Telstra gặp sự cố phần mềm nghiêm trọng: cuộc gọi khẩn cấp gián đoạn, giao thông công cộng và thanh toán điện tử lao đao

Nhà mạng Telstra của Australia vừa trải qua một trong những sự cố diện rộng nghiêm trọng nhất trong thời gian gần đây, sau khi một “lỗi phần mềm” khiến nhiều dịch vụ thiết yếu bị tê liệt. Theo Telstra, trục trặc được phát hiện vào khoảng 4h30 sáng theo giờ AEST và kéo dài khoảng 12 giờ. Nguyên nhân được xác định nằm ở các máy chủ đồng bộ thời gian đặt trong trung tâm dữ liệu tại Sydney và Melbourne. Máy chủ đồng bộ thời gian là hệ thống giúp các thiết bị mạng và dịch vụ số hoạt động theo cùng một mốc giờ chính xác; khi lớp hạ tầng này gặp lỗi, nhiều hệ thống phụ thuộc vào nó có thể đồng loạt hoạt động sai hoặc mất kết nối. Telstra cũng khẳng định đây không phải là một cuộc tấn công mạng.

Một trong những tác động đáng lo ngại nhất là việc một số cuộc gọi tới Triple Zero, số điện thoại khẩn cấp quốc gia của Australia tương tự 000/911 ở các nước khác, đã không thể kết nối bình thường. Cơ quan phụ trách vận hành Triple Zero xác nhận có tình trạng gián đoạn, làm dấy lên lo ngại về an toàn công cộng. Giám đốc tài chính Telstra Michael Ackland cho biết công ty đã kiểm tra kết nối với mạng Triple Zero từ sáng sớm và tin rằng hệ thống vẫn hoạt động, nhưng sau đó khối lượng các cuộc kiểm tra phúc lợi tăng cao buộc hãng phải điều tra sâu hơn. Tính đến 17h30, Telstra đã thực hiện 395 cuộc kiểm tra phúc lợi đối với những người từng cố gọi dịch vụ khẩn cấp. Trong số này, 6 người thực sự cần hỗ trợ và đã được kết nối trực tiếp với lực lượng khẩn cấp, 79 trường hợp được chuyển cho cảnh sát địa phương kiểm tra, còn 310 người xác nhận không cần trợ giúp thông qua SMS hoặc cuộc gọi lại.

Theo Telstra, trong một số trường hợp, điện thoại không thể kết nối chính xác ngay ở lần gọi đầu tiên, từ đó kích hoạt quy trình gọi lại từ phía nhà mạng. Ở các trường hợp khác, cuộc gọi đã được tiếp nhận thông qua mạng của TPG hoặc Optus và vẫn kết nối thành công. Điều này cho thấy cơ chế dự phòng liên mạng vẫn phát huy tác dụng ở một mức độ nhất định. Telstra cũng cho rằng số lượng cảnh báo có thể bị “thổi phồng” do nhiều người cố tình gọi thử Triple Zero để kiểm tra hệ thống. Việc gọi thử đường dây khẩn cấp không chỉ gây cản trở cho người thật sự cần trợ giúp mà còn có thể bị xem là hành vi vi phạm pháp luật.

Dù Telstra tuyên bố sự cố cốt lõi đã được khắc phục, hậu quả đối với giao thông công cộng vẫn chưa thể chấm dứt ngay. Mạng lưới V/Line tại bang Victoria đã tạm dừng toàn bộ tuyến do ảnh hưởng từ sự cố viễn thông. V/Line là hệ thống đường sắt và xe khách phục vụ các khu vực ngoài đô thị, nên việc dừng hoạt động gây tác động lớn tới người đi lại. Đơn vị này cho biết các chuyến tối cùng ngày và sáng hôm sau tiếp tục bị ảnh hưởng, đồng thời khuyến cáo hành khách hoãn di chuyển nếu có thể. Tại bang New South Wales, Transport NSW cũng cảnh báo tình trạng gián đoạn dịch vụ vẫn đang tiếp diễn, dù mức độ có vẻ không nghiêm trọng bằng Victoria.

