Trung tâm dữ liệu tại Ireland tiêu thụ 23% điện quốc gia, áp lực hạ tầng năng lượng tiếp tục leo thang

Các trung tâm dữ liệu tại Ireland tiếp tục mở rộng mức tiêu thụ điện trong năm 2025, bất chấp việc phần lớn kết nối điện lưới mới tại khu vực Dublin từng bị siết chặt. Theo số liệu mới từ Cơ quan Thống kê Trung ương Ireland (CSO), nhóm cơ sở này hiện chiếm 23% tổng lượng điện được đo đếm trên toàn quốc. Datacenter, hay trung tâm dữ liệu, là các khu nhà chứa số lượng lớn máy chủ để vận hành dịch vụ đám mây, AI, ứng dụng doanh nghiệp và hạ tầng internet. Tỷ trọng tiêu thụ của khối này đã tăng rất nhanh: từ 5% năm 2015 lên 14% năm 2021, vượt 20% vào năm 2023 và tiếp tục leo lên 23% trong năm 2025.

Trong năm 2025, điện năng mà các trung tâm dữ liệu sử dụng đã tăng 10%, từ 6.973 GWh lên 7.663 GWh. GWh, viết tắt của gigawatt hour, là đơn vị đo sản lượng điện tiêu thụ hoặc sản xuất ở quy mô lớn. Trong khi đó, toàn bộ các nhóm khách hàng còn lại chỉ tăng tiêu thụ khoảng 2% trong cùng giai đoạn. Điều này cho thấy nhu cầu tính toán, lưu trữ và truyền tải dữ liệu vẫn tăng mạnh, ngay cả khi chính sách quản lý hạ tầng điện đã trở nên thận trọng hơn.

Một điểm đáng chú ý là các trung tâm dữ liệu hiện tiêu thụ điện nhiều hơn cả nhóm hộ gia đình ở đô thị, vốn chiếm 18% lượng điện được đo đếm, và cao hơn gấp đôi tỷ trọng 9% của hộ gia đình nông thôn. Theo đại diện bộ phận Khí hậu và Năng lượng của CSO, mức tiêu thụ của datacenter đã tăng liên tục qua từng năm, không có ngoại lệ. Chỉ trong giai đoạn 2015-2019, con số này đã tăng hơn gấp đôi từ 1.240 GWh lên 2.490 GWh, rồi tiếp tục tăng gấp ba từ 2019 đến 2025 để chạm 7.663 GWh.

Trước áp lực lên lưới điện quốc gia, Ủy ban Điều tiết Tiện ích Ireland (CRU) từng áp dụng một dạng ‘moratorium’ thực tế đối với phần lớn yêu cầu kết nối điện lưới mới cho trung tâm dữ liệu tại Dublin. Moratorium có thể hiểu là lệnh tạm dừng hoặc đóng băng phê duyệt trong một khoảng thời gian nhất định. Dublin là nơi tập trung phần lớn hoạt động datacenter của Ireland, nên quyết định này được xem là biện pháp hạ nhiệt cần thiết. Tuy nhiên, dữ liệu mới cho thấy trong gần như toàn bộ năm 2025, khi các hạn chế này vẫn còn hiệu lực, điện năng tiêu thụ của khối datacenter vẫn tăng thêm một phần mười.

Sau khi các hạn chế được nới vào tháng 12 năm ngoái, Ireland chuyển sang cách tiếp cận chặt chẽ hơn về kỹ thuật vận hành. Theo quy định mới, các nhà khai thác trung tâm dữ liệu muốn xin kết nối lưới điện trên 10 MW phải trang bị hệ thống máy phát hoặc pin lưu trữ có khả năng cung cấp lượng điện tương đương. MW, tức megawatt, là đơn vị đo công suất điện tức thời, thường dùng để đánh giá quy mô tải của một cơ sở công nghiệp hoặc hạ tầng số. Không chỉ vậy, các hệ thống này còn phải có khả năng phát điện ngược trở lại lưới quốc gia khi được yêu cầu. Mô hình này tương tự cơ chế ‘grid support’, tức hỗ trợ lưới điện, nơi cơ sở tiêu thụ lớn cũng đóng vai trò như một nguồn điện dự phòng phân tán.

Giới chức Ireland cho biết mô hình hoàn trả điện lên lưới đã được một số doanh nghiệp lớn như Microsoft và Digital Realty triển khai trước đó. Digital Realty là một trong những nhà vận hành trung tâm dữ liệu lớn trên thế giới, còn Microsoft đang mở rộng mạnh hạ tầng phục vụ điện toán đám mây và AI. Việc yêu cầu các dự án mới tích hợp pin hoặc máy phát không chỉ nhằm giảm rủi ro quá tải lưới điện, mà còn giúp tăng độ linh hoạt cho hệ thống năng lượng quốc gia trong những thời điểm nhu cầu lên cao.

Ireland hiện được cho là có hơn 80 trung tâm dữ liệu, một con số rất lớn với quốc gia chỉ hơn 5 triệu dân. Điều này đã kéo theo các cuộc phản đối từ cộng đồng địa phương, xoay quanh lo ngại về điện năng, hạ tầng và tác động môi trường. Trung tâm dữ liệu thường bị chỉ trích vì tiêu thụ nhiều điện, cần hệ thống làm mát quy mô lớn và có thể tạo áp lực lên nguồn nước hoặc chi phí năng lượng khu vực, đặc biệt khi làn sóng AI thúc đẩy nhu cầu xây mới các ‘server farm’ – cách gọi những cụm máy chủ quy mô công nghiệp.

Diễn biến tại Ireland cho thấy một xu hướng rộng hơn trên toàn cầu: hạ tầng số đang trở thành một trong những ngành tiêu thụ năng lượng tăng nhanh nhất. Khi các dịch vụ AI, đám mây và phân tích dữ liệu tiếp tục bùng nổ, nhiều quốc gia sẽ phải cân bằng giữa thu hút đầu tư công nghệ và bảo vệ an ninh năng lượng. Trường hợp Ireland đặc biệt đáng chú ý vì mức tiêu thụ của datacenter đã tiến sát ngưỡng một phần tư điện năng quốc gia, biến câu chuyện hạ tầng máy chủ từ vấn đề kỹ thuật thành một chủ đề kinh tế – xã hội và chính sách công cấp quốc gia.