Bắc Ireland mở lại cuộc đua CNTT trường học trị giá tới 851 triệu bảng, tiếp tục tìm cách thay Capita

Cơ quan Giáo dục Bắc Ireland (EANI) một lần nữa mở quy trình mua sắm công để thay thế Capita trong hợp đồng dịch vụ CNTT cho trường học, khoảng bốn năm sau nỗ lực đầu tiên. Gói thầu mới có giá trị tối đa lên tới 851 triệu bảng Anh, cho thấy quy mô rất lớn của dự án số hóa hạ tầng giáo dục tại khu vực này. Trong bối cảnh chính phủ ngày càng phụ thuộc vào công nghệ để vận hành trường học, đây được xem là một trong những thương vụ dịch vụ công nghệ công lớn đáng chú ý nhất của khu vực công. “Mua sắm công” ở đây là quy trình cơ quan nhà nước lựa chọn nhà cung cấp thông qua đấu thầu chính thức, nhằm bảo đảm cạnh tranh, minh bạch và hiệu quả chi tiêu ngân sách.

Capita hiện vẫn là đơn vị cung cấp dịch vụ CNTT cho hệ thống trường học Bắc Ireland thông qua hợp đồng ban đầu được ký từ năm 2012. Hợp đồng này đã nhiều lần được gia hạn mà không có cạnh tranh mới, và tổng giá trị các thỏa thuận với Capita được cho là vào khoảng 650 triệu bảng. Sau khi kế hoạch thay thế trước đó thất bại, EANI đã phải gia hạn thêm cho Capita một khoản trị giá 107 triệu bảng để tiếp tục duy trì dịch vụ đến tháng 3/2027. Điều này cho thấy mức độ phụ thuộc rất lớn của hệ thống giáo dục vào nhà cung cấp hiện tại, đồng thời phản ánh khó khăn khi thay đổi một nền tảng công nghệ đã ăn sâu vào vận hành hàng ngày.

Trước đó, EANI từng triển khai một cuộc đấu thầu từ tháng 3/2022 nhằm tìm nhà cung cấp dịch vụ CNTT mới cùng một hệ thống quản lý trường học. Fujitsu đã giành chiến thắng vào tháng 12/2023 với hợp đồng trị giá tới 485 triệu bảng cho thời hạn 10 năm, kèm khả năng gia hạn thêm 2 năm. Tuy nhiên, hợp đồng này bị chấm dứt chỉ sau 11 tháng, theo mô tả của cơ quan này là sau các cuộc đàm phán sâu rộng và trên cơ sở “đồng thuận” cũng như “không quy lỗi”. Cụm từ “không quy lỗi” thường được dùng trong hợp đồng để chỉ việc chấm dứt thỏa thuận mà không bên nào chính thức bị xác định là vi phạm hay chịu trách nhiệm pháp lý trực tiếp.

Theo thông báo chính thức được công bố trong tháng này, EANI đang tìm một nhà cung cấp cho hợp đồng Education Technology Managed Services, viết tắt là ETMS. Đây là mô hình “dịch vụ công nghệ được quản lý”, tức doanh nghiệp bên ngoài sẽ chịu trách nhiệm vận hành, giám sát, bảo trì và nâng cấp hạ tầng công nghệ thay cho khách hàng. Hợp đồng ETMS dự kiến bao phủ hơn 1.100 trường học, phục vụ 350.000 học sinh, 22.000 giáo viên và 40.000 nhân sự không trực tiếp giảng dạy. Quy mô này cho thấy dự án không chỉ là một hợp đồng hỗ trợ kỹ thuật đơn thuần mà là xương sống số cho toàn bộ hệ sinh thái giáo dục của Bắc Ireland.

EANI cho biết hợp đồng ETMS sẽ “thay thế và chuyển đổi” hạ tầng kỹ thuật cùng các dịch vụ hiện đang vận hành dưới tên Education Network for Northern Ireland. Đây có thể hiểu là mạng công nghệ giáo dục dùng để kết nối trường học, hỗ trợ truy cập hệ thống, thiết bị, bảo mật, liên lạc và nhiều dịch vụ số khác. Từ “chuyển đổi” trong bối cảnh này không chỉ là thay nhà cung cấp, mà còn hàm ý hiện đại hóa nền tảng, cải thiện hiệu năng, độ an toàn và khả năng mở rộng của hệ thống CNTT.