Sự cố của Telstra không chỉ dừng ở viễn thông hay giao thông mà còn lan sang lĩnh vực thanh toán. Nhiều tài xế taxi cho biết họ không thể nhận thanh toán cho chuyến đi, trong khi các quán cà phê và doanh nghiệp nhỏ cũng gặp khó khi xử lý giao dịch. Công ty thanh toán Tyro xác nhận mạng lưới của họ bị tác động, khiến khoảng 80.000 doanh nghiệp sử dụng thiết bị EFTPOS gặp khó nếu các máy thanh toán kết nối qua 4G. EFTPOS là hình thức thanh toán điện tử tại điểm bán, tương tự máy quẹt thẻ hoặc máy POS; còn POS, viết tắt của Point of Sale, là hệ thống xử lý giao dịch tại quầy. Khi kết nối di động 4G bị gián đoạn, các thiết bị này có thể không gửi được yêu cầu xác thực thanh toán tới ngân hàng hoặc nhà cung cấp dịch vụ.

Ảnh hưởng của sự cố còn xuất hiện ở những lĩnh vực ít ai ngờ tới. Theo truyền thông địa phương, một số luật sư đã không thể liên lạc với thân chủ để nhắc lịch ra tòa, dẫn đến ít nhất hai vụ việc phải tạm hoãn. Điều này cho thấy một sự cố mạng viễn thông hiện đại không chỉ là chuyện mất sóng điện thoại, mà có thể kéo theo hiệu ứng domino trên nhiều lớp hạ tầng số và dịch vụ xã hội. Trong bối cảnh nhiều ngành nghề vận hành dựa trên kết nối thời gian thực, từ liên lạc, điều phối giao thông đến thanh toán và pháp lý, chỉ một lỗi ở tầng hạ tầng lõi cũng đủ gây xáo trộn trên diện rộng.

Sau sự cố, Telstra cảnh báo khách hàng cần cảnh giác với các đối tượng lừa đảo có thể lợi dụng tình hình để giả danh nhà mạng. Công ty khuyến nghị nếu nhận được cuộc gọi tự xưng là Telstra và yêu cầu cung cấp thông tin cá nhân vì lý do liên quan tới sự cố, người dùng nên cúp máy và liên hệ lại qua kênh chính thức. Với khoảng 25 triệu người dùng tại Australia, Telstra cho biết phần lớn thiết bị sẽ tự động kết nối lại, nhưng một số trường hợp có thể cần khởi động lại máy. Hãng lưu ý chỉ bật rồi tắt chế độ máy bay có thể là chưa đủ để khôi phục kết nối hoàn toàn.

Giới chức Australia xác nhận sự cố của Telstra sẽ bị điều tra bởi Cơ quan Truyền thông và Truyền thông Đại chúng Australia, tức cơ quan quản lý lĩnh vực viễn thông và truyền thông của nước này. Vụ việc cũng gợi lại ký ức về sự cố lớn của Optus hồi tháng 9/2025, khi một đợt nâng cấp tường lửa thất bại gây mất dịch vụ trong 14 giờ và cũng làm gián đoạn khả năng gọi Triple Zero. Tường lửa, hay firewall, là lớp bảo vệ kiểm soát lưu lượng mạng nhằm ngăn truy cập trái phép; nếu cấu hình hoặc nâng cấp sai, nó có thể vô tình chặn cả lưu lượng hợp lệ. Trong vụ Optus, các cuộc kiểm tra phúc lợi sau đó đã phát hiện hai người thiệt mạng. Vì thế, dù Telstra khẳng định hệ thống dự phòng đã hoạt động đúng thiết kế, áp lực dành cho nhà mạng này sẽ không nhỏ khi cuộc điều tra chính thức bắt đầu.