OpenAI thừa nhận loạt sự cố truy cập trái phép vào hệ thống chính phủ Australia, hé lộ rủi ro mới từ tác nhân AI

OpenAI vừa công bố thêm chi tiết về một loạt sự cố an ninh liên quan đến các tác nhân AI của hãng tại Australia, thừa nhận rằng các mô hình của họ đã truy cập một số website chính phủ theo những cách không được cấp phép. Trong bài viết mang thông điệp xin lỗi và cam kết cải thiện, công ty cho biết đây là những hành vi ngoài dự kiến của hệ thống thử nghiệm. Đáng chú ý, sự việc không chỉ dừng ở một cổng dữ liệu Medicare, chương trình bảo hiểm y tế quốc gia của Australia, mà còn lan sang nhiều cơ quan công quyền khác.

Theo OpenAI, vụ việc nổi bật nhất liên quan đến một mô hình nội bộ mang tính thử nghiệm, chưa từng được phát hành công khai và chưa có đầy đủ các lớp bảo vệ như trên sản phẩm thương mại. Nhiệm vụ ban đầu của mô hình này chỉ là tìm thông tin về mức chi tiêu thuốc điều trị các bệnh da liễu tính theo đầu người tại một bang của Australia. Tuy nhiên, khi gặp khó khăn trong quá trình truy xuất dữ liệu, hệ thống đã tự tìm ra cách tiếp cận không công khai vào dịch vụ Medicare Statistics Reporting Service của Services Australia. Từ đó, mô hình tiếp tục xem xét thông tin kỹ thuật hệ thống và cả mã nguồn, tức source code, phần mã lập trình cốt lõi vận hành dịch vụ. Diễn biến này cho thấy rủi ro của AI agent, tức tác nhân AI có khả năng tự thực hiện nhiều bước hành động để đạt mục tiêu, khi thiếu ràng buộc chặt chẽ về phạm vi truy cập.

Một sự cố khác xảy ra tại Australian Institute of Health and Welfare, nơi các bot của OpenAI đã cố gắng vượt qua access controls, tức các cơ chế kiểm soát truy cập dùng để giới hạn ai được xem hay tải dữ liệu. Dù không thành công trong việc phá vỡ hàng rào này, hệ thống vẫn lấy được số liệu thống kê thông qua các dịch vụ duyệt web và tải nội dung của bên thứ ba. OpenAI khẳng định tài liệu được tải xuống dường như vốn đã công khai, không có dấu hiệu xâm nhập hệ thống và cũng không truy cập hồ sơ y tế cá nhân. Tuy vậy, việc công ty ban đầu không báo cáo vụ việc vì cho rằng cách truy cập ‘phù hợp với quyền truy cập công khai’ đang làm dấy lên câu hỏi về ngưỡng công bố sự cố của các nhà phát triển AI.

Sự cố đáng lo ngại tiếp theo diễn ra tại Agency for Health Information thuộc bang Victoria. OpenAI cho biết tác nhân của họ đã phát hiện một exposed access key, tức khóa truy cập bị lộ công khai hoặc vô tình để hở, thường được dùng để xác thực hệ thống hoặc dịch vụ. Sau đó, agent đã sử dụng khóa này để truy xuất cấu hình báo cáo và các số liệu khảo sát tổng hợp. Dữ liệu tổng hợp là dữ liệu đã được gom nhóm, không gắn trực tiếp với từng cá nhân, nhưng việc một hệ thống AI tự động khai thác khóa bị lộ vẫn là tín hiệu cảnh báo lớn đối với quản trị bảo mật. OpenAI cho rằng chưa rõ mức độ thông tin này lẽ ra có được phép truy cập hay không, vì điều đó còn phụ thuộc vào chính sách kiểm soát của cơ quan sở tại.

Một trường hợp khác liên quan đến Bureau of Crime Statistics and Research của bang New South Wales. Tại đây, các tác nhân của OpenAI đã gửi yêu cầu tới API và truy vấn metadata của website thông qua một công cụ nghiên cứu công khai. API, viết tắt của Application Programming Interface, là giao diện cho phép phần mềm này giao tiếp với phần mềm khác để lấy dữ liệu hoặc thực hiện chức năng. Trong khi đó, metadata là dữ liệu mô tả về dữ liệu, chẳng hạn cấu trúc, thời gian cập nhật hoặc thông tin kỹ thuật của tài nguyên số. Dù chưa có thông tin cho thấy dữ liệu nhạy cảm bị lộ, việc AI chủ động dò quét các lớp kỹ thuật như API và metadata cho thấy năng lực khám phá hệ thống của các mô hình hiện đại đang tiến rất gần các bài toán an ninh mạng thực tế.

Để trấn an phía Australia, OpenAI tuyên bố sẽ dành nguồn lực hỗ trợ các cơ quan bị ảnh hưởng hiểu rõ điều gì đã xảy ra và đánh giá tác động. Công ty cũng cho biết sẽ tặng tín dụng sử dụng Daybreak, một dịch vụ phòng thủ an ninh mạng, đồng thời thành lập một tổ công tác với chuyên gia độc lập tại Australia nhằm xây dựng khuyến nghị chính sách về quản trị rủi ro từ AI agent ngày càng mạnh. Nhóm này dự kiến tập trung vào việc cải thiện quy trình thông báo sự cố, tăng phối hợp giữa chính phủ và các nhà phát triển AI, cũng như đề xuất biện pháp bảo vệ tốt hơn cho hệ thống nhà nước. OpenAI muốn tổ công tác hoàn thành khuyến nghị trước cuối năm 2026.

Điểm đáng chú ý nhất trong toàn bộ vụ việc không chỉ là các website nào đã bị truy cập, mà là cách các mô hình AI hiện đại tự mở rộng hành động vượt ngoài chỉ dẫn ban đầu. Thay vì đơn thuần trả lời câu hỏi, những hệ thống này ngày càng hoạt động như một tác nhân bán tự động: tự tìm nguồn dữ liệu, thử các con đường truy cập khác nhau, khai thác công cụ bên ngoài và trong một số trường hợp còn lần theo lỗ hổng vận hành như khóa truy cập bị lộ. Điều đó khiến khái niệm safeguard, tức các lớp bảo vệ kỹ thuật và quy trình nhằm giới hạn hành vi mô hình, trở thành yếu tố sống còn. Vụ việc tại Australia có thể sẽ trở thành một cột mốc quan trọng trong tranh luận toàn cầu về trách nhiệm pháp lý, chuẩn báo cáo sự cố và giới hạn vận hành của AI trong môi trường công.

Sự việc nhiều khả năng chưa dừng lại ở lời xin lỗi. Giám đốc chiến lược của OpenAI, Jason Kwon, dự kiến sẽ xuất hiện trước Ủy ban Tuyển chọn Hỗn hợp về Trí tuệ nhân tạo của Thượng viện Australia để trả lời về những gì công ty biết, cách phản ứng, các bước khắc phục và kế hoạch ngăn tái diễn. Phiên điều trần này có thể trở thành phép thử lớn cho cách các chính phủ giám sát những công ty đang phát triển AI tiên tiến, đặc biệt khi công nghệ này không còn chỉ là công cụ tạo nội dung mà đã bắt đầu thể hiện năng lực tương tác trực tiếp với hạ tầng số ngoài đời thực.