RIPE NCC đề xuất “chỉnh lý” mô hình quản trị: Hội đồng điều hành không trực tiếp điều hành, CEO có thể được trao quyền bỏ phiếu

RIPE NCC, tổ chức đăng ký Internet khu vực của châu Âu, Trung Đông và một phần Trung Á, vừa đề xuất thay đổi mô hình quản trị nhằm phản ánh đúng cách tổ chức này đang vận hành ngoài thực tế. RIPE NCC là một RIR (Regional Internet Registry – cơ quan đăng ký Internet khu vực), chịu trách nhiệm phân bổ và quản lý các tài nguyên Internet quan trọng như địa chỉ IP và ASN. Trong đó, địa chỉ IP là mã số định danh giúp thiết bị kết nối và liên lạc trên Internet, còn ASN (Autonomous System Number – số hiệu hệ tự trị) là mã dùng để nhận diện các mạng lớn và hỗ trợ định tuyến lưu lượng giữa các nhà mạng. Tổ chức này hiện phục vụ hơn 20.000 thành viên tại 75 quốc gia, trải dài từ Greenland tới vùng viễn đông của Nga.

Theo Giám đốc pháp lý Athina Fragkouli, điểm bất cập lớn nhất là hội đồng hiện mang tên “Executive Board”, tức có thể được hiểu là “Hội đồng điều hành”, nhưng trên thực tế lại không trực tiếp điều hành hoạt động hằng ngày của RIPE NCC. Cả 7 thành viên hội đồng đều do các thành viên của tổ chức bầu ra, và nhiệm vụ chính của họ là giám sát, định hướng chiến lược và bổ nhiệm hoặc bãi nhiệm CEO, chứ không trực tiếp vận hành bộ máy. Vai trò điều hành thực tế lại thuộc về CEO, người trong điều lệ của tổ chức được gọi là “Managing Director”, tức giám đốc điều hành phụ trách quản lý thường nhật.

Fragkouli nhấn mạnh đây không phải một cuộc cải cách sâu rộng, mà là một “governance correction” – có thể hiểu là bước hiệu chỉnh quản trị để đưa văn bản pháp lý và cơ cấu chính thức khớp với thực tế vận hành. Khái niệm governance trong bối cảnh này không chỉ là quản lý thông thường, mà là toàn bộ cơ chế phân quyền, giám sát, trách nhiệm giải trình và ra quyết định của một tổ chức. Theo RIPE NCC, việc tên gọi và điều lệ chưa phản ánh đúng cách quyền lực được thực thi có thể tạo ra sự mơ hồ không cần thiết, đặc biệt trong các vấn đề pháp lý và trách nhiệm.

Động lực cho đề xuất mới được cho là đến từ các khóa đào tạo về quản trị mà các thành viên hội đồng gần đây đã tham gia. Sau quá trình này, RIPE NCC tiếp tục tham vấn các chuyên gia pháp lý và chuyên gia quản trị để tìm phương án phù hợp nhất. Kết luận của họ là không nên thiết kế lại toàn bộ cách tổ chức đang vận hành, bởi mô hình hiện tại vẫn hoạt động ổn định, mà nên chính thức hóa mô hình đó trong điều lệ. Nói cách khác, RIPE NCC muốn giảm chênh lệch giữa cấu trúc “trên giấy” và cơ chế điều hành thực tế.

Điểm mới quan trọng nhất trong đề xuất là CEO của RIPE NCC sẽ được trao quyền bỏ phiếu trong các quyết định của hội đồng. Đây là thay đổi nhỏ về mặt số lượng phiếu, nhưng có ý nghĩa lớn về mặt cấu trúc quyền lực. Dù vậy, RIPE NCC khẳng định CEO sẽ không trở thành một vị trí độc lập vượt khỏi sự giám sát của hội đồng được bầu. Hội đồng vẫn giữ quyền tuyển dụng, sa thải, đánh giá hiệu suất CEO, đồng thời tiếp tục ban hành các quy tắc nội bộ, chính sách và giới hạn đối với cách CEO thực thi quyền điều hành. Theo lập luận của ban pháp lý, vai trò của hội đồng sẽ không bị thu hẹp mà chỉ được định nghĩa chính xác hơn.

RIPE NCC cho rằng việc cập nhật điều lệ sẽ giúp tăng tính minh bạch và củng cố accountability – tức trách nhiệm giải trình, một nguyên tắc cốt lõi trong quản trị hiện đại. Khi trách nhiệm của hội đồng và CEO được mô tả rõ ràng hơn, tổ chức sẽ dễ tránh tranh cãi về ai là người có thẩm quyền ra quyết định cuối cùng, ai chịu trách nhiệm khi có vấn đề phát sinh, và quyền điều hành được thực hiện theo giới hạn nào. Trong các tổ chức quản lý hạ tầng Internet, nơi quyết định có thể ảnh hưởng đến hàng chục nghìn thành viên và nhiều quốc gia, sự rõ ràng này đặc biệt quan trọng.

RIPE NCC cho biết sẽ công bố toàn văn đề xuất sửa đổi trước ngày 30/9 để các thành viên có thời gian nghiên cứu trước kỳ họp Đại hội đồng diễn ra từ ngày 28 đến 30/10. Tại đây, đề xuất sẽ được đưa ra biểu quyết. Cơ chế này phản ánh mô hình quản trị Internet đa bên, hay multi-stakeholder model – phương thức ra quyết định trong đó nhiều nhóm liên quan, từ thành viên, tổ chức kỹ thuật đến các bên vận hành mạng, đều có cơ hội tham gia thảo luận và bỏ phiếu. Dù các cuộc họp của RIR thường nổi tiếng vì những tranh luận lịch sự nhưng quyết liệt, mức độ tham gia thực tế của thành viên đôi khi không quá cao. Đề xuất lần này có thể trở thành chất xúc tác khiến cộng đồng quan tâm hơn đến cách các tổ chức hạ tầng Internet được điều hành.