật để truy vết toàn bộ camera nào đã phát hiện một cá nhân cụ thể.

Một nội dung đáng chú ý khác là cách dữ liệu được lưu giữ. Theo đơn kiện, khuôn mặt chưa được nhận diện sẽ chỉ được lưu dưới dạng dữ liệu liên quan trong 30 ngày, còn các hồ sơ đã được lưu có thể tồn tại trong 180 ngày. Tuy nhiên, nguyên đơn cho rằng thời gian lưu thực tế có thể kéo dài hơn vì hồ sơ đã lưu có thể quay trở lại tài khoản Ring ngay cả khi người dùng hủy đăng ký dịch vụ. Nếu cáo buộc này chính xác, vấn đề không chỉ là thu thập dữ liệu mà còn là retention, tức chính sách lưu giữ dữ liệu lâu đến đâu và xóa triệt để hay không.

Đơn kiện cũng chỉ ra rằng Familiar Faces hiện không hoạt động tại Illinois, Texas và Portland, Oregon. Đây đều là những khu vực có quy định chặt chẽ hơn về quyền riêng tư sinh trắc học. Chẳng hạn, một số luật yêu cầu doanh nghiệp phải có sự đồng ý trước khi thu thập dữ liệu sinh trắc học như khuôn mặt hoặc vân tay. Portland còn hạn chế việc dùng công nghệ nhận diện khuôn mặt tại các địa điểm phục vụ công chúng. Theo lập luận của nguyên đơn, việc Ring tránh triển khai tính năng ở các khu vực này cho thấy công ty hiểu rõ nghĩa vụ pháp lý nhưng không áp dụng tiêu chuẩn tương tự ở nơi khác.

Ngoài các cáo buộc vi phạm luật bang Virginia về bảo vệ người tiêu dùng, tội phạm máy tính và quyền riêng tư, đơn kiện còn nhắc đến FTC, tức Ủy ban Thương mại Liên bang Mỹ. Cơ quan này từng nêu quan điểm rằng việc thu thập hoặc sử dụng thông tin sinh trắc học một cách âm thầm, bất ngờ hoặc vượt ngoài kỳ vọng hợp lý của người dùng có thể cấu thành hành vi vi phạm. Điều này cho thấy tranh cãi quanh Ring không chỉ là câu chuyện của một sản phẩm chuông cửa thông minh, mà còn phản ánh áp lực ngày càng lớn lên các công ty AI khi xử lý dữ liệu nhạy cảm.

Trước khi Familiar Faces ra mắt tại Mỹ vào cuối năm 2025, Amazon từng công khai trả lời một loạt câu hỏi về quyền riêng tư. Đại diện công ty khi đó cho biết dữ liệu thu thập từ tính năng này không được dùng để huấn luyện các mô hình AI hoặc thuật toán khác. Huấn luyện AI là quá trình dùng dữ liệu để cải thiện khả năng nhận diện hoặc dự đoán của hệ thống. Công ty cũng khẳng định họ không thể đáp ứng một yêu cầu từ cơ quan thực thi pháp luật nếu bị đề nghị xác định tất cả camera từng phát hiện một cá nhân cụ thể.

Đơn kiện yêu cầu tòa án buộc Ring dừng sử dụng công nghệ nhận diện khuôn mặt theo hình thức hiện tại, bồi thường cho các thành viên trong nhóm khởi kiện, chuyển phần lợi nhuận liên quan vào một quỹ do tòa giám sát và thanh toán chi phí pháp lý. Amazon hiện chưa phản hồi ngay về vụ việc. Dù kết quả ra sao, vụ kiện này nhiều khả năng sẽ trở thành cột mốc quan trọng đối với thị trường thiết bị gia dụng thông minh tích hợp AI, nơi ranh giới giữa tiện ích, an ninh và quyền riêng tư ngày càng trở nên mong manh.