Valve mở đặt trước Steam Machine mới, giá tăng mạnh vì khan hiếm lưu trữ do AI, đồng thời cho cài SteamOS 3.8 lên PC dùng AMD

Valve đã chính thức mở đặt trước cho thế hệ Steam Machine sắp ra mắt, nhưng người mua sẽ phải chuẩn bị tinh thần cho mức giá không hề dễ chịu. Công ty cho biết nhu cầu dự kiến rất cao, vì vậy thay vì xếp hàng theo thứ tự đặt mua thông thường, hãng áp dụng hệ thống tự động phân bổ vị trí trong danh sách chờ theo kiểu ngẫu nhiên. Nói cách khác, người đặt trước không chắc sẽ được phục vụ sớm chỉ vì bấm mua nhanh hơn, mà thứ tự có thể được quyết định như một dạng “xổ số” trong hàng chờ.

Một trong những nguyên nhân khiến Steam Machine mới có giá cao là tình trạng thiếu hụt thiết bị lưu trữ do nhu cầu từ AI tăng mạnh. AI ở đây là trí tuệ nhân tạo, lĩnh vực đang tiêu thụ lượng lớn phần cứng trung tâm dữ liệu, từ chip xử lý đến ổ lưu trữ tốc độ cao, qua đó làm tăng áp lực chuỗi cung ứng. Valve đưa ra hai cấu hình desktop: bản SSD 512GB giá 1.049 USD và bản SSD 2TB giá 1.349 USD. Nếu mua kèm tay cầm Steam Controller mới, giá lần lượt tăng lên 1.128 USD và 1.428 USD.

Steam Machine mới sử dụng CPU AMD Zen 4 sáu nhân. Zen 4 là kiến trúc vi xử lý tương đối mới của AMD, tập trung vào hiệu năng và hiệu quả điện năng cho PC hiện đại. Cả hai phiên bản đều đi kèm 16GB RAM DDR5 và 8GB GDDR6 VRAM. DDR5 là chuẩn bộ nhớ hệ thống mới hơn DDR4, cho băng thông cao hơn, còn GDDR6 VRAM là bộ nhớ đồ họa chuyên dụng dùng để phục vụ xử lý hình ảnh và game. Người dùng cũng có thể tự nâng cấp RAM, đồng thời máy hỗ trợ khe microSD để mở rộng lưu trữ.

Theo thông báo, Valve tách riêng hàng chờ cho Bắc Mỹ, châu Âu bao gồm cả Anh, và Australia. Thời gian tham gia đặt trước kéo dài đến ngày 25/6. Cách làm này cho thấy hãng đang cố kiểm soát nhu cầu theo từng thị trường, đồng thời giảm nguy cơ hệ thống bị quá tải khi lượng người mua đổ vào cùng lúc.

Ngoài chiếc máy mới, điểm gây chú ý lớn là Steam Machine sẽ chạy SteamOS 3, hệ điều hành chơi game của Valve dựa trên Arch Linux. Arch Linux là một bản phân phối Linux nổi tiếng vì tính hiện đại và khả năng tùy biến cao, nhưng thường được xem là khó hơn với người dùng phổ thông. SteamOS 3.8, phiên bản vừa phát hành gần đây, nâng cấp lên KDE Plasma 6.4.3 làm môi trường desktop. KDE Plasma là giao diện đồ họa cho Linux, tương tự vai trò của Windows desktop trên PC phổ thông.

SteamOS 3.8 hiện mặc định dùng Wayland thay vì X11. Đây là hai giao thức hiển thị đồ họa trên Linux; Wayland là lựa chọn mới hơn, được kỳ vọng mang lại độ mượt, bảo mật và khả năng xử lý màn hình tốt hơn, trong khi X11 là nền tảng lâu đời hơn nhưng vẫn tương thích rộng. Valve vẫn cho phép người dùng chuyển sang X11 qua phần cài đặt nhà phát triển hoặc lệnh `steamosctl`. Đáng chú ý hơn, hệ điều hành này dùng hai phân vùng gốc Btrfs ở chế độ immutable. Btrfs là hệ thống tập tin hiện đại trên Linux, còn immutable nghĩa là phần lõi hệ thống được khóa để hạn chế thay đổi ngoài ý muốn. Thiết kế này cho phép cập nhật kiểu giống ChromeOS: một phân vùng được cập nhật trước, nếu lỗi có thể tự động quay lui, tức rollback, để khôi phục hệ thống an toàn.

Có thể đây mới là thay đổi quan trọng nhất: Valve hiện cho phép cài SteamOS trên phần cứng riêng của người dùng, miễn là máy dùng GPU AMD. GPU là bộ xử lý đồ họa, thành phần then chốt với game. Hỗ trợ Nvidia vẫn chưa sẵn sàng, nhưng Valve nói đang mở rộng tương thích trong tương lai. Điều này mở ra cơ hội cho những ai muốn tự dựng một “Steam Machine” thay vì mua máy chính hãng với giá cao.

Để cài SteamOS 3.8, người dùng cần USB 8GB, máy phải dùng firmware UEFI và phải tắt Secure Boot. UEFI là chuẩn firmware hiện đại thay cho BIOS cũ, còn Secure Boot là cơ chế bảo mật giúp ngăn phần mềm khởi động không được tin cậy. Tuy nhiên, do sơ đồ phân vùng đặc biệt của SteamOS, hệ điều hành này không hỗ trợ dual-boot theo cách thông thường. Dual-boot là việc cài song song hai hệ điều hành trên cùng một máy, chẳng hạn Windows và Linux. Với SteamOS, quá trình cài đặt có thể xóa sạch hệ điều hành hiện có, nên người dùng được khuyến nghị sao lưu dữ liệu hoặc tốt hơn là dùng một ổ SSD riêng. SSD là ổ lưu trữ thể rắn, nhanh hơn nhiều so với ổ cứng cơ truyền thống.

Động thái mới cho thấy Valve không chỉ bán phần cứng mà còn tiếp tục đẩy mạnh hệ sinh thái game trên Linux. Trong nhiều năm, chơi game trên Linux từng bị xem là thị trường ngách, nhưng Steam Deck và SteamOS đã góp phần thay đổi điều đó. Việc cho phép cài SteamOS lên PC AMD của bên thứ ba có thể giúp Valve mở rộng nền tảng nhanh hơn, đồng thời giảm phụ thuộc vào Windows trong lĩnh vực gaming.

Dù Steam Machine mới có mức giá khiến nhiều người phải cân nhắc, sản phẩm này vẫn phản ánh chiến lược dài hạn của Valve: xây dựng một nền tảng chơi game khép kín nhưng linh hoạt, kết hợp phần cứng, cửa hàng Steam và hệ điều hành riêng. Trong bối cảnh chi phí linh kiện tăng vì cơn sốt AI và chuỗi cung ứng còn nhiều áp lực, việc Valve vẫn tung ra thiết bị mới và đồng thời mở SteamOS cho phần cứng tự lắp cho thấy hãng đang muốn vừa bán máy, vừa mở rộng ảnh hưởng của phần mềm. Với game thủ PC, đây có thể là tín hiệu đáng chú ý hơn cả bản thân chiếc Steam Machine.