Phần dịch vụ cốt lõi của hợp đồng ETMS có giá trị khoảng 246 triệu bảng trong thời hạn ban đầu. Tuy nhiên, EANI cho biết có thể trao thêm tới 605 triệu bảng cho các đợt gia hạn, danh mục mua sắm dành cho trường học và các dịch vụ tùy chọn. “Danh mục mua sắm” ở đây có thể hiểu là tập hợp các sản phẩm hoặc dịch vụ công nghệ mà các trường có thể đặt thêm trong khuôn khổ hợp đồng, thay vì phải tổ chức đấu thầu riêng lẻ. Khi cộng cả thuế, tổng giá trị tối đa của thương vụ có thể đạt 851 triệu bảng, biến đây thành một trong những hợp đồng dịch vụ công nghệ giáo dục có quy mô đặc biệt lớn.

Điểm đáng chú ý là gói thầu mới không bao gồm việc phát triển một hệ thống quản lý trường học, dù phạm vi dịch vụ CNTT tổng thể vẫn có nhiều phần chồng lấn với hợp đồng từng trao cho Fujitsu. “Hệ thống quản lý trường học” thường là phần mềm dùng để xử lý điểm danh, hồ sơ học sinh, thời khóa biểu, liên lạc với phụ huynh và các quy trình hành chính. Việc tách hạng mục này khỏi gói thầu mới có thể là dấu hiệu EANI đang thu hẹp phạm vi để giảm độ phức tạp, sau khi nỗ lực trước đó không đi đến kết quả.

Trong cuộc đấu thầu trước, Capita, TCS và Fujitsu đều từng tham gia cạnh tranh. TCS là Tata Consultancy Services, một tập đoàn dịch vụ CNTT lớn của Ấn Độ chuyên về tư vấn, tích hợp hệ thống và vận hành công nghệ cho doanh nghiệp lẫn chính phủ. Tuy nhiên, đến giai đoạn nộp hồ sơ cuối cùng, cả Capita và TCS đều rút lui, để Fujitsu giành hợp đồng. Diễn biến này cho thấy các hợp đồng công nghệ giáo dục quy mô lớn không chỉ hấp dẫn mà còn rất phức tạp, đòi hỏi nhà thầu phải cân nhắc kỹ về rủi ro triển khai, lợi nhuận và trách nhiệm dài hạn.

Trường hợp của Bắc Ireland phản ánh một vấn đề quen thuộc trong khu vực công: khi một nhà cung cấp đã gắn chặt với hạ tầng cốt lõi trong nhiều năm, việc thay thế họ trở nên cực kỳ khó khăn. Nếu quá trình chuyển giao không diễn ra suôn sẻ, trường học có thể đối mặt với gián đoạn mạng, thiết bị, tài khoản người dùng hoặc các nền tảng hỗ trợ giảng dạy. Vì vậy, dù mục tiêu là tăng cạnh tranh và hiện đại hóa hệ thống, EANI vẫn phải đảm bảo tính liên tục của dịch vụ cho hàng trăm nghìn học sinh và nhân viên giáo dục.

Một câu hỏi đáng chú ý hiện nay là EANI đã chi bao nhiêu cho toàn bộ quá trình tìm kiếm nhà cung cấp thay thế kể từ khi bắt đầu thủ tục vào năm 2022. Sau một cuộc đấu thầu kéo dài, một hợp đồng đã được trao rồi bị hủy, cơ quan này hiện lại phải khởi động vòng cạnh tranh mới trong khi vẫn tiếp tục trả tiền để Capita duy trì hệ thống hiện hữu. Điều đó làm dấy lên quan tâm về hiệu quả chi tiêu công, đặc biệt trong các dự án công nghệ quy mô lớn nơi chi phí tư vấn, đấu thầu, đàm phán và chuyển đổi có thể tăng rất nhanh ngay cả trước khi dịch vụ mới chính thức đi vào hoạt động.