AI tăng tốc, phát thải leo thang: Microsoft chịu sức ép giải trình lời hứa khí hậu 2030

Làn sóng trí tuệ nhân tạo đang mang lại nguồn thu lớn cho Microsoft, nhưng đồng thời khiến lời hứa giảm phát thải của hãng bị soi xét kỹ hơn. Trillium Asset Management, đơn vị quản lý tài sản chuyên về đầu tư bền vững và có trách nhiệm, đang kêu gọi cổ đông ủng hộ Đề xuất số 4 tại đại hội thường niên dự kiến diễn ra ngày 8/12/2026. Yêu cầu trọng tâm là Microsoft phải công bố thêm thông tin hằng năm, cho thấy hãng sẽ thực hiện các cam kết khí hậu như thế nào khi lượng khí nhà kính vẫn tăng.

Năm 2020, Microsoft đặt mục tiêu đạt trạng thái “âm carbon” vào năm 2030, tức lượng carbon được loại bỏ khỏi khí quyển phải lớn hơn lượng hãng phát thải. Đến năm 2050, công ty còn muốn loại bỏ lượng carbon tương đương toàn bộ lượng đã thải ra trong lịch sử hoạt động. Tuy nhiên, theo Báo cáo Bền vững Môi trường mới nhất của hãng, phát thải đã tăng từ khoảng 13 triệu tấn CO₂ tương đương năm 2020 lên 20 triệu tấn năm 2025. CO₂ tương đương là đơn vị quy đổi tác động gây nóng lên của các loại khí nhà kính về cùng một thước đo. Microsoft cho rằng những biện pháp giảm phát thải đã triển khai vẫn tạo ra khác biệt đáng kể: nếu không có chúng, con số hiện tại có thể gần 34 triệu tấn.

Nhu cầu phát triển các mô hình AI ngày càng phức tạp đang thúc đẩy đầu tư vào hạ tầng tính toán hiệu năng cao và xây dựng thêm trung tâm dữ liệu — những cơ sở tập trung máy chủ để xử lý, lưu trữ thông tin. Microsoft hưởng lợi rõ rệt: mảng đám mây, cung cấp tài nguyên tính toán và phần mềm qua mạng, đạt doanh thu 214,4 tỷ USD trong năm tài chính 2026 kết thúc ngày 30/6, tăng 27% so với năm trước. Nhưng việc xây dựng và trang bị các trung tâm dữ liệu cũng là nguyên nhân chính làm tăng phát thải gián tiếp thuộc Phạm vi 3, tức phát thải trong chuỗi giá trị ngoài hoạt động trực tiếp của doanh nghiệp. Trong khi đó, phát thải Phạm vi 2, gắn với quá trình sản xuất năng lượng Microsoft mua vào, chiếm 13% tổng phát thải năm 2025, tăng từ mức 2% năm 2024.

Trong hồ sơ gửi Ủy ban Chứng khoán và Giao dịch Mỹ (SEC), Trillium nhắc lại rằng Microsoft từng xác định tiến bộ khí hậu cần “không chỉ một mục tiêu táo bạo mà còn một kế hoạch chi tiết”, với tính minh bạch là nguyên tắc dẫn đường. Đề xuất yêu cầu hãng bổ sung công bố hằng năm với chi phí hợp lý, không bao gồm thông tin độc quyền, để làm rõ cách quản lý các cam kết khí hậu. Trillium cảnh báo việc không đạt mục tiêu có thể tổn hại uy tín và niềm tin của nhà đầu tư. Ngược lại, một kế hoạch chuyển đổi khí hậu rõ ràng có thể hữu ích cho các nhà đầu tư tổ chức lớn, những bên coi biến đổi khí hậu là rủi ro mang tính hệ thống đối với tăng trưởng kinh tế.

Microsoft đã khuyến nghị cổ đông bỏ phiếu chống. Trong một hồ sơ khác gửi SEC, hãng cho rằng đề xuất chưa chứng minh được các công bố hiện hành là không đủ để nhà đầu tư đánh giá chiến lược và kết quả khí hậu của công ty. Microsoft cũng lập luận rằng những yêu cầu mới vượt quá cả nghĩa vụ pháp lý lẫn các khuôn khổ báo cáo khí hậu tự nguyện đã được thiết lập. Theo hãng, các kịch bản giả định, phương án dự phòng và thông tin hướng tới tương lai vốn chứa nhiều bất định và có thể thay đổi. Công ty cho biết sẽ tiếp tục tập trung vào Báo cáo Bền vững cùng các báo cáo môi trường khác, đồng thời đáp ứng những nghĩa vụ công bố mới trên toàn cầu. Cuộc bỏ phiếu sắp tới vì thế sẽ là phép thử đối với mức độ hài lòng của cổ đông trước cách Microsoft giải thích bài toán tăng trưởng AI đi cùng cam kết giảm phát thải.