SoftBank xây siêu trung tâm dữ liệu AI 10GW trên khu đất từng phục vụ chương trình hạt nhân Mỹ

SoftBank, thông qua mảng năng lượng SB Energy, đang triển khai một khuôn viên trung tâm dữ liệu AI khổng lồ tại bang Ohio, Mỹ, trên phần đất liên bang từng là cơ sở Portsmouth Gaseous Diffusion Plant. Đây là nhà máy khuếch tán khí trước kia được dùng để làm giàu uranium — tức quá trình tăng tỷ lệ đồng vị uranium cần thiết cho điện hạt nhân và cả chương trình vũ khí hạt nhân. Theo kế hoạch, dự án sẽ bao gồm một “server farm” 10 gigawatt (GW), tức cụm máy chủ có mức tiêu thụ điện cực lớn, đủ để đặt vào nhóm hạ tầng số lớn nhất thế giới nếu hoàn thành.

Điểm đáng chú ý là SB Energy không chỉ xây trung tâm dữ liệu mà còn phát triển thêm 10GW công suất phát điện mới để phục vụ cả lưới điện địa phương lẫn khu AI campus. Trong số này, ít nhất 9,2GW sẽ là nguồn điện chạy bằng khí đốt. Công suất phát điện, hay “generation capacity”, là khả năng tối đa mà các nhà máy điện có thể cung cấp lên hệ thống. Cách làm này cho thấy các tập đoàn công nghệ ngày càng phải tự lo nguồn năng lượng riêng khi AI khiến nhu cầu điện tăng vọt, đặc biệt với các mô hình tính toán lớn cần hàng chục nghìn chip hoạt động liên tục.

Song song với phần phát điện, SB Energy và AEP Ohio đã đạt thỏa thuận trị giá 4,2 tỷ USD nhằm nâng cấp và mở rộng hạ tầng truyền tải điện tại miền nam Ohio. Hệ thống truyền tải là mạng lưới đường dây và trạm biến áp đưa điện từ nơi phát tới nơi tiêu thụ. Theo AEP, điện có thể được cấp tới khu đất này vào năm 2029. Hai bên cho rằng việc mở rộng lưới điện không chỉ phục vụ dự án AI mà còn có thể giúp giảm áp lực chi phí cho hộ gia đình và doanh nghiệp địa phương, trong bối cảnh nhiều bang của Mỹ đang lo ngại làn sóng xây datacenter sẽ đẩy giá điện đi lên.

Bộ Năng lượng Mỹ cho biết SB Energy cũng cam kết tài trợ đẩy nhanh quá trình làm sạch khu Portsmouth, nơi từng liên quan đến hoạt động uranium. Đây là chi tiết quan trọng vì các địa điểm công nghiệp hạt nhân cũ thường để lại di sản môi trường phức tạp, từ chất thải công nghiệp đến nguy cơ ô nhiễm phóng xạ. Việc doanh nghiệp công nghệ tham gia hỗ trợ xử lý nền đất cho thấy mô hình mới đang hình thành: tận dụng quỹ đất liên bang cũ cho hạ tầng AI, trong khi chi phí khắc phục môi trường được gắn với các dự án thương mại quy mô lớn.

SoftBank đã công bố “Portsmouth Consortium”, tức một liên danh gồm các công ty và tổ chức tài chính quan tâm tham gia dự án. Danh sách này có nhiều tên tuổi Nhật Bản như Hitachi, Mitsubishi Electric, Toshiba, TDK và Sumitomo Mitsui Banking, cùng các đối tác Mỹ như Bechtel, Morgan Stanley, Goldman Sachs và J.P. Morgan. Sự xuất hiện của cả nhóm công nghiệp lẫn ngân hàng đầu tư cho thấy đây không đơn thuần là một công trình datacenter, mà là dự án hạ tầng chiến lược cần vốn rất lớn, chuỗi cung ứng thiết bị điện tử phức tạp và khả năng thu xếp tài chính dài hạn.

Khu Portsmouth không chỉ thu hút SoftBank. Địa điểm này cũng đã được chọn cho một cơ sở xử lý uranium do Oklo và Centrus Energy phát triển, đồng thời Meta cũng nhắm tới đây cho một campus điện hạt nhân với mục tiêu cung cấp tới 1,2GW điện nền. “Baseload power”, hay điện nền, là nguồn điện ổn định chạy liên tục để bảo đảm hệ thống luôn có đủ điện, rất phù hợp với trung tâm dữ liệu vì máy chủ không thể ngừng hoạt động thất thường. Điều này phản ánh xu hướng mới tại Mỹ: gắn hạ tầng AI với nguồn điện quy mô lớn, bao gồm cả khí đốt và hạt nhân, để tránh tình trạng thiếu điện khi nhu cầu tính toán bùng nổ.

Chính quyền Mỹ mô tả dự án là phù hợp với mục tiêu bảo vệ người trả tiền điện trước nguy cơ giá tăng do làn sóng đầu tư AI. Bộ trưởng Năng lượng Mỹ Chris Wright nhấn mạnh việc tận dụng tài sản liên bang, bao gồm đất đai, để mở rộng phát điện, tạo việc làm và giúp Mỹ giành lợi thế trong cuộc đua AI. Trong khi đó, CEO SoftBank Masayoshi Son cho rằng AI sẽ làm thay đổi mọi ngành công nghiệp và khuôn viên công nghệ PORTS sẽ cung cấp lớp hạ tầng thế hệ mới để mở khóa các đột phá đó. Thông điệp ở đây khá rõ: trong kỷ nguyên AI, trung tâm dữ liệu không còn là các tòa nhà chứa máy chủ đơn thuần, mà đang trở thành những siêu dự án công nghiệp gắn chặt với điện lực, tài chính, môi trường và cả chiến lược quốc gia